به قلم رامین ندیمی
ترس؛ بهترین کلمهای که میتواند حال و روز مردم به ستوه آمده از گرانیهای بیوقفه را بازگو کند. ترس از آینده، ترس از نان شب، ترس از دست دادن امنیت، ترس از اعتراض. مردمی که طبق اصل 27 قانون اساسی حق دارند بدون هیچ ترسی، اعتراض کنند؛ اعتراض به تصمیمات و عملکرد مسئولینی که با رأی همین مردم به قدرت رسیدهاند.
اکنون پس از گذشت 42 سال از انقلابی که یکی از مهمترین آرمانهایش آزادی بود، کوچکترین اعتراضی از طرف مردم به بیراهه میرود و در نهایت این نیروهای انتظامی و امنیتی هستند که مدال افتخار مبارزه با اغتشاش و فتنه بر سینهی آنها مینشیند. چه بسا اگر اعتراض به سیاستها و عملکرد جممهوری اسلامی، با شعارهای رادیکال، خشونت، درگیری با پلیس، بازداشت و زندان، جراحت و یا حتی مرگ همراه نمیشد؛ هر روز در گوشهای از کشور، مردمی برای رسیدن به حق خود به خیابان میآمدند و شعار آزادی و مردم سالاری میدادند. چیزی که بیشتر شبیه به یک رویا میماند!
آبان 98؛ به راستی خونینترین اعتراضات بعد از انقلاب بود. گرچه ادعای 1500 کشته بیشتر شبیه به یک شوخیست ولی آمار غیر رسمی هم، که نشان از مرگ حداقل 200 نفر میدهد، به اندازهی کافی دردآور هست. با این همه، اعتراضات آبان سه تفاوت مهم با وقایع مشابه خود در تاریخ کوتاه انقلاب داشت؛ یک اینکه اعتراضات از حصار یک یا چند کلانشهر و طبقه متوسط رو به بالای جامعه خارج شده و اینبار شهرستانها و شهرهای حاشیهی کلانشهرها و طبقات ضعیفتر جامعه بودند که پرچمداران اعتراض به گرانیها شدند.
دومین تفاوت مهم و البته خطرناک، خشونت غیرعادی معترضین بود. معتریض بدون هیچ مقدمهای، از فردای اعلام افزایش قیمت بنزین، به مراکز دولتی، بانکها، فروشگاهها و... هجوم میبردند و هرچه میشد غارت میکردند و هرچه میماند آتش میزدند. اینکه چطور با حضور نهادهای اطلاعاتی و امنیتی، به وضوح افرادی آموزش دیده و مسلح در تجمعات حضور داشتند، سوالیست که بعد از گذشت یک سال هنوز بیجواب مانده.
تفاوت سوم در نوع برخورد نیروهای امنیتی بود؛ جمهوری اسلامی که با نشان دادن سعهی صدر در اعتراضات چند هفتهای و بعضاً چند ماههی سالهای گذشته، تا حدی توانسته بود راه را بر منتقدین ببندد و تاثر مثبتی روی بدنهی موافق با آرمانهای نظام برای شرکت در راهپیماییهای بعد از اغتشاشات بکشاند، برای خاموش کردن آتش اعتراضات سال 98 هیچ درنگ نکرد. در کمتر از 5 روز، اعتراضاتی به وسعت درگیری 29 استان و 104 شهر، سرکوب شد. کاری که بدون صرف امکانات و نیروی زیاد ناممکن است!

سکوت؛ صدایی که سایهی سنگین آن برجامعه، گوش هر شنوندهی آگاهی را کر میکند. سکوتی که اینبار نه از جنس بی صدایی که از جنس فریاد است. کمتر کسی احتمال میداد که سالگرد وقایع آبان 98، حتی با وجود مرض کرونا، اینقدر بیسروصدا باشد؛ صدا و سیما هنوز سرگرم انتخابات آمریکا و کرونا و داغهای مجازیست؛ مسئولین هم که خوب آموختهاند سری که درد نمیکند دستمال نمیبندند. در مقابل هم، همهی دستوپا زدنهای رسانههای به اصطلاح معاند برای شعلهور کردن دوبارهی آتش اعتراضات، بینتیجه مانده. نمیدانم تا کی قرار است آمیزهی این ترس و سکوت بر مردم حکومت کند. یا اینکه تا کی میخواهیم از یک سوراخ گزیده شویم. هرچه هست این سکوت نشانهی خوبی نیست. بیشتر شبیه آرامش قبل از طوفان میماند!