چند روزی است که میروم کتابخانه تا روی پایاننامهام کار کنم. در همین چند روز، به چیزهای جالبی برخوردم.
این روزها که فصل امتحانات است، کتابخانه پر از دانشآموز شده. به نظرم میشود همهی این دانشآموزها را، دستکم از دید من ، به دو دسته تقسیم کرد.
دستهی اول، دانشآموزهایی هستند که انتخاب کردهاند درس بخوانند. برای همین هم به کتابخانه آمدهاند؛ برای همان هدف اصلی که کتابخانه برایش ساخته شده: درس خواندن.
خود من مثلاً ساعت نه صبح میروم و حدود سه یا چهار بعدازظهر برمیگردم. اگر خیلی خوب پیش برود، شاید چهار، پنج ساعت کار مفید داشته باشم. اما بعضی از این دانشآموزها خیلی زودتر از من میآیند و خیلی دیرتر هم میروند. کتابخانه از هفت صبح تا هفت شب باز است و بعضیهایشان تقریباً کل این دوازده ساعت را آنجا هستند. حتی ناهارشان را هم با خودشان میآورند که مجبور نباشند وسط روز به خانه بروند. مینشینند، درس میخوانند و تلاش میکنند.
اما دستهی دوم هم هستند.
آنهایی که آمدهاند، ولی ظاهراً برای درس خواندن نیامدهاند.
یکی با گوشیاش مشغول است و ساعتها در اینستاگرام میچرخد. یکی مدام بیرون میرود. بعضیها هم بیشتر وقتشان به شوخی و حرف زدن میگذرد. حتی بعضیها را میبینی که همانجا خوابشان برده است.
چند روز که این صحنهها را دیدم، یک چیز برایم جالب شد.
هر دو گروه دارند سختی میکشند.
میفهمید چه میگویم؟
سختی گروه اول، سختی درس خواندن است؛ چند ساعت نشستن، تمرکز کردن، خسته شدن و چشم دوختن به کتاب و جزوه.
اما سختی گروه دوم چیست؟
استرس، فشار، عذاب وجدان و آن حس آزاردهندهای که میگوید: «باید درس بخوانم، ولی نمیخوانم.»
اتفاقاً فکر نمیکنم سختی گروه دوم کمتر باشد. شاید حتی در بعضی مواقع بیشتر هم باشد.
همینجا بود که به یک فکر ساده رسیدم: شاید ما انسانها در این دنیا، در هر صورت، باید سختی بکشیم.
نمیتوانیم از تمام رنجها، غمها و فشارهای زندگی فرار کنیم. اصلاً انتخابی برای «سختی نکشیدن» نداریم. سختی بخشی از زندگی است.
البته میشود از بعضی سختیها فرار کرد. اما مسئله اینجاست که فرار کردن همیشه به معنی خلاص شدن نیست؛ گاهی فقط سختی را به آینده منتقل میکنیم و حتی بزرگترش میکنیم.
به نظرم فرار، در برابر بسیاری از چیزهایی که از آنها میترسیم، بدترین گزینه است؛ چه ترس باشد، چه سختی، چه کاری که دوستش نداریم.
چون چیزی که از آن فرار میکنیم، معمولاً کوچکتر نمیشود. برعکس، در ذهنمان بزرگتر میشود. بعد، وقتی دوباره مجبور میشویم با آن روبهرو شویم، میبینیم خیلی سختتر از چیزی شده که اول بود.
حالا اگر قرار است به هر حال سختی بکشیم، شاید چیزی که واقعاً حق انتخابش را داریم، انتخاب نوع سختی باشد.
میتوانیم انتخاب کنیم که چه سختیای را تحمل کنیم.
مثلاً میتوانم چند روز فشار درس خواندن را تحمل کنم؛ چند ساعت بنشینم، خسته شوم و از خیلی تفریحاتم بزنم، اما در عوض خیالم راحت باشد که دارم کاری را که باید انجام بدهم، انجام میدهم.
یا میتوانم از درس خواندن فرار کنم، خودم را با گوشی، تفریح یا هر چیز دیگری سرگرم کنم و فعلاً از آن فشار فرار کنم؛ اما بعد، استرس، نگرانی و عذاب وجدانش را تحمل کنم.
من حتی کاری به این ندارم که گروه اول در آینده موفقتر میشوند یا گروه دوم بعداً پشیمان میشوند. این بحث جداگانهای است.
حرف من دربارهی همین لحظه است.
همین حالا، یک نفر دارد سختی درس خواندن را تحمل میکند و در عوض ذهنش آرامتر است؛ یک نفر دیگر دارد از درس خواندن فرار میکند، اما در گوشهی ذهنش میداند کاری را که باید انجام دهد، انجام نمیدهد.
هر دو دارند سختی میکشند.
پس شاید مسئلهی اصلی زندگی این نباشد که چطور از رنج فرار کنیم. شاید سؤال درستتر این باشد:
وقتی قرار است سختی بکشیم، کدام سختی را انتخاب کنیم؟
به نظرم هر جا که در زندگی حق انتخاب داریم، باید کمی فکر کنیم و آگاهانه انتخاب کنیم که قرار است چه رنجی را تحمل کنیم.
چون بعضی رنج ها ما را به جایی میرسانند.
و بعضی رنج ها فقط نتیجهی فرار کردن از رنج های دیگرند.
