
کپی رایت یا مالکیت ادبی و هنری، حق پدیدآورنده آثار ادبی، هنری و علمی است که به نام او باشد و همچنین حق انحصاری او برای تکثیر، تولید، ارائه، اجرا و بهرهبرداری از اثر خود است. در مورد چنین حقی، گاه این سوال پیش می آید که سرنوشت مالکیت ادبی و هنری پس از مرگ خالق چگونه است؟
ضوابط حقوق معنوی نویسندگان و شاعران پس از فوتشان چیست، تکلیف ورثه آنها چیست و حقوق مالکیت وراث پدیدآورنده در چه محدوده زمانی است؟
همچنین موضوع دیگری که مورد توجه قرار می گیرد این است که در قوانین جاری چه تدابیری برای حفظ حقوق بازماندگان این آثار پیش بینی شده است و از نظر نظارتی، حفاظت و حمایت از خلاقیت های فکری و ذهنی در چه نهاد یا نهادهایی برعهده دارد. سوال آیا این موسسات تا به امروز موفق به انجام این ماموریت شده اند و توانسته اند از تضییع و تضییع بی شمار حقوق مالکیت افراد جلوگیری کنند یا خیر؟
ایوب میلکی، حقوقدان و از اعضای هیئت علمی دانشگاه در گفت و گو با «حمایت» درباره این موضوعات و موضوعات گفت: تشخیص اینکه تعیین مهلت زمانی برای چنین حقی قاعدتاً نقض غرض و مغایرت با اصول و مبانی موجود است. قوانین؛ زیرا همانطور که مال شرافتمند است، حق نیز محترم است و هر گاه مال همیشه مال باشد، حق همیشه حق باقی خواهد ماند، مگر در موارد استثنایی که مطابق قانون و مصلحت عمومی باشد یا به دلیل تخطی از قوانین. توسط دارنده حق محدودیت یا سلب حقوق.
وی گفت: ذکر تاریخچه مختصری از چگونگی شکل گیری و تکامل این حق بی فایده نخواهد بود. آثار توسط بسیاری از قوانین و اسناد داخلی و مقررات بین المللی محافظت شده است. لازم به ذکر است که قبل از ظهور صنعت چاپ، کپی رایت موضوع مهمی نبود و همچنین در مواردی که یک اثر ادبی یا هنری به سرقت می رفت یا سوء استفاده می شد، مثبت بود، زیرا سوابق اثر در هیچ مرجعی ثبت نمی شد. اگر نبود، امکان اثبات دعوی و کشف حقیقت و حل محتوای دعوا با اشکالات اساسی مواجه بود.
نوشتن در گذشته بی ارزش بود
وی افزود: همچنین در گذشته علیرغم اینکه امکان تکثیر و کپی برداری در سطح وسیع وجود نداشت، نوشتن و نوشتن ابزاری برای تجارت و بازرگانی محسوب نمی شد، اما از آنجایی که صنعت نشر به عنوان یکی از درآمدها صنایع مولد ابداع شد و به تدریج تکامل یافت و به این ترتیب با گذشت زمان حمایت از حقوق مولفان، نویسندگان و هنرمندان وارد قلمرو قوانین کشورهایی از جمله ایران شد و به نظر من ظهور و شکل گیری رویکردهای جدید حمایت از نخبگان، تحت تأثیر این واقعیت است که در هر صورت، این افراد بیشتر عمر گرانبهای خود را صرف نوشتن و نوشتن میکنند و در روزگاری که دیگران کمتر به فعالیتهای فکری و فکری علاقهمند هستند و به شغل حرفهای، تجاری خود مشغول هستند. و فعالیت های مادی، نویسندگان و نویسندگان، با تلاش و صرف وقت فراوان، میراث ارزشمند ادبی، فرهنگی و هنری را در اختیار جامعه بشری و آینده قرار می دهند.
وی ادامه داد: در نظام حقوقی ایران مجموعه قوانینی وجود دارد که به تشریح قواعد حاکم بر حقوق مولفان و مؤلفان میپردازد که از جمله آنها میتوان به قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان مصوب 1348 اشاره کرد. قانون ترجمه و تکثیر کتب، نشریات و آثار صوتی مصوب 1352، قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه ای مصوب 1379 و آیین نامه اجرایی آن مصوب 1383، قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری و مواد 62، 63 و 74 قانون تجارت الکترونیک ذکر شد.