به طور خلاصه باید گفت اگر شخصی حق استفاده از مال دیگری را به مدت عمر مالک یا به مدت عمر خودش یا به مدت عمر شخص ثالثی داشته باشد؛ به آن حق انتفاع رقبی می گویند.
برای مثال پدر شما، خانه ای در جایی از شهر دارد و استفاده آن را تا پایان عمر خودش به شما می دهد. به این حق، عمری گفته می شود.
گاهی به این صورت است که شخصی حق استفاده از مالی را دارد که آن مال متعلق به شخص دیگری است؛ برای مثال شخصی که خارج از کشور است خانه اش را به دوستش بدهد که در آن سکونت کند.
این حق استفاده کردن از مال دیگری را حق انتفاع یا حق بهره برداری می گویند. مدت این حق انتفاع ممکن است برای چند ماه یا هر تاریخ معینی باشد که به آن رقبی می گویند و یا ممکن است به اندازه عمر کسی باشد که به آن عمری می گویند.
این حق ممکن است در مورد مال منقول مثل ماشین یا مال غیر منقول مانند ملک و خانه و زمین و… اتفاق بیفتد.
یکی از ویژگی های حق انتفاع یا عقد حبس این است که تا وقتی که مال به دست فرد نرسیده و یا اینکه تا وقتی مال به فرد تحویل و تسلیم نشده؛ عقدی به وجود نیامده به اصطلاح میگویند که قبض (دادن و گرفتن مال ) شرط صحت است یعنی حتی اگر ما به دوست خود بگوییم میتوانی از خانه استفاده کنی برای ۲ ماه و او هم قبول کند تا زمانی که به او تسلیم نکرده ایم او حق ندارد از دادگاه الزام ما را بخواهد چون ما می توانیم پشیمان شویم و با تسلیم نکردن مال، از عقد متصرف بشویم.
با مردن آن شخصی که به مدت عمر وی حق انتفاع بسته شده است؛ عقد پایان می پذیرد و منحل می شود.
تمام موارد بالا اگر به صورت مجانی واقع شود مالک نمی تواند آن را به هم بزند اما کسی که از آن استفاده می کند یعنی منتفع، می تواند فسخ کند چون برای وی صرفا مجانی و رایگان بوده و می تواند از آن گذشت کند.
هزینه هایی که برای استفاده از مال لازم است مثل سرویس کولر یا هزینه نظافت ساختمان و …بر عهده ی استفاده کننده است اما اگر تعمیرات مربوط به اصل مال باشد به عهده مالک است.