
اگر اهل تغذیه سالم باشید یا با رژیمهای بدون گلوتن آشنا شده باشید، احتمالاً برایتان این سؤال پیش آمده است که جو (Barley) گلوتن دارد یا نه؟ خیلیها جو را با جو دوسر یا سایر غلات اشتباه میگیرند و همین موضوع باعث سردرگمی میشود. در این مقاله به زبان ساده بررسی میکنیم که گلوتن دقیقاً چیست، جو چه ترکیباتی دارد، برای چه کسانی مضر است و چه جایگزینهایی میتوان استفاده کرد.
گلوتن نوعی پروتئین طبیعی است که در بعضی غلات مثل گندم، جو و چاودار وجود دارد. این پروتئین خاصیت کشسانی دارد و به همین دلیل در نان و محصولات آردی باعث پف کردن و حالت نرم و اسفنجی میشود.
اما برای بعضی افراد، بهخصوص کسانی که بیماری سلیاک دارند یا دچار حساسیت به گلوتن هستند، مصرف حتی مقدار کمی گلوتن میتواند مشکلات گوارشی و التهابی جدی ایجاد کند.
پاسخ کوتاه و قطعی این است: بله، جو گلوتن دارد.
جو حاوی نوعی پروتئین گلوتنی به نام هوردهئین (Hordein) است. این ترکیب از نظر ساختاری شبیه گلوتن موجود در گندم است و همان مشکلات را برای افراد حساس ایجاد میکند.
به همین دلیل، اگر شما جزو افرادی هستید که باید رژیم غذایی بدون گلوتن داشته باشید، مصرف جو و هر محصولی که از آن تهیه شده باشد (مثل ماءالشعیر، نان جو یا مالت جو) برایتان مناسب نخواهد بود.
یکی از اشتباهات رایج این است که بعضی افراد جو (Barley) را با جو دوسر (Oat) یکی میدانند. در حالیکه این دو غله کاملاً متفاوتاند:
جو (Barley): حاوی گلوتن است و برای افراد حساس مضر.
جو دوسر (Oat): ذاتاً فاقد گلوتن است، اما معمولاً در مزارع یا کارخانجات در تماس با گندم و جو قرار میگیرد و به همین دلیل آلودگی متقاطع رخ میدهد. به همین خاطر اگر دنبال محصول بدون گلوتن هستید، باید سراغ جو دوسرهایی بروید که روی بستهبندی آنها عبارت Gluten-Free درج شده باشد.

ممکن است تصور کنید فقط نان جو حاوی گلوتن است، اما جو در بسیاری از غذاها و نوشیدنیها وجود دارد. برخی از رایجترین آنها عبارتند از:
نان و بیسکویتهایی که از آرد جو تهیه شدهاند
ماءالشعیر و انواع نوشیدنیهای مالت
سوپها و آشهایی که با دانه جو پخته میشوند
برخی سسها و محصولات فرآوریشده که از مالت جو بهعنوان طعمدهنده استفاده میکنند
بنابراین اگر رژیم بدون گلوتن دارید، باید برچسب مواد غذایی را با دقت بخوانید.
سه گروه اصلی باید از مصرف جو و سایر غلات حاوی گلوتن پرهیز کنند:
افراد مبتلا به سلیاک: یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی به گلوتن واکنش شدید نشان میدهد.
افراد با حساسیت یا عدم تحمل گلوتن (Non-celiac gluten sensitivity): این افراد علائمی مثل نفخ، دلدرد و خستگی دارند اما بیماری سلیاک ندارند.
افراد مبتلا به آلرژی گندم یا جو: واکنش آلرژیک میتواند شامل مشکلات تنفسی یا پوستی باشد.
خبر خوب این است که اگر باید گلوتن را کنار بگذارید، هنوز گزینههای زیادی برایتان وجود دارد. غلات و شبهغلاتی که بهطور طبیعی بدون گلوتن هستند شامل:
برنج
ذرت
کینوا
ارزن
گندم سیاه (Buckwheat)
جو دوسر بدون گلوتن (Gluten-free Oats)
این مواد هم میتوانند در آشپزی روزمره استفاده شوند و هم برای تهیه نان، کیک و سوپ جایگزین مناسبی هستند.

جو یکی از غلات ارزشمند و مغذی است، اما واقعیت این است که جو حاوی گلوتن است و نمیتواند بخشی از رژیم غذایی بدون گلوتن باشد. اگر شما یا یکی از عزیزانتان به گلوتن حساسیت دارید یا مبتلا به بیماری سلیاک هستید، بهتر است از مصرف جو و فرآوردههای آن پرهیز کنید و به سراغ جایگزینهای سالمتر و بدون گلوتن بروید.
انتخاب درست مواد غذایی، نهتنها به سلامت دستگاه گوارش کمک میکند، بلکه کیفیت زندگی شما را هم بالا میبرد. پس دفعه بعد که به دنبال نان جو یا ماءالشعیر بودید، یادتان باشد اول از همه به ترکیبات و برچسب محصول دقت کنید.