دانشکدة فنی (یا آنطور که در منابع رسمی اسمش را مینویسند «دانشکدگان فنی») در تاریخ خودش بالا و پایین زیاد داشته و روزهای خوب و بد زیاد دیده. برنامه برایش زیاد چیدهاند. خیلیهایش را هرگز ندیدهاید، خیلیها را نصف و نیمه و خیلیها را کامل دیدهاید. بالاخره قریب به نود سال عمر شوخی نیست! فراز و نشیبها داشته تا امروز برسد به دست مایی که برایش آرزوها و از آن، انتظارات فراوان و در قبالش، مسئولیت داریم.
متن حاضر، مروری است کوتاه بر این انتظارات، در دو ساحت فرهنگی و آموزشی، تا با بررسی مختصر آنچه در روند دو-سه سال اخیر دانشکده شاهد بودیم، تغییراتی که انتظار میرود ریاست جدید فنی رقم بزند، مشخص شود.
فرهنگی:
همین ابتدای کار بیایید مشخص کنیم که منظورمان از ساحت فرهنگی دانشکده، فضایی است که زیست دانشجویان در آن رقم میخورد و اتمسفری که زاییدهی این زیست است. هویت اصلی دانشکدگان فنی دانشگاه تهران، از دل همین فرهنگ نمایان میشود و میتوان برای آن لایههای مختلفی قائل شد که هرکدام بهطریقی نمود دارند. در یک دسته بندی، شاید بشود گفت این هویتسازی، از موضوعات سادهتر و کماهمیتتر شروع میشود و به لایههای مهمتری میرسد، میتوان فضا را در نگاههای مختلف اینطور توصیف کرد:
-نگاه اول: پایبست!
چند قدم میان ساختمانها و گذاری بین معماری، چینش و اماکن موجود در دانشکده
برای دانشگاه تهرانیها سردر اصلی، معماریِ باشکوه و هویتداری است که با دیدن تصویر یا هرچه شبیه آن، یاد اینجا و خاطرات و داستانها و وقایعش از اول تاریخ! تا همین امروز میافتند و عملا یک نماد شده است. دانشکده فنی ما هم سردر خودش را دارد و آن هم کمابیش برای ما فنیها چنین حسی ایجاد میکند؛ حس معماریِ ویژهی یک مکان. داخل دانشکده اما چطور؟ در چند سال اخیر، معماریها، خاصتاً نماسازیها، در سرتاسر کشور مورد انتقاد بسیاری از افراد بوده که چطور هویت ایرانی آن هر روز بیشتر رنگ میبازد و جای خود را به فضاسازی و طرح غربی میدهد. ما دراینباره بحث نمیکنیم، بالأخره ساخت ساختمانهای دانشکده به سالها پیش برمیگردد و الان بحث در موردشان خیلی چیزی را عوض نمیکند؛ فعلا از ساختمانهای جدید هم چشم میپوشیم و از اینکه چقدر دیگر بودجه لازم است تا فکری بهحال این فضاسازی بشود (از جمعوجور کردن خرابههای اطراف دانشکده تا دستی به سر و روی سردر کشیدن و ...) هم میگذریم. اما بالاخره مختصات اینجا، دانشکدگان فنی دانشگاه تهران، وسط جمهوری اسلامی ایران است که از آن نمیشود گذشت! اگر میشد این عبارت را وسط گذاشت و از هر کلمهاش خطی به بیرون کشید و کنارش چیزهایی نوشت، شاید بهتر بود؛ فعلا محدودیت گرافیکی به ما میگوید به توضیح صرف کلمات بسنده کنیم و دست بگذاریم روی ساختمانهای نیمهکارهی دانشکده و از ریاست جدید مطالبه کنیم در مورد سرنوشتشان توضیح بدهد.
بیاید بپرسیم مسجد چه شد؟ همان ساختمان نصف و نیمهی سابق مسجد که تا پیش از مجازی شدن دانشگاه برپا بود، همان که خراب کردند تا یکی بهتر بسازند. حالا جز یک ابرچاله چیزی نصیبمان نشده. هیچکس هم پاسخگو نیست که این فنی بزرگ مسجدش را چهکرده و چهمیکند. سر و تهش را هم با نمازخانة دانشکدهها هم میآورند و کسی نمیگوید مسئله فقط جایی برای نماز، داشتن نیست! مسجد نماد است، هویت دینی و اسلامی میبخشد. رنگ و بوی معنادار خودش را دارد. فرصتی است برای جمع شدن همه؛ چه دانشجو چه استاد و چه کادر، به بهانههای مختلف. جمع شدنی که نمودی آشکار در سطح دانشکده دارد. جمعی که مسجد به آن شکل میدهد، هویت دارد و فرق دارد با یک نمازخانه در زیرزمین یک دانشکده یا طبقهی آخر دانشکدة دیگر یا پشت آسانسورها! به مسجد بعدترها بیشتر میپردازیم، فعلا از آن گذر میکنیم.
نیمهکاره رها کردنها در فنی اتفاق بیسابقهای نیست. اگر گذرتان زیاد به درِ پشتی فنی افتاده باشد، ساختمان ناتمام کارخانة نوآوری که قرار بوده سال ۱۴۰۰ افتتاح شود را حتماً دیدهاید. ساختمانی که فقط تیرآهنهایش سرجایشان ایستادهاند و فعلاً معلوم نیست دانشگاه قصد دارد کِی به اتمامش برساند، برنامهاش برای بهرهبرداری از آن چیست، چقدر قرار است بیش از این دانشکده را استارتاپزده کند و انبوهی سؤال که جا دارد یکبار پاسخ داده شود، مثلاً دانشکده چه نسبتی با مفاهیم کارآفرینی، دانش بنیان و استارتاپ میبیند و برقرار میکند و امثال کارخانه نوآوری، مرکز نوآوری کارولوکس و ... کجای این پازل قرار میگیرند و یک نفر بیاید پاسخ بدهد که خروجی این نگاهها دستکم در دهة اخیر چه بوده است، یک آسیب شناسی ارائه دهد و بگوید حالا بر اساس خروجیهای این چندسال، میخواهیم در ادامه چه کنیم.
حالا که بحث به این نقطه رسیده، خوب است بپرسیم ساختمانی که در نقشهی ورودی فنی رویش نوشتهاند «جهاد دانشگاهی»، واقعاً چقدر زنده و فعال است و آیا اصلاً از آن استفادهای میشود؟ اگر بله، خروجیاش کجاست؟ چه میکند؟ نقش و کارکردش دقیقا قرار بوده چه باشد؟ چرا اثری از آن دیده نمیشود؟ اگر نه هم که بگویند، هزار و یک کار و ایده میشود برای همان ساختمان خالی پیدا کرد.
به لیست بالا میتوان آمفیتئاترِ بزرگ فنی (که احتمالاً تا الآن خیلیهایتان حتی نمیدانستید قرار بوده کنار ساختمان مرکزی ساخته شود) و ساختمان جدید دانشکده مهندسی شیمی هم اضافه کرد. ساختمانهایی که فقط محل احداثشان مشخص شده. همینطور اگر راه بیفتیم و دانشکده را بگردیم، کارهای نیمه تمام زیادی میبینیم. کارهایی که میتوانست خروجی هرکدام، اثری مشهود بر شکلدهی فضای فنی داشته باشد؛ اما حالا خبری از آنها نیست و کسی هم در موردشان چیزی نمیگوید.
-نگاه دوم: ما درون را بنگریم و حال را!
اندر احوالات مراسمات، برنامهها، فضاسازیها و کنشهای فرهنگی
دو سالی که دانشگاه مجازی شد، حجم زیادی از برنامههایی که معمولاً در دانشگاه برگزار میشد (از مراسمات هیئت در مسجد تا برنامههای مناسبتی که دانشکده یا تشکلها برگزار میکردند تا بازدیدها و اردوهای متعدد و ...) به میزان زیادی خوابید. هرچند بودند جمعها و تشکلهای دانشجویی، که همچنان فعالیتهای خود را ادامه دادند، سعی کردند با شرایط جدید منطبق شوند و از فرصت مجازی شدن تقریباً همهچیز(!) استفاده کنند. در این دوره اما وبینارهایی که برنامهریزی و برگزاریشان تا سالهای قبل شاید سخت و دور از دسترس بود، حالا با مجازی شدن دانشگاهها و با آزادتر شدن دست برگزارکننده در زمانبندی و عدم نیاز به تهیة مجوز از دانشگاه، راحتتر برگزار میشد. با حضوری شدن دانشگاه، کمی زمان برد تا کمکم خون به رگهای جریان دانشجویی برگردد و هرچند در پاییز امسال نمایش مبتذلی از این مثلاً زنده شدن را دیدیم اما دستکم فعالیت تشکلها و جریانها دوباره جان گرفت، که به نوبة خود جای امیدواری داشت. بالأخره حیات دانشگاه به دانشجو است و اگر قرار باشد دانشجو فقط بیاید و چهارتا فرمول حفظ کند و برود، دیگر چه نیازی به اینهمه جمع و تشکل؟ اصلا چه نیازی به دانشگاه؟ خدا یوتیوب و یودمی و فرادرس و مکتب خانه را برای چه آفرید پس؟ به هرحال دانشگاه بعد از دو سال داشت حیاتی واقعی را تجربه میکرد و انتظار میرفت از مسئولین دانشگاه، همراهی معقولانهتری دیده شود. معمولا پاسخ بزرگواران این است که اقدامات انجام شده، اعم از نمایشی و یا واقعاً به درد بخور را نام میبرند و بعد میگویند که ببینید اتفاقاً خیلی هم همراهی کردهایم، اینجا و آنجا که جلوی چیزی را گرفتیم، مصلحت بوده یا فلان خطر محتمل بوده. اما حقیقت این است که دانشگاهی میتواند دانشجوی تراز بپروراند که محافظهکار نباشد. آنچه که در قریب به شش ماههی اخیر از عملکرد دانشگاه و خاصتاً دانشکده در زمینة برنامهها و کنشها دیدیم، اقداماتی محافظهکارانه بوده است. از انصاف اگر نگذریم، برنامهها و کنشهای رو به جلویی هم بوده، اما آنچه بیشتر به چشم میآید محافظهکاریِ شدیدی است که بسیاری اوقات با ترسِ مسئولین و ایجاد ترس برای دانشجویان همراه بوده و جلوی حرکت فضای دانشگاه بهسمت معقول شدن را میگیرد. ترس درگیری بین دانشجویان یا زده شدن حرفهای رادیکال (در بسترهای معقول بهجای کف و صحن دانشگاه)، باعث شد شاهد جلوگیری خیلی از اقدامات از تریبون آزادها تا برنامههای سالنی و غیره در چندماههی اخیر باشیم. هرکدام با بهانهای و با مجموعهای از مقصران؛ که نتیجة آن در کوتاه مدت، درگیریهای بدتر و در بلند مدت، از بین رفتن بارقههای رشد سیاسی و فرهنگی جو دانشکده است. هرچند حالا پس از گذشت چندماه، بیشتر و دقیقتر میتوان آشفتگی و هیجانات ترم اخیر را بررسی کرد، اما رها کردن و تصور آنکه از این فضا گذر کردهایم، و عدم برنامهریزی برای فراهم کردن بسترهایی برای گفتوگو به طرق مختلف، نتیجهای جز مشاهدة دوبارة این فضا، آنهم به شکلی وخیمتر، در موقعیتهای بعدی را نخواهد داشت؛ و این کاری است نه فقط به عهدة خود دانشجویان برای گذر از این فضا، که به طریق اولی به عهدة مسئولین دانشکده.
-نگاه سوم: interstudental !
تنفس در جو غالب بین دانشجوها و فضاهایی که در سطوح مختلف دانشکده شاهد آنیم
البته که اصل قضیة این فضا و حرفهایی که بخواهیم در موردش بزنیم، به خود دانشجوها برمیگردد و نه ریاست جدید، و طبیعی است که اگر بخواهیم خطاب به مسئولین در مورد این مسئله صحبت کنیم، از خیلی بحثها گذر میشود و سمتوسوی حرفها خیلی متفاوت؛ اما آنچه لازم است مختصر در موردش بگوییم، این است که هر عقبهای، پسِ دو نگاه قبلی(ظاهر فیزیکی و جنس برنامه ها) وجود داشته باشد، خروجیش را با این نگاه سومی که به دانشکده میاندازیم، میتوانیم بینیم و ماحصل هرکنشی که در دو نگاه قبلی دیدیم، نتیجه و آوردهاش در این نگاه سوم خودش را نشان میدهد.
اینکه در دانشکده حواسمان باشد دانشجو کارِ گروهی یاد بگیرد، توانایی حل مسئله بهدست بیاورد، بتواند یافتههایش را بهخوبی ارائه دهد و از این مدل مهارتهای نرم، یک طرف مسئلهی «نقش مسئولین در شکلدهی فضای بین دانشجوها» است؛ اینکه دانشجو قرار نیست در دانشگاه هم ادامة دبیرستان را بگذراند بلکه قرار است یاد بگیرد مؤذن جامعهاش باشد و این مؤذن شدن، با داشتن فهم صحیح از صحنة جامعهاش رخ میدهد؛ و «هر اقدامی که جلوی رشدی که منجر به چنین درکی شود را بگیرد، خیانت است» هم طرفِ دیگر همین مسئله است. بله که این رشد با خطاهایی همراه خواهد بود و هزینه خواهد داشت. بله که قرار نیست خطی و با سرعت و شکل مشخص و با یک خروجی ثابت و یک شکل باشد. هرچه که هست این دانشجو باید بتواند بعد از چهار سال (دقیقترش پنج سال توی فنی) که فارغ التحصیل میشود، چهارتا حرف واقعیِ غیر توییتریِ همدردِ مردم کف خیابان هم بفهمد و دردش بیاید که از پول چهکسانی درس میخواند و برایشان قرار است چه کند.
دانشکدهای که نتواند چنین فضایی را برای دانشجوهایش فراهم کند و حواسش نباشد هرچقدر هم آموزش و علم و امثالهم به خورد دانشجویش دهد اما اینها را ندهد، ماشین تربیت کرده نه انسان، به درد نمیخورد. ایجاد این فضا، با چهارتا برنامة مرکز مشاوره و امثالهم رخ نمیدهد. یک آسیب شناسی میخواهد از اینکه فضای فعلی بین دانشجوها چیست و چرا اینگونه است. خود این هم، تخاطب مداوم و نزدیک میخواهد. این تخاطب هم با چیزی فراتر از استاد و سرکلاس بودن به دست میآید. فنی جامعهای دارد از رشتهها و دنیاهای مختلف، که چشم خیلیها از بیرون به پشت دیوارهای بلند آن است. این مملکت را خروجیهای این دانشکده میچرخانند و این خروجیها به چیزهایی بیشتر از صرف علم محاسبات و فیزیک و شیمی پشت قضیه نیاز دارند.
-نگاه چهارم: در بین از ما بهترون!
(پاسخگویی، درک فضا، اجازه رشد دادن به بچهها و هرآنچه مسئولین فنی باید از فنی، و برای رشد فنی بدانند.
همان بحث نگاه قبلی را درنظر داشته باشید؛ حالا به خودتان یادآوری کنید که هرچه بخواهید رقم بزنید، یک پایة مهمش اساتید و نگاه آنها به این مسئله است. بالأخره اگر خروجی اصلی این دانشکده دانشجوهایش هستند، این اساتید هستند که نقش اصلی تربیت آنها را بهعهده دارند. در متنی خاصتاً درمورد اساتید حرفهای بیشتری گفتهایم! فعلاً به این بسنده کنیم که هرچه ایده پشت سه نگاه قبلی باشد، نهایتاً یکی از اصلیترین مجراهای انتقال آن به دانشجوها و شکلدهی فضای فرهنگی و زیست بوم دانشکده، همراهی آنان با آن ایده و نگاه است.
آموزشی:
منظور ما در این متن از فضای آموزشی، فراتر از صرف بحث سرفصلهای درسی و محتوای هر واحد است و به هرآن چیزی که دانشکده فنی قرار است به دانشجویش بیاموزد، اشاره دارد؛ خواه مباحث درسی و مسائل مربوط به آن (از تعداد واحد تا کیفیت ارزیابی) باشد؛ خواه مهارتهای عملی که بهواسطة دانشگاه بهدست میآید و سطح کاربرد آنها؛ و خواه مهارتهای نرمی که از دل فضای آموزشی- فرهنگی کسب میشود و در یک نگاه کلانتر، برنامهریزی کلان دانشکده برای این موارد. باید دانست از هرکدام چه انتظاری میرود و پاسخ ریاست جدید و تیمش برای هر ساحت چیست و دقیقا دنبال چه هستیم؟ مشابه ساحت فرهنگی، برای این جنس مسائل هم میتوان صورت بندی ارائه داد که یک نوع آن را در ادامه آوردهایم و با سه قدم، به سه تا از اصلیترین مسائل سر میزنیم:
قدم اول: من کجا آمدهام، آمدنم بهر چه بود؟
دانشکده فنی مطلوب ما چیست؟
هر استادی و هر مسئولی و هر دانشجویی احتمالاً تعریف دانشکده فنی مطلوب خودش را دارد که خیلیهایش قطعاً با هم نمیخوانند و متناقضند. اما اینکه «الآن و حالحاضر فنی، چه آینده و جایگاهی را هدف دارد، میخواهد به چه نقطهای برسد و چهچیزهایی مؤلفههای اصلیِ ساختار و برنامه و ایدهآل چیدن برای این فنی هستند؟»، مسئلهای حیاتی است که نیاز به پاسخ دقیق، کامل و جامع دارد. این کشتی بزرگ فنی که سوارش شدهایم ما را به کجا میبرد؟ و آیا جوابی که در پاسخ خواهیم شنید، همان چیزی است که ما بهعنوان دانشجو از آن انتظار داشتیم؟ آیا فقط انتظار و خواستة ما مهم است؟ حقیقت این است که، ما چه انتظاری داریم، بازار و صنعت و عامة مردم از ما (مجموعه ی دانشکده ی فنی) چه انتظاری دارند و دانشگاه چه انتظار دیگری، احتمالاً ساعتها بحث میخواهد، بحثهایی که خیلیهایش ممکن است هرگز به همگرایی نرسند. اما اینکه پاسخ دستکم تیم فعلی ریاست را بدانیم، بر سرش حرف بزنیم، بفهمیم و اصلاح کنیم یا با آن همراه شویم، جای خالی اش به شدت احساس میشود! ارزیابی آنکه تیم قبلی چهمیخواسته و چهکرده و به کجا رسیده بماند؛ نگرانی اینکه تیم جدید چه میکند هم.
علیالحساب بروید از ده تا دانشجوی مختلف در دانشکده بپرسید انتظارشان از فنیِ مطلوبشان چیست. شک دارم دوتا هم جواب دقیقی داشته باشند! و این یعنی شما میتوانید بعد از پنج سال خروجیهایی بدهید که نه خودتان و نه خودشان، ایدهای نداشته باشند باید همین میشدند یا چیزی بیشتر، یا نه اتفاقاً خیلی هم فراتر از انتظارات و خروجی های مدنظر رفته اند. این است که چهل و اندی سال از عمر جمهوری اسلامی میگذرد، اما هنوز فاصلهای طولانی است بین آنچه که آن بیرون نیاز است و آنچه که اینجا، در دانشکدهی فنی دانشگاه تهران، به خورد دانشجو میدهند. خوراکی که ملغمهای است از تفکرات و نگاههایی که فضای آموزشی و فرهنگی اینجا را ساختهاند و میسازند. هرچه این نگاهها دورتر از آرمانی باشد که باید دنبالش میبودیم، خروجی این دانشکده هم دورتر میشود از آنچه برایش رویا میبافتیم.
-قدم دوم: درس یا زندگی! مسئله این بود؟!؟
درسها و واحدها، از کیفیت ارائه و ارزیابی تا نیاز و کارایی
شاید بتوان ادعا کرد مهمترین آسیبی که در این ساحت میتوان متوجه دانشکده دانست، عدم تناسب چارت با «زندگی» دانشجو است. سالهاست که دانشجویان دانشکده فنی ۹ ترمه میشوند و هنوز روال چارت ۸ ترمه دیده میشود! این مسئله شاید درنظر اول جدی نباشد، اما از نقطهای به بعد، مسئله اتفاقاً بزرگ میشود ولی به نظر نمیآید «این»، خیلی به مذاق مسئولین بد بیاید و دانشجوها هم که بسیاری پذیرفتهاند ۹ ترمه میشوند، قید چارهاندیشی برای این مسئله را میزنند. «این» که میگوییم چیست؟ «دانشجو بیاید مثل بچة خوب ۸ ترم درسش را بخواند و برود و مجبور شود آنقدر روی درس تمرکز کند، که باقی زندگی بماند.» درحقیقت برای مُیسر شدن چنین نگاهی، عملاً فعالیتهای غیردرسی (از حضور در تشکلها و انجمنها و... بگیرید تا اردوهای دانشجویی و...) و یا حتی درسی اما خارج از چارت، که وظیفة دانشگاه است بسترش را مهیا کند، باید تعطیل یا تا حد ممکن کم شود و بخش خوبی از فعالیتهای خارج از دانشگاه هم کنار گذاشته شوند. میتوان بررسی کرد و دید چقدر از دانشجوها از فشاری که میتوانست معقولتر توزیع شود و آوردة بیشتری داشته باشد، اما الآن چیزی جز آسیب به دنبال ندارد، ناراضی هستند. تربیت دانشجویی که یاد بگیرد توی ۸ ترم خوب درس بخواند و پروژهها را به موقع تحویل دهد و با معدل خوب پاس شود، هنر نیست. فهم این قضیه که دقیقاً حساسترین بازة عمر جوانان این مملکت، که اصلیترین نیازهایشان برای زندگی آینده باید در آن تامین شود، مهارت بهدست بیاورند و تجربه کنند، قرار نیست منحصر به درس باشد، چیز سختی نیست. کمی همت میخواهد، کمی نترسیدن از اینکه دانشگاه بیشتر خرج کند! کمی شل کردن پیچ فشار برای زودتر تمام کردن درسها! اگر اینجا نیامدیم چهارتا فرمول حفظ کنیم و برویم و قرار است یاد بگیریم مؤذن جامعه شویم، متخصص باتقوا شویم، باید فرصتش را هم داشته باشیم! این یعنی هم چیزی که توی چارت درسیمان یاد میگیریم وقت هدر دادن نباشد(!)، هم دانشگاه اجازه بدهد نفسی هم خارج از کلاس درس بکشیم! یک بار بازنگری در دستورالعملها و انتظارات آموزشی دانشکده اتفاق بدی نیست آقایان!
قدم سوم: این ره که تو میروی...!
- پای لنگ دانشکده در مسیر کارآفرینی، دانش بنیان و استارتاپ
تکلیف دانشکده، با اینکه «شکلدهی مسیر شغلی و تحصیلی آیندهی دانشجوها چطور بشود، درست و موردنیاز این مملکت است»، معلوم نیست. بله در سطوح کلانتر هم خیلی جاها معلوم نیست، که بالأخره این ممکلت دقیقاً از مهندس جماعتش، از دانشکدههای فنی-مهندسیاش، اصلاً از خروجی دانشگاهش چه میخواهد؛ آنجا که معلوم است چهمیخواهد، نمیداند چطور باید بخواهد و کف زمین برنامههایش با هم نمیخواند؛ آنجایی که میخواند هم هنوز خیلیها متوجه نشدهاند برای چه آمده اند و انتظار میرود چه کنند و چه به سرانجام برسانند.
صادقانهاش این است که دانشکدة ما هم، وضعش تقریباً همین است. درسها و فرصتهایی که دانشگاه ارائه میدهد باهم نمیخوانند. ایدهها نیمه تمام میمانند و یکی جدیدترش بیاید، قبلی نصفه رها میشود. منظورمان دقیقاً چیست؟ مثال بزنیم: در دانشکده درس اقتصاد مهندسی ارائه میشود، درس مبانی کارآفرینی ارائه میشود، ولی هیچ کجا، هیچ اثری از فهمِ گفتمانِ پشتِ هرکدام از حرفهایی که در این درسها زده شده، دیده نمیشود. دانشکده چیزهایی را یاد میدهد، اما عینیت دقیق بیرونی با بسیاری از اینها همخوانی ندارد. ما ۱۶ هفته، هر هفته ۱.۵ الی ۲ ساعت، روی هم قریب به ۴۸ ساعت سرکلاس مینشینیم، فقط یکسری اصطلاح و فرمول و عبارت حفظ میکنیم، شاید یادمان بماند شومپیتر چه گفته، عرضه و تقاضا چه نموداری دارد، نقطه سربهسر کجاست و شاید یادمان نماند که تجربة مایکروسافت و گوگل و اپل دقیقاً قرار بود کجا بهدرد ما بخورند و بعد هم خداحافظ. فقط کمی بعدتر، از کلاس که بیرون میآییم، جلوی چشممان مرکز نوآوری داریم، کارولوکس داریم، دهها پیام و آگهی استخدام شرکت دانش بنیان، استارتاپ، قولهای پارک علمو فناوری برای اهدای گرنت و جوایز و... داریم. طبیعی است که در بلبشویی که سر و تهش را نتوانستهایم بههم ربط بدهیم و بفهمیم خب کجای این مدلهای اقتصادی، این شکلهای کسبوکار، درد ایران را دوا میکند؛ نهایتاً یا تبِ «برویم استارتاپ راه بیندازیم» توی وجودمان میافتد یا مطمئن میشویم «اینجا نمیشود کاری کرد، جمع کن برویم». بازهم کمی جلوتر میرویم و میبینیم سر و ته قضایا با هم نمیخواند، چیزهایی که درسش را خواندیم، مهارتهایی که کسبشان کردیم با دنیای بیرون هنوز خیلی فاصله دارند؛ ایدههای استارتاپها به سرعت رو به اشباع میروند، حرفها توی سرمان کلاف سردرگم میشوند، هرکسی به کار و نیازی نوک میزند و میرود، کارآفرینی توی ذهنمان میشود غولی با هفت سر. خب پس جمع میکنیم از مملکت میرویم آنجایی که توی سرمان کردهاند راحت استارتاپ میزنند، به ایده بها میدهند و فلان و بهمان و از این آرزوها.
خیلیها هم اصلا یادشان نمیماند که ای امان! درد مملکت ما مگر قرار نبود با ایدة «دانش بنیان» حل شود؟ اصلا کو؟ کجای فهم این مسئله را در دانشکده، بین اساتید و مسئولین و دانشجوها میبینیم؟ اصلاً میدانیم چیست؟ چه نسبتی دارد با آن کارآفرینی و فضای استارتاپی؟ اصلاً همان دوتا، خودشان چقدر با دانشکده ما درست نسبت برقرار کرده اند؟ همین که چهارتا شرکت، روز پروژه میآیند، ایدههای بچهها را میبینند، کافی است؟ فضای حمایت از ایدهها و نوآوریها را با آن کارخانة نصفو نیمه و دوتا مرکز نوآوری، توی دانشگاه آوردیم؟! جای دیگری لنگ نمیزند...؟
این سوالها و خیلی بیشتر از آن، نیاز به جواب دارد. جوابهای دقیقی که معلوم شود کشتی فنی ما دارد وسط این دریای مواج به چه سمتی میرود و چرا به این سمت میرود. باید بدانیم این کشتی چطور به مقصد میرسد، سرنشینان آن هرکدام کجای این قضیهاند. نیاز داریم اگر جواب سوالهایمان معلوم است، یک بار برای همه مشخص شود. نه اینکه بعد از ۵ سال ببینم ما به مقصد آینده سفر کرده بودیم و سر از ناکجاآباد درآوردهایم!