نوشتهٔ وفا اخترخاوری
Vafa Akhtar Khavari | ITmentor
در بسیاری از سازمانها، تیم امنیت را آخر از همه صدا میزنند. پروژه طراحی شده، بودجه تصویب شده، و بعد میپرسند: «امنیتش چطور است؟» در این حالت امنیت مثل ترمز است. کار را کند میکند، هزینه اضافه میکند و معمولاً با جملهٔ «نه» شناخته میشود.
اما امنیت میتواند فرمان هم باشد: چیزی که به سازمان کمک میکند با اطمینان بیشتر و سرعت بیشتر به مقصد برسد. تفاوت این دو در یک مفهوم ساده است: همسویی امنیت با راهبرد کسبوکار.
من وفا اخترخاوری هستم و بیش از ۱۸ سال در زیرساخت، شبکه، مجازیسازی و امنیت کار کردهام. در این نوشته، هم مفاهیم علمی و تخصصی را توضیح میدهم و هم تجربهای واقعی را میگویم.
هر سازمان مأموریتی دارد و هدفهایی که برای رسیدن به آن دنبال میکند: رشد درآمد، ورود به بازار تازه، حفظ مشتری، ارائهٔ خدمت بدون وقفه. همسویی یعنی هر تصمیم امنیتی را با این پرسش بسنجیم:
این کار به کدام هدف سازمان کمک میکند؟
اگر جوابی نداشته باشد، یا کنترل زائد است یا اهداف را درست نشناختهایم. اگر جواب روشن باشد، دفاع از بودجه و اولویت آن هم آسانتر میشود.
امنیت باید از همان چیزی محافظت کند که سازمان برایش وجود دارد. برای سازمانی که خدمتش «بیوقفه بودن» است، دسترسپذیری مهمترین ضلع امنیت است. برای سازمانی که با اطلاعات حساس مشتری کار میکند، محرمانگی در صدر مینشیند. یک فهرست کنترل یکسان برای همه، همسو نیست.
امنیت نباید بیرون از ساختار تصمیمگیری بماند. یعنی سیاستهای روشن، مسئولیتهای مشخص، مدیریت ریسک مستمر و بازبینی دورهای. مهمتر از همه اینکه تصمیم دربارهٔ پذیرش یا کاهش ریسک با مدیریت است، نه صرفاً تیم فنی. وظیفهٔ متخصص امنیت این است که ریسک را روشن و قابلفهم به مدیر منتقل کند.
سازمانی که فناوری تازه را نمیپذیرد از رقبا عقب میماند. امنیتی که هر تغییر را متوقف کند، خودش به ریسک تبدیل میشود. هدف، تعادل میان مدیریت ریسک و چابکی است، طوری که تیمها بتوانند سریع حرکت کنند و کنترلها از همان ابتدای طراحی کنارشان باشند.
برای حفظ محرمانگی، نام سازمان را نمیآورم، اما ماجرا واقعی است.(درد کشیده هاش کامل درک می کنند!)
از سازمان یکی از دوستانم که با آن ها به صورت پروژه ای کار کرده بودم با من تماس گرفته شد، متاسفانه با حملهٔ باجافزار روبهرو شده بودند. پشتیبانگیری وجود داشت و همه فکر میکردیم مسئله حلشده است. ولی آن نسخههای پشتیبان هرگز آزمایش بازیابی نشده بودند. وقتی لازم شد از آنها استفاده کنیم، چند سرور مالی فقط توانستند به وضعیت دو ماه قبل برگردند.
نتیجه فقط یک مشکل فنی نبود. کار سازمان عملاً دو ماه به عقب برگشت. اطلاعات آن دو ماه باید دوباره بازسازی میشد و تصمیمهای مدیریتی در این مدت بر پایهٔ دادههای ناقص گرفته میشد.
درسی که گرفتم این است: پشتیبان آزمایشنشده، پشتیبان نیست؛ فقط یک امید است.
مدیران معمولاً وقتی هزینهٔ آزمایش بازیابی را میشنوند، آن را هزینهٔ فنی میبینند. اما کسی که یک بار دو ماه کار را از دست داده باشد میفهمد این هزینه، بیمهٔ تداوم کسبوکار است. از آن روز، وقتی دربارهٔ پشتیبانگیری با مدیران صحبت میکنم، از ظرفیت دیسک شروع نمیکنم. میپرسم:
«اگر فردا این سرورها از بین بروند، سازمان چند روز کار را از دست میدهد؟»
این پرسش، زبان فنی را به زبان کسبوکار ترجمه میکند. من پیشتر در مقالهای در ResearchGate دربارهٔ بازیابی تأییدشده و یک تصور غلط رایج در پشتیبانگیری نوشتهام. اگر علاقهمند بودی، اینجا هست:
researchgate.net/publication/414483507
اهداف را بشناس. با مدیران بنشین و بپرس سال آینده چه چیزی برایشان مهم است.
اولویت را بر اساس هدف بچین. کنترلهایی که مستقیماً به آن اهداف کمک میکنند اول میآیند.
با زبان کسبوکار اندازه بگیر. به جای «تعداد حملههای مسدودشده»، از چیزهایی بگو که مدیر میفهمد: مدت توقف خدمت، مقدار کاری که ممکن است از دست برود، هزینهٔ حادثه. و این اعداد را با آزمایش واقعی بازیابی به دست بیاور، نه با فرض. اگر آزمایش نکردهای، عددی نداری.
گفتوگو را قطع نکن. همسویی یک بار انجام نمیشود. با تغییر کسبوکار باید دوباره تنظیم شود.
امنیت زمانی ارزشمند است که سازمان را به هدفش نزدیکتر کند. اگر امنیت را از ابتدا در برنامهریزی راهبردی بگذاریم، اثرش را با زبان مدیریت بسنجیم، فرضها را با آزمایش واقعی جایگزین کنیم و رابطه با تصمیمگیرندگان را زنده نگه داریم، از ترمز به فرمان تبدیل میشود.