نگارش؛ شیخ داستان
يکي از مباحثي که علاوه بر ديگر عناصر داستان در بحث ساختار عنوان مي شود، رعايت وحدتها است. هر اثر بايد از وحدت عمل، زمان و مکان برخوردار باشد. يعني بايد داستان طرح مشخصي داشته باشد که همان وحدت عمل است، سپس اين عمل در يک محدوده زماني خاص انجام شود که وحدت زمان ايجاد مي شود و اين عمل بايد در مکاني مشخص واقع شود که همان وحدت مکان است.
نويسنده با ياري وحدتها بايد در کوتاهترين مدت خواننده را به درون داستان بکشاند و او را با حوادث و اشخاص آشنا کند. پس نويسندهی ماهر، هرگز طرح داستانش را بيهوده گسترش نمي دهد و به وقايع و اعمالي که به داستان مربوط نميشوند، نميپردازد، بلکه حرفش را همراه با ايجاز و بدون حاشيه پراکني در محدوده زماني و مکاني مشخص واقعه داستاني، پرداخت مي کند.
علاوه بر رعايت وحدتها، بحث تقسيم داستان به سه بخش آغاز، تنه و پايان، پيش ميآيد.
آغاز داستان، يعني جايي که نويسنده در آن مقدمه چيني کرده و شخصيتها را معرفي مي کند و مکان و محيط را مشخص مينمايد. پس در «آغاز» هنوز اتفاقي نيفتاده است و همه چيز راکد است.
«ميان» و يا «تنه» داستان، مهمترين بخش است. در اين قسمت عدم تعادل و آشفتگي ايجاد شده و بحران به وجود مي آيد و کار به اوج مي رسد.
مرحله «پايان»، زمان حل شدن مشکل و گره گشايي است. اگر فرض کنيم داستاني 5 صفحه باشد، بايد يک صفحه آن به آغاز و يا مقدمه اختصاص پيدا کند و يک صفحه به پايان و سه صفحه ديگر به اصل ماجرا بپردازد. البته اين شکل کلاسيک و سنتي قضيه است. هر چه شروع و پايان داستان کوتاهتر باشد و بر ميانهی آن افزوده شود، داستان جذابتر و پرمحتواتر خواهد بود. حتي گاهي اوقات مقدمه کاملاً حذف شده و داستان درست از حادثه و تنه داستان شروع مي شود. مانند داستانهاي پليسي که يک راست مي روند سر اصل رخداد. البته اگر نوشتن مقدمه براي نويسنده مهم باشد، وي بايد سعي کند آغاز داستانش خسته کننده نباشد، بلکه برعکس، به اين طريق رغبت خواننده را برانگيزاند و با معرفي شخصيتها،شروع عمل داستاني، گفتوُگو و يا توصيف زمان و مکان وقوع داستان، اثرش را آغاز کند، ولي بايد توجه داشت که اين سه قسمت کاملاً در هم تنيده شود و نويسنده و خواننده عادي نتواند شروع و پايان اين قسمتها را مشخص کند.
بايد توجه داشت که ساختار داستان، طولاني بودن آن را هم مشخص مي کند. طول داستان بايد به اندازهاي باشد که با توجه به عناصر انتخاب شده، پس از يک سلسله مراحل، قهرمان را از بدبختي به نيکبختي برساند و يا بالعکس. اين اندازه براي داستان کوتاه کافي است و نويسنده مجاز نميباشد با استفاده از کلمات و توصيفات زيبا ولي نابجا داستانش را طولاني کند. از ديگر سو، ساختار و فرم داستاني، مکمّل يکديگر هستند و اگر فرمي نباشد، ساختار قوام نمييابد.
فرم مقوله اي ابداعي است که در حوزه خلاقيت نويسنده ميگنجد و او فرمي ارايه ميدهد که نتيجه يک ساختار مستقيم است که خواننده پس از مطالعه چنين داستاني احساس رضايت ميکند.