یکی از رایج ترین توافقات میان مردم قراردادهای شفاهی می باشد. شکل گیری قرارداد به صورت شفاهی و زبانی اغلب بر پایه شناخت طرفین از یکدیگر بوده و بر مبنای صداقت و اعتماد است. اما زمانی که دو طرف توافق باهم به مشکل و اختلاف بر می خورند ممکن است این سوال پیش آید که میزان اعتبار قرارداد شفاهی چقدر است؟ و یا اینکه آیا قرارداد شفاهی و زبانی در مراجع قضایی به رسمیت شمرده می شود یا خیر؟
در این مطلب از مجله حقوقی وکیلباشی، قصد داریم پاسخ این سوالات را باهم بررسی کرده و با قرارداد غیرکتبی و میزان اعتبار آن آشنا شویم. با ما تا انتهای این مقاله همراه بمانید.

قرارداد شفاهی به معنای توافقی است که بین طرفین به صورت شفاهی و بدون نوشتاری کتبی، برای انجام کاری خاص یا انجام دادن یک تعهد مشخص، ایجاد میشود. در قرارداد شفاهی، شرایط، مقررات و تعهدات طرفین به صورت زبانی بیان میشود اما هیچگونه سند رسمی یا نوشتاری تهیه نمیگردد.
معمولاً قراردادهای شفاهی در مواردی که طرفین به صورت غیررسمی و در محیطی دوستانه با یکدیگر تعامل دارند، ایجاد میشود. به عنوان مثال، در بازار خرید و فروش کالاهای کوچک، ممکن است که قرارداد به شکل شفاهی و زبانی واقع گردد.
قراردادهای زبانی عموماً در زمینه قراردادهای اجاره و بین موجر و مستأجر باشد. اما شکلی دیگر این توافق در قراردادهای کار است، به این صورت که ممکن است کارفرما با یکی از آشنایان خود برای استخدام به توافق برسد اما قراردادی کتبی بین ایشان منعقد نشود.
اما میرسیم به بخش اصلی مقاله و آن هم پاسخ به این سوال است که آیا قرارداد زبانی و شفاهی اعتبار دارد؟ در پاسخ باید گفت که با استناد به ماده 10 و همچنین 190 قانونی مدنی، قرارداد شفاهی از اعتبار برخوردار بوده و آثار خود را به دنبال دارد.
مطابق ماده 10 قانون مدنی، عقود و توافقات میان مردم مادام که بر خلاف قوانین نباشد صحیح و معتبر است. همانطور که در متن ماده مشاهده کردید، آنچه که سبب بی اعتبار بودن توافقات میان مردم محسوب میشود، قانونی نبودن آن است نه کتبی نبودن.
از طرفی دیگر مطابق ماده 190 قانون مدنی، برای صحت هر معامله شرایط ذیل اساسی است:
- قصد طرفین و رضای آنها
- اهلیت طرفین
- موضوع معین که مورد معامله باشد
- مشروعیت جهت معامله
در این ماده نیز به کتبی بودن توافق و قرارداد اشاره نشده است؛ بنابراین نتیجه میگیریم که "قراردادهای زبانی و شفاهی صحیح بوده و قانون گذار برای اینگونه قراردادها اعتبار قائل است."

یکی دیگر از سوالاتی که از متخصصین مجموعه وکیلباشی زیاد پرسیده میشود، این است که چگونه میتوان قرارداد زبانی را در دادگاه اثبات کرد؟ فرض کنید در مثالی که پیشتر زدیم، کارمند با کارفرمای خود به مشکل خورده و بین ایشان اختلاف ایجاد شود. در این مثال، کارمند چگونه میتواند بدون داشتن قرارداد کتبی، از حقوق خود دفاع کند؟
از روش های اثبات قرارداد شفاهی میتوان موارد زیر را نام برد:
شهادت گواهان، یکی از قویترین دلایل اثبات توافقات شفاهی است. کارپذیر میتواند از طریق ارائه استشهادیه و یا معرفی شهودی که هنگام انعقاد قرارداد زبانی حاضر بودهاند، توافق میان خود را به اثبات برساند.
اقرار نیز از اصلیترین روشهای اثبات قرارداد شفاهی است. بدین صورت که خوانده دعوی، به وجود قرارداد اعتراف کند.
گاهی نیز خواهان اثبات قرارداد زبانی، هیچ راهی برای اثبات رابطه قراردادی خود ندارد. در این صورت قانون گذار این امکان را گذاشته است تا او بتواند با رعایت احکام و شرایط خاص و ویژه ای، برای اثبات دعوای خود سوگند یاد کند.
علم قاضی نیز از روش های اثبات قرارداد زبانی است. قاضی بر اساس مدارک و اسنادی نظیر تحقیق محلی، ادله و امارات و ... ممکن است به وجود رابطه قراردادی میان خواهان و خوانده علم پیدا کرده و حکم صادر کند.
در هر صورت، باید توجه داشت که قرارداد شفاهی ممکن است به سرعت ایجاد شود ولی در بسیاری از موارد ممکن است برای اثبات شرایط و تعهدات طرفین، دشواریهایی به وجود آید. بنابراین، بهتر است همیشه قبل از ایجاد هرگونه تعامل تجاری، به صورت کتبی و با امضای طرفین انجام شود.
از مطالعه این مقاله نتیجه گرفتیم که قرارداد شفاهی معتبر است و طرفین میتوانند جهت تنفیذ و اثبات آن به مراجع قضایی مراجعه کنند. اما به یاد داشته باشید که تنفیذ و اثبات قرارداد به صورت زبانی و شفاهی در دادگاه، مستلزم اطلاع و آگاهی از قوانین و مقررات آن است. در این راستا، شما میتوانید با استفاده از آموزش تصویری دعوای تنفیذ قرارداد، دانش و آگاهی کافی در این زمینه را به دست آورید.
وکیل باشی، سامانه هوشمند و الکترونیک حقوقی است که قراردادها، فرمها و لوایح قضایی را به همراه آموزشهای تصویری در اختیار شما قرار میدهد که همگی توسط وکلای متخصص و پایه یک ارائه شده است. همچنین شما میتوانید سؤالات حقوقی خود را به صورت رایگان در سامانه چراغ بپرسید و بهترین پاسخ را دریافت کنید؛ یا با بهترین وکیل در زمینه ی موضوع خود مشاوره حقوقی آنلاین انجام دهید.