امروز خواب دلتنگی را دیدم. بهتر بگویم، در خواب دیدم که شبیه دلتنگی شدهام و این را کادرهای خاکستری و زل زدن های افراطی به یک گوشه و گرفتگی قلب از شدت غم (که در فارسی کهن به آن کرب میگویند و در اصل نامی عربیست) به من نشان داد. در واقع دلتنگی خودش را در قالب یک فیلم (درام، به کارگردانی جناب آقای اصغر فرهادی و اکرانشده در سینماهای معتبر سراسر کشور) به زور وسط زندگی من جا کرد.
در آن خواب مذکور دیدم که به دوستم میگویم "ببین! من دلم برای فلانیام خیلی تنگ شده". و اصلاً از قصد میم مبتذل مالکیت را چسباندم کنار اسمش که مثلاً به خودم و دوستم و قاب کدر و آقای فرهادی ثابت کنم که آره. منم از اوناشم. و از آن جا که فروید بزرگوار که حق روانکاوی بر گردن ما دارند از قدیم گفتهاند که ای مردم! این امیال درونی و قلبی شماست که در خواب بر شما ظاهر میشود، من فهمیدم که گویا واقعاً و قلباً دلم میخواهد که فلانی، فلانیِ من باشد.
خلاصه. بیدار که شدم از شدّت اندوه شروع کردم به بالا و پایین کردن لیست مخاطبانم. این چک کردن عکسهای پروفایل هم به نظر من از آن تخممرغهاییست که خوشیزیردلزدگی و بیکاری در سبد ما میچیند. وگرنه که خب من و شما را چه به چک کردن لیست مخاطبان و -احیاناً- نامخاطبان به منظور دیدن عکس جدید پروفایلشان. کارت را بهشان بگو و برو دیگر. نگاه کردن و خیره شدن ندارد.
یک. من گمان میکنم عکسهایی که آدمها برای پروفایلشان انتخاب میکنند با بقیهی عکسهایی که در فیسبوک و اینستاگرام و کلوسفرند اینستاگرام و توییتر و الخ پست میکنند فرق میکند. در عکس پروفایل دیگر بحث "یک شب خوب با فلانی جونم" و "تولد فلان سالگی دختر قشنگم" و "اینجا تهران، پل طبیعت و ما هم یه خانوادهی خوشبخت هستیم" مطرح نیست. عکس پروفایل "من، واو، فلانی هستم و این هم عکسم است" را نشان میدهد. من بودن آدمها را نشان میدهد.
دو. به نظرم عکس پروفایل باید حاصل زیست نه چندان کوتاهمدّت فرد در یک حالت/شرایط خاص باشد تا بتوان من بودن آدمها را با آن نشان داد. یعنی مثلاً بنده که عکس خودم را بر فراز نردبان کتابخانهی دانشکده برای پروفایلم آپلود میکنم، درس دوواحدیای برداشتهبودم که چهار ماه تمام برای کارهایش هر روز در همان حالت در کتابخانه دیدهمیشدم و این عکس حاصل روزی است که همگروهیام خسته و کوفته روی صندلی مقابل من نشستهبود و گوشیاش را درآورد و چیلیک عکسم را برداشت. بحث یک روز و دو شب نبوده و نیست.
سه. من امروز عکس پروفایل دوستانم را دیدم. کنار دریاچهای یخزده در تورنتو، مقابل کاخ قدیمیای وسط یکی از میدانهای اصلی شهر لایدن، جلوی بار رنگارنگی در برلین، در صف بلیت موزهی حیوانات نمیدانم چیچی در ملبورن استرالیا. و فهمیدم آنها به دریاچههای یخ زده و دمای زیر بیست درجه و کاخهای سلطنتی قدیمی و بارهای نئونی و کوآلاها و کانگوروها عادت کردهاند. فهمیدم که من بودن آنها اکنون دیگر با تهران و دانشگاه و کافههای بعد کلاسهای عصر تعریف نمیشود. کتابخانه ملّی و بستنیفروشی سر میدان انقلاب و پارک ملّت و خانهی هنرمندان نمیتوانند من بودن آنها را آن گونه که کتابخانهها و بارها و پارکها و موزههای تورنتو و برلین و لایدن و ملبورن تعریف میکنند، تعریف کنند.
چند سال پیش که بچّهتر و عاشق بودم جدایی سختی برای من پیش آمد. یک بار در توییتر کاربری نوشتهبود "اکنون زندگی تو دور از من اتّفاق میافتد". من این جمله را در دفتر خاطراتم نوشتم و شبها و شبها با فکر کردن به آن گریه کردم. در این لحظه حدوداً سهچهار سال از آن دوران میگذرد.
امروز عکس پروفایل دوستانم را چک کردم و میدانم اکنون زندگی آنها دور از من اتّفاق میافتد.