درباره سخت‌کوشی، یادگیری و تمرکز بر رشد، آن‌قدر گفته و نوشته‌اند که بعید می‌دانم کمبود محتوا داشته باشیم. امروز می‌خواهم درباره چیزهایی حرف بزنم که کمتر به آدم می‌گویند، اما در این ۱۲ سال برای خودم به همان اندازه مهم بوده‌اند.
نه ادعای موفقیت دارم و نه فکر می‌کنم مسیر همه باید شبیه مسیر من باشد. صرفاً چند تجربه است که شاید شنیدنشان از این پیرمرد خالی از لطف نباشد.
۱. به پایتخت مهاجرت کنید و حضوری کار کنید
رویای اینکه لپ‌تاپتان را بردارید و از هرجا که دلتان خواست کار کنید، رویای قشنگی است. فقط وقتی اول راه هستید، ممکن است بهایش را با کندترشدن رشدتان بدهید.
خیلی از تصمیم‌ها در یک گفت‌وگوی کوتاه شکل می‌گیرند. خیلی از فرصت‌ها هم وسط بحثی پیدا می‌شوند که قرار نبوده شما در آن باشید؛ مگر اینکه همان نزدیکی‌ها بوده باشید. قاعده‌اش ساده است:
هرچه اضافه‌کردن شما به یک بحث سخت‌تر باشد، جاانداختنتان هم راحت‌تر می‌شود.
خود من در یک شهرستان کوچک زندگی می‌کردم. برای اینکه از شهرم بیرون بیایم، مسیر دانشگاه را انتخاب کردم؛ شش ماه خودم را در خانه زندانی کردم، درس خواندم و دانشگاه امیرکبیر قبول شدم. یک سال در خوابگاه بودم و وقتی کار دلخواهم را پیدا کردم، دانشگاه را رها کردم. این قسمت آخر نسخه پیشنهادی من برای شما نیست! شرایط آن روزهای من این‌طور بود.
حرفم این است که از هر مسیری که برایتان ممکن است، خودتان را به مرکز فرصت‌ها برسانید. اگر فعلاً پول اجاره خانه ندارید، خوابگاه و پانسیون هم آخر دنیا نیستند. مهم این است که جایی باشید که بتوانید یاد بگیرید، در جریان اتفاق‌ها قرار بگیرید و دیده شوید.
۲. به چیزهای خوب زبانزد شوید
آدم‌ها، چه بخواهید چه نخواهید، شما را با چند ویژگی به خاطر می‌سپارند. «همان آدم مؤدب و خوش‌تیپ» جای بهتری برای شروع است تا «همانی که همیشه دیر می‌رسد» یا «همانی که بو می‌دهد!».
این تصویر هم با شما رشد می‌کند. شاید اول شما را به خوش‌قولی یا برخورد خوب بشناسند؛ بعد به کسی که همیشه آماده است؛ و کمی جلوتر به کسی که با ذی‌نفع سخت کنار می‌آید یا کارهای مبهم و زمین‌مانده را جمع می‌کند.
آن ویژگی‌های ساده اولیه کمک می‌کنند آدم‌ها فرصت کنند توانمندی‌های جدی‌ترتان را هم ببینند.
خودم روزگاری به زیاد بحث‌کردن معروف بودم. بعضی‌ها برای اینکه گیر من نیفتند، ترجیح می‌دادند من را دور بزنند. راستش حق هم داشتند! مدتی طول کشید تا حواسم به این تصویر جمع شود و روی تغییرش کار کنم. بعدها به جایی رسیدم که آدم‌ها حتی وقتی الزامی نداشت، از من می‌خواستند در جلسه‌هایشان باشم تا گفت‌وگوها را جلو ببرم و به حل اختلاف‌ها کمک کنم.
خلاصه، از «این یکی را دعوت نکنید» رسیدم به «می‌شود این یکی هم باشد؟»
۳. درگیر حاشیه نشوید؛ حتی حاشیه‌های تخصصی
بخش اول روشن است: شایعه‌های شرکتی، بحث‌های بی‌اهمیت که هیچ کمکی به کار شما نمی‌کنند. برای این چیزها همیشه داوطلب به اندازه کافی پیدا می‌شود؛ لازم نیست شما هم ثبت‌نام کنید. اما همه حاشیه‌ها این‌قدر واضح نیستند. بعضی‌هایشان خیلی شیک و حرفه‌ای، وسط جلسه و پشت نمودار پنهان می‌شوند.
من بارها دیده‌ام دو نفر درباره ۸۰ درصد یک موضوع توافق دارند، اما تمام انرژی‌شان را روی ۲۰ درصد باقی‌مانده می‌گذارند؛ آن هم در حالی که آن بخش کوچک، قرار نیست موفقیت یا شکست کار را تعیین کند.
یا فرصتی برای یک بهبود واقعی وجود دارد، ولی پافشاری روی چند جزئیات باعث می‌شود همان بهبود هم هیچ‌وقت به نتیجه نرسد.
منظورم این نیست که همیشه کوتاه بیایید یا به هر چیزی «چشم» بگویید. فقط قبل از اینکه وارد بحثی طولانی شوید، از خودتان بپرسید: «این موضوع واقعاً این‌قدر مهم است، یا فقط من دلم می‌خواهد ثابت کنم حق با من است؟»
فرق این دو کم نیست. ممکن است در بحث برنده شوید و هم‌زمان، کار را ببازید!
۴. هدف اصلی‌تان را بالا بردن اعتبار و جایگاه مدیرتان بگذارید
بله، می‌دانم. این یکی در نگاه اول خیلی راحت با چاپلوسی اشتباه گرفته می‌شود. اما من نگفتم مدیرتان را راضی نگه دارید. گفتم کاری کنید با حضور شما موفق‌تر باشد. این دو، زمین تا آسمان فرق دارند.
قبل از هر چیز، مدیر خوبی پیدا کنید. کیفیت مدیر، یکی از مهم‌ترین چیزهایی است که کیفیت محیط کار و سرعت رشدتان را تعیین می‌کند. بعد ببینید چه کاری از دست شما برمی‌آید که به موفقیت واقعی او و تیم کمک کند.
مدیر شما حلقه اتصال کارتان به اهداف بالادستی سازمان است. وقتی کمک می‌کنید او تعهد مهمی را جلو ببرد، تصمیم بهتری بگیرد یا جلوی یک شکست را بگیرد، هم به اعتبارش کمک کرده‌اید و هم احتمال اینکه خودتان سرگرم کارهای جذاب اما کم‌اثر شوید، کمتر می‌شود.
بعضی وقت‌ها این کمک حتی با مخالفت‌کردن همراه است. اگر جلوی تصمیم اشتباهی را بگیرید، شاید مدیرتان همان روز خیلی هم از شما خوشش نیاید؛ ولی احتمالاً چند ماه بعد نظرش فرق می‌کند.
قرار نیست مدیرتان همیشه از شما راضی باشد؛ قرار است با حضور شما موفق‌تر باشد.
اینجا اتفاق مهم‌تری هم می‌افتد: شما رشد خودتان را با فردی شریک شده‌اید که احتمالاً تجربه، اعتبار و ارتباطات بیشتری از شما دارد. اگر او ببیند حضور شما موفقیتش را آسان‌تر می‌کند، در موقعیت‌های بعدی به یادتان می‌آورد، دوباره سراغتان می‌آید یا شما را به دیگران معرفی می‌کند.
بعد از چند سال، این رابطه‌ها جمع می‌شوند و شبکه‌ای می‌سازند از آدم‌هایی که توانمندی شما را از نزدیک دیده‌اند. همان‌جاست که کم‌کم به‌جای دنبال فرصت دویدن، می‌بینید فرصت‌ها دارند سراغ شما می‌آیند.
۵. بیشتر و زودتر از چیزی که تعهد داده‌اید، تحویل دهید
سعی کنید خروجی شما همیشه یک پله بالاتر از «کافی» باشد. نه آن‌قدر بالاتر که زمان تحویل را از دست بدهید. طوری باشد که طرف مقابل با خودش بگوید: «این بهتر از چیزی بود که انتظار داشتم.»
گاهی آن یک پله یعنی مسئله را بهتر فهمیده‌اید. گاهی یعنی نیاز بعدی را پیش‌بینی کرده‌اید. گاهی هم یعنی کاری کرده‌اید که استفاده از خروجی‌تان برای بقیه راحت‌تر شود.
اگر تعهد داده‌اید کاری را در زمان مشخصی تحویل بدهید، سعی کنید زودتر تمامش کنید. اگر هم احتمال می‌دهید نرسید، همان لحظه‌ای که فهمیدید خبر بدهید. نگذارید دیگران برای گرفتن خبر کار شما، مجبور شوند مدام پیگیری‌تان کنند. هیچ‌کس نمیخواهد شغل دومش دنبال شما افتادن باشد!
این رفتار از شما یک آدم قابل‌اتکا می‌سازد؛ کسی که ذی‌نفعان با خیال راحت‌تری با او همراه می‌شوند و مسئولیت‌های مهم‌تری به او می‌سپارند. اما مهم‌ترین فایده‌اش جای دیگری است: خودتان رشد می‌کنید!
اگر همیشه فقط همان کاری را انجام دهید که از قبل بلد هستید، احتمالاً فقط همان کار را هم بلد می‌مانید. رشد از جایی شروع می‌شود که خودتان را کمی بیشتر از دفعه قبل به چالش می‌کشید. فقط حواستان باشد: یک قدم بیشتر رفتن با کمال‌گرایی فرق دارد. یکی ارزش می‌سازد؛ دیگری ممکن است شما را آن‌قدر درگیر جزئیات کند که اصل کار اصلاً به مقصد نرسد.
در پایان
هیچ‌کدام از این پنج نکته قانون طبیعت نیستند. برای من کار کرده‌اند و ممکن است برای شما شکل دیگری داشته باشند. اما اگر بخواهم حرف همه‌شان را یک‌کاسه کنم، می‌گویم رشد حرفه‌ای فقط به توانمندی شما مربوط نیست؛ به این هم مربوط است که کجا حضور دارید، دیگران شما را با چه چیزی به خاطر می‌سپارند و چه کسانی واقعاً به شما باور دارند.
شما چه تجربه‌ای دارید که کاش کسی ابتدای مسیر حرفه‌ای‌تان به شما گفته بود؟
اگر هم فکر می‌کنید این پیرمرد درباره یکی از این پنج مورد اشتباه می‌کند، حتماً بنویسید. فقط طبق توصیه شماره سه، بیایید بحث را تا مرز بازنشستگی ادامه ندهیم!
