
پاکستان یکی از بزرگترین جمعیتهای جوان در دنیا را دارد. طبق گزارش توسعه بشر سازمان ملل که در سال گذشته منتشر شد، حدود ۶۴ درصد از جمعیت پاکستان زیر ۲۹ سال هستند و انتظار میرود این کشور حداقل به مدت ۳۰سال دیگر جمعیت جوان خواهد داشت.
با اینکه نرخ باسوادی در این کشور پایین است، بیش از نیمی از ۶۴ درصد افراد زیر ۲۹ سال باسواد هستند. به عبارت دیگر جمعیت زیادی از جوانان پاکستان سواد خواندن و نوشتن دارند و از دانش اولیه فناوری برخوردار هستند؛ یعنی میتوانند با یک کامپیوتر یا تلفن همراه کار کنند.
سایر عوامل از قبیل ضریب نفوذ اینترنت، توسعه مهارتهای مبتنی بر فناوری و پلتفرمهای موجود به بسیاری از کارآفرینان امکان میدهند تا ایدههای خود را تحقق بخشند و به استارتآپهای موفق تبدیل کنند.
این واقعیت که جمعیت جوان این کشور در مقایسه با نسل قدیمیتر به خوبی از فناوریها و تلفنهای هوشمند استقبال میکنند، نشاندهنده خوشبینی نسبت به تقاضا و گرایش به تحول دیجیتالی است.
سیاست پاکستان دیجیتال

طبق سیاست پاکستان دیجیتال ۲۰۱۸، این کشور بیش از ۲۰هزار فارغالتحصیل در رشته فناوری اطلاعات و مهندس در هر سال پرورش میدهد و بیش از ۳۰۰هزار متخصص فناوری اطلاعات انگلیسیزبان با تخصص در محصولات و فناوریهای فناوری اطلاعات فعلی و در حال ظهور در این کشور حضور دارند.
کارآفرینی در پاکستان در حال افزایش است. گفتوگوها درباره ایدههای جدید و استارتآپها در کشور و به ویژه در دانشگاههای بزرگ این کشور در حال گسترش است و بسیاری از آنها پلتفرمهای خود را برای تسهیل در راهاندازی استارتآپها توسط دانشجویان دارند.
وزارت فناوری اطلاعات و ارتباطات پاکستان، سیاست «پاکستان دیجیتال در سال 2017» را تصویب کرد تا این سیاست به یک عامل استراتژیک برای تسریع سیستم اقتصاد دیجیتال به منظور گسترش تجارت مبتنی بر دانش و رشد اقتصادی اجتماعی تبدیل گردد.
پیش نویس سیاست پاکستان دیجیتال در سال 2017 قبل از تصویب با تمام دست اندرکاران به اشتراک گذاشته شد. پس از مشورت های گسترده، پیش نویس، نهایی شد و جهت تصویب نهائی به کمیته هماهنگی اقتصادی کابینه(ECC)، ارسال گردید.
از جمله اهداف سیاست پاکستان دیجیتال در سال 2017 به شرح زیر می باشد:
1. استراتژی های جامع دیجیتال سازی
2. دیجیتال سازی هر بخش
3. تجارت الکترونیک بر بستر موبایل
4. توانمندسازی جوانان، زنان و دختران با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات
5. ارتقاء نوآوری، کارآفرینی، مراکز رشد/ استارتاپ ها در بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات
6. افزایش صادرات نرم افزار، انتقال پول در بسترIT و بازار بومی
7. رتبه بندی ICT پاکستان
8. دیجتال سازی عرصه های مختلف
9. دولت الکترونیک
افزایش سرمایه گذاری خارجی و داخلی
بر اساس گزارش بانک ملی پاکستان، حدود ۵۳ برنامه انکوباتور و شتابدهنده در این کشور وجود دارد که از بین آنها ۷ تا ۱۵ استارتآپ در هر سال راهاندازی میشوند. به علاوه این گزارش نشان میدهد که تعداد استارتآپهای سال ۲۰۱۷ به تنهایی نزدیک به ۵۰۰ مورد است.

علاوه بر انکوباتورها و شتابدهندگان، اکوسیستم استارتآپی پاکستان شاهد تقویت چشمگیری از طریق فضاهای همکاری، برنامههای جمعی، سرمایهگذاری فرشته و راهاندازی بخشهای محلی مربوط به طرحهای جهانی مانند استارتآپ گریند، لین استارتآپ ماشین، استارتآپ ویکند و استارتآپ کاپ است.
بنیانگذار یک استارتآپ موفق در دانشگاه علوم مدیریت لاهور میگوید: "با هزاران دانشجو که هر سال فارغالتحصیل میشوند، تقریبا غیرممکن است که همه آنها بتوانند مشاغل مورد علاقه خود را پیدا کنند. دلیلش این است، ما این روند را در افراد جوان و باانگیزه که استارتآپهای نوآورانه تاسیس میکنند، میبینیم. اکثر اینها شکست میخورند، با این وجود، آنهایی که موفق میشوند، سایر افراد را تشویق به ادامه مسیر میکنند."
او میگوید: "اگر شما از من بپرسید که چه زمانی این حباب استارتآپی خواهد ترکید، میگویم شاید بعد از حداقل ۱۰ سال."
از نظر تاثیر، استارتآپهای فناوری داخلی اغلب نیروی کار محلی را استخدام میکنند و اقدامات قابلتوجهی در کشور دارند. با این حال، در بسیاری از موارد، نهادها در خارج از پاکستان، برای مثال در امارات متحده عربی و آمریکا تاسیس میشوند. بنابراین، حتی وقتی استارتآپ به شهرت میرسد، منشأ پاکستانی آن در نظر گرفته نمیشود.
یکی از دلایل اصلی این الگو آن است که استارتآپهای فناوری اطلاعات و ارتباطات معمولا به سرمایه خطرپذیر زیاد و نیز حفاظت از ثبت اختراع نیاز دارند، که با وجود برخی اصلاحات اخیر، دستیابی به آنها در پاکستان هنوز دشوار است.
در نتیجه تمام این توسعهها، سرمایهگذاری روی استارتآپها بهتدریج در حال سرعتگرفتن در پاکستان است. در حالیکه مقدار بودجه تزریقشده به برخی استارتآپها افشا نشده، سرمایه منتشر شده در سال۲۰۱۵ به تنهایی 4/155 میلیون دلار بوده است. حتی اگر برخی از قراردادهای بزرگ در سالهای ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ در این آمار لحاظ نشدهاند، ۲سال اخیر از نظر مقدار سرمایهگذاری روی استارتآپ و تعداد قراردادهای انجام شده با سرمایهگذاران سالهای بسیار خوبی بوده است.
مبلغ سرمایهگذاری استارتآپ در سال ۲۰۱۷، طبق گزارشها، در ۶ ماه اول سال بسیار شدت گرفته و نشان میدهد که تمایل سرمایهگذار برای سرمایهگذاری روی استارتآپهای پاکستانی افزایش یافته است.
در نتیجه، با شرایط اقتصادی کشور پاکستان، کارآفرینی خرد بهترین راهبرد برای فارغالتحصیلان جوانی هستند که میخواهند به رشد اقتصاد کشور خود کمک کنند و استارتآپهای موفق در سطح کشوری و بینالمللی راهاندازی نمایند.
یک استارتاپ موفق پاکستانی

یک شرکت پاکستانی در حوزه فناوری کشاورزی راهکارهای هوشمندانهای را برای دامداریها در سراسر دنیا ارائه میدهد. این استارتاپ که Cowlar نام دارد، یک راهکار به نام «فیتبیت برای گاوها» ارائه داده که به دامداران امکان میدهد به روشهای جدید و نوآورانه گاوهای خود را ردیابی کنند.
ایده تولید این محصول نوآورانه استفاده از اینترنت اشیاء در حوزه دامداری بوده است تا به دامداران در انجام کارهایشان کمک شود. کولار یک قلاده غیرتهاجمی است که حسگرهای هوشمند به آن وصل شدهاند. این حسگرها فعالیت، دمای بدن و الگوهای رفتاری گاو را که ممکن است روی تولید شیر و سلامت کلی آنها تاثیر بگذارند، بررسی و کنترل میکند. هر قلاده میتواند برای مدت 6 ماه شارژ نگه دارد و کاملا ضد آب است.
قرار است این دستگاه علائم اولیه بیماری را که میتوان آنها را از روی تغییرات دمای بدن، حرکت و الگوهای رفتاری گاو متوجه شد، تشخیص دهد. به علاوه، علائم بیولوژیکی چرخههای باروری را میتوان کنترل و بهینهسازی کرد و در نتیجه بازده شیر را بهبود بخشید.

عمر عدنان، مدیرعامل کولار، میگوید هر بار که چرخه مناسب را از دست میدهیم، در واقع یک فرصت خوب برای تولید شیر، یک گوساله جدید احتمالی و 400 دلار درآمد حاصل از فروش لبنیات را در ماه از دست میدهیم. کولار قصد دارد جلوی این روند را بگیرد و فناوری را به تمام دامداران در سراسر دنیا ارائه دهد که مزرعه آنها را پرسودتر و کارآمدتر کند. همراه با قلادههای کولار، یک ایستگاه پایه خورشیدی به نامCow Router نیز در دسترس خواهد بود. این ایستگاه دادهها را از گاوهایی که در شعاع دو مایلی قرار دارند، جمعآوری کرده و این داده را به فضای ابری ارسال میکند تا در آنجا با استفاده از الگوریتمهای یادگیری ماشینی تفسیر شوند. این فرآیند به دامداران امکان میدهد تا به طور مستقیم با دانشمندان حوزه دامداری ارتباط برقرار کنند و بر اساس عادات، روند باروری و بازدهی شیر دامهای فعلی خود مشاوره دریافت کنند. کولار قصد دارد فناوری خود را در بازارهای لبنیاتی در حال ظهور مانند هند، برزیل و پاکستان اعمال کند و بازار خود را در ایالات متحده آمریکا توسعه دهد. با بیش از 270 میلیون گاو شیری که 100 میلیارد دلار درآمد در سراسر دنیا ایجاد میکنند، توسعه بازار لبنی میتواند تاثیرات عمیقی روی اقدامات کشاورزی داشته باشد. مدیرعامل این استارتاپ میگوید: «این دستگاه پوشیدنی را دور گردن گاو و بوفالو میبندند. قرار است این دستگاه به دامداران کمک کند تا بازده شیر خود را 15درصد افزایش دهند. طبق وبسایت کولار، این محصول از حسگرهای حرکتی برای ردیابی فعالیت و دمای اصلی گاو استفاده میکند. دادههای ارسال شده به دامدار نیز میتواند به تشخیص بیماری در گاوها کمک کند. همچنین به آنها کمک میکند تا مناسبترین زمان باروری گاوهای ماده را تشخیص دهند و در نتیجه بتوانند تعداد گله را کنترل کنند. با اینکه بسیاری از دامداران در آمریکا و سایر کشورها در حال حاضر از فناوری برای نظارت بر دامهای خود استفاده میکنند، کولار در پاکستان واقع شده است؛ جایی که شیوههای کشاورزی و دامداری منسوخ شده در مقایسه با کشورهای توسعهیافته به کاهش بازدهی شیر دامن زده است. در این کشور حتی اگر میانگین بازدهی 5درصد افزایش یابد، میتواند هر سال یک میلیارد دلار به اقتصاد پاکستان اضافه کند.