تصور کنید خودرویی فروخته‌اید و خریدار می‌گوید مبلغ معامله را با چک رمزدار پرداخت می‌کند. تا همین اواخر، این روش برای خیلی‌ها راهی مطمئن برای جابه‌جایی مبالغ بالا بود. اما حالا مقررات بانکی تغییر کرده و اگر از جزئیات آن خبر نداشته باشید، ممکن است هنگام معامله با دردسر روبه‌رو شوید.
بر اساس اعلام بانک مرکزی، از ۷ مهر ۱۴۰۵ صدور چک رمزدار متوقف شده و قرار است از اول دی‌ماه ۱۴۰۵، پذیرش و واگذاری این چک‌ها در سامانه چکاوک نیز متوقف شود. در این مسیر، چک تضمین‌شده بانکی جایگزین چک رمزدار شده است.
اما یک نکته مهم وجود دارد: چک رمزدار، چک تضمین‌شده و چک عادی صیادی یکسان نیستند. هرکدام سازوکار صدور، ثبت و پرداخت متفاوتی دارند و نباید صرفاً به دلیل شباهت نام یا ظاهر، آن‌ها را معادل یکدیگر دانست.
فرض کنید قرار است مبلغ قابل‌توجهی بابت فروش ملک دریافت کنید. طرف مقابل چک تضمین‌شده بانکی ارائه می‌دهد و شما هم تصور می‌کنید چون چک را بانک صادر کرده، دیگر نیازی به بررسی نیست.
این تصور می‌تواند خطرناک باشد. بهتر است پیش از نهایی کردن معامله:
اصالت چک تضمین‌شده و اطلاعات آن را از طریق روش‌های رسمی بانکی بررسی کنید.
از تطابق مشخصات ذی‌نفع و مبلغ با توافق انجام‌شده مطمئن شوید.
درباره زمان و نحوه قطعی شدن پرداخت از بانک مربوط استعلام بگیرید.
تعهدات مربوط به انتقال ملک یا خودرو و زمان تحویل را در قرارداد دقیق بنویسید.
نکته مهم این است که اطمینان از صدور چک با اطمینان از انجام کامل معامله یکی نیست. قرارداد باید مشخص کند اگر پرداخت به هر دلیلی انجام نشد یا با تأخیر مواجه شد، طرفین چه تعهداتی دارند.
خیر؛ تغییر مقررات بانکی به‌خودی‌خود به این معنا نیست که تمام قراردادهای قبلی بی‌اعتبار می‌شوند. بااین‌حال، اگر در قرارداد روش پرداخت مشخصی پیش‌بینی شده باشد و اجرای آن دیگر ممکن نباشد، باید شرایط قرارداد و توافق طرفین بررسی شود.
در چنین وضعیتی، بهتر است جایگزینی روش پرداخت با توافق روشن و مکتوب انجام شود؛ به‌خصوص وقتی مبلغ معامله بالاست یا انتقال مالکیت به پرداخت کامل وابسته شده است.
تغییرات مربوط به چک رمزدار فقط یک موضوع بانکی نیست. این تغییرات می‌توانند بر شیوه پرداخت در معاملات بزرگ، تنظیم قراردادها و زمان تحویل مال اثر بگذارند.
در معاملات مهم، صرف داشتن یک برگه بانکی یا دریافت تصویر چک کافی نیست. آنچه اهمیت دارد، احراز اصالت سند، اطمینان از مسیر پرداخت و مشخص بودن تعهدات قراردادی طرفین است.
گاهی پیشگیری از یک اختلاف مالی، به همین جزئیات وابسته است؛ جزئیاتی که معمولاً تا پیش از بروز مشکل کسی به آن‌ها توجه نمی‌کند.
