اگــر آدمــی کنجــکاو و ماجراجــو هســتید بایــد بهتــون بگــم بــه رشــته ی خوبــی وارد شــدید. اولیــن تصــور از معـدن یـک فضـای تاریـک تـو دل کـوه بـه همـراه یـک بیــل بــرای کنــدن سنگهاســت. تصـور خوبـی هسـت امـا بایـد بگـم سـطح دیدتـون رو بیاریـد بـالا همـراه مـن تـا در ایـن قسـمت بهتـون بگـم مهندسـی معـدن یعنـی چـی :)
مـا مـاده ی معدنـی رو از دل زمیـن میکشـیم بیـرون، مـواد اولیــه ی لــوازم مــورد نیــاز زندگــی انســان کــه زندگــی بــدون اونهــا بی معنــی اســت رو تأمیــن میکنیــم. ولــی امــروزه دیگــه بــا بیــل چنیــن کاری نمیکنیــم. همزمــان چندیــن کار رو تحلیــل میکنیــم، مراحــل رســیدن بــه هدفمــون رو در کنــار هــم میچینیــم و بــرای رســیدن بــه هــدف میجنگیــم.
جنگیدن با چی؟ من بهتون میگم جنگیدن با چی!
جنگیـدن بـا سـختی کار، بـه خـاک نشسـتن پـروژه، از دسـت رفتــن ســرمایه و...
مـا در ابتـدای مسـیرمون دنبـال کشـفیم. کشـف محـل مناسـب بـه منظـور بهـره بـرداری و اسـتحصال اقتصـادی مـاده معدنـی. بــا اســتفاده از نقشــه ها، داده هــای ماهــواره ای، تســتهای محلــی، اطلاعــات زمینشناســی و... مــا تشــخیص میدیــم کــه زیــر ســطح زمیــن چــه خبــر هســت. آیــا مــا میتونیــم در اون ناحیــه بــه مــاده معدنــی بــا ارزش برسـیم یـا نـه بایـد جمـع کنیـم بریـم خونـه هامـون! در ایـن مرحلــه خیلــی هزینه هــای مــا بــالا نیســت.
در مرحلــه بعــد کمــی دقیق تــر بــا اســتفاده از مغزه هایــی کــه حفارهــا (مهندســی حفــاری) بــه دســت آوردهانــد بــه بررســی مــواد زیــر زمیــن میپردازیــم و بــه تحلیــل مینشــینیم. در ایـن مراحـل هـر لحظـه بـا نـرم افزارهـای معدنـی سـروکار داریـم تـا بـا اطمینـان بالاتـری نظـر بدیـم. هزینـه کمـی در ایـن قسـمت بیشـتر از قسـمت اول اسـت. بعـد از رســیدن بــه داده هــای مــورد اطمینــان، شــروع میکنیــم بــه طراحـی معـدن. سـطحی برداشـت کنیـم یـا زیـر زمینـی، سـطحی روبـاز برداشـت کنیـم یـا بـه روش نـواری (اینـم بگـم سـطحی محدودیـت داره. از یـک جایـی بـه بعـد در معدنـکاری سـطحی، سـود عملیـات منفـی میشـه یعنـی هزینـه هـای برداشـت بیشـتر از درآمـد حاصـل از برداشـت مـاده معدنی میشـه و از ایـن نقطـه بـه بعـد اگـر زیرزمینـی بـه صرفـه باشـد وارد روش زیـر زمینـی مـی شـویم) ممکـن اسـت در ابتـدای یـک پـروژه بـه ایـن نتیجـه برسـیم کـه برداشـت زیرزمینی سـودمند اسـت. بعد از طراحی معدن وارد کار عملیاتی میشویم.
گرفتــن مجوز هـای لازم،احــداث محوطــه معــدن، بنــا ســازی کارخانه هــا و اماکــن مــورد نیــاز معــدن، خریــد ماشــین آلات معدنی(ماشــینهای کنــد و برداشــت و انتقــال) و... هزینه اصلی در این مرحله صورت میگیرد. هنــگام طراحــی روش برداشــت مــاده معدنــی، همزمــان روش حمــل و نقــل مــاده معدنــی را نیــز میچینیــم. وقتـی میگوییـم برداشـت مـاده معدنـی صحبتـش آسـونه امـا در مرحلـه اقـدام و عمـل بـا سـختی و پیچیدگـی بالایـی روبـرو میشــویم. هـر لحظـه در ازای محاسـبات غلـط ممکـن اسـت سـقف تونـل زیرزمینـی مـا فـرو بریـزد، جـان انسـان یـا انسـان هایی گرفتـه شـود، سـرمایه کلانـی نابـود شـود و...
بحــث ایمنــی معــادن (HSE)، کارهــای جانبــی همچــون هــوا رســانی در معــادن زیرزمینــی، حفــر تونل هــای زیرزمینــی و... همــه و همــه کارهایــی حســاس، پــر هزینــه و ســخت اســت کـه بایـد هـر ثانیـه بـه آنهـا توجـه کنیـم. کسـی کـه مهنـدس معــدن هســت بایــد بدونــه کارش ســخته، بایــد بــا ســختیها بجنگــه تــا کارش بــه نتیجــه برســه. ماننــد پــدری دلســوز بــه ثمـر نشسـتن دسـت رنـج خـودش رو بـه تماشـا بشـینه و بـرای سـاختن اون از خـودش بگـذره. بـی دلیـل نیسـت کـه کار معـدن یکــی از ســخت تریــن کارهــا در دنیاســت. ما به خود میبالیم که جزو خانواده معدن هستیم.
سعید جعفری - ورودی 96 مهندسی معدن