يک جنبش، پيش از هرچيز، با ايدئولوژي و نظام فکري جهتدهنده به آن است که شناخته ميشود. ايدئولوژياي که مفسر آرمانهاييست که جنبش براي رسيدن به آن تلاش ميکند. با جدا کردن ايدئولوژي و نظام فکري از آن، ديگر مفهومي برايش باقي نميماند، ولو عدهاي شعارش را تکرار کنند.
چرا؟ چون اين ايدئولوژي نخواهد بود که افرادي که همچنان شعار ميدهد را دور هم جمع کرده، بلکه صرفاً اتفاقنظر بر يک مسئله است؛ چيزي که قرابتي با يک جنبش ندارد.
آنچه در اتفاقات اخير شاهدش بوديم، ماجرايي از همين جنس بود. اتفاقي که در ابتداي شکلگيري، نشان داد ميتوان جنبشي زنانه، (هرچند ضعيف) را برايش محتمل شد؛ اما به سرعت و با تغيير فاز به سمت آشوب، تخريب، ترور، خشونت و وحشيگري، مشخص شد نميتواند فيالذاته چنين چيزي را رقم بزند. با اينحال يک نقطه مشترک با عنوان «براندازي جمهوري اسلامي ايران» افرادي از طيفهاي مختلف که نه تنها ايدئولوژيهاي نزديک بههم ندارند، که اساساً هيچ ايدئولوژياي ندارند را دور هم جمع کرد تا از سفرهي پهن شدهاي که در آن قرار بر قسمت کردن ايران است، بينصيب نمانند و به هرکس به نحوي سهمي برسد. چيزي که تجمع ---- برلين، آيينه ي تمامنمايَش بود، اما بروزهايي کوچکتر آن را هم بهسادگي در سطح دانشگاهها، با نبود جمع ساختارمندي که توانايي داشته باشد بر سر يک مسئله ولو در مطالبه به توافق برسد، به خوبي ديديم. از سوي ديگر، دعواها و درگيريهاي بين خود اين جمع، به طريق اولي، پراکندگي و نبود نظمي ذهني که اقلي از اجتماع با مفهوم را براي اين عده به دنبال بياورد شاهد بوديم.
همهي اينها درکنار هم، چالشي جدي را براي گردانندگان اين صحنهي پراشوب بهوجود ميآورد: وقتي ذرهاي اشتراک مبنايي وجود ندارد و اين حرکت عملاً سر و مغز متفکري که بتواند به افراد محتوا بدهد ندارد ، چطور صحنه را پرتلاطم نگه داريم؟
اين نقطه آغازي ست بر «تئوريزه کردن همه چيز». وقتي دستتان باز باشد، هرچيزي را، هر تفکر، اقدام يا رفتاري را توجيه کنيد، راحت ميتوانيد هرطور خواستيد عمل کنيد و همچنان در دايرهي جنبشي که عملاً وجود ندارد باقي بمانيد و تصور کنيد اتفاقاً هدفمند و منطقي و جهت دار درحال رسيدن به نتيجهايد. حال آنکه اتفاقي که ميافتد، صرفاً طي کردن گامهايي است که فرد را به نقطهي «بيهمه چيزي» ميرساند. با تئوريزه کردن فحاشي و هتاکي در هر نوع و در هر فضا و با هر هدفي شروع ميشود، سپس خشونت فيزيکي توجيه ميشود. بعد قتل بهسادگي تئوريزه ميشود، ترور «هشتگ کارخودشان است» ميخورد، تجزيه با عنوان خودمختاري عاديسازي ميشود و درنهايت وطن فروشي ميشود اوج افتخار، براي عده اي که هنوز فهمشان از قضيه اين است که جمهوري اسلامي دارد آسيب ميبيند نه ايران!
در ادامهي همين روند، حمله نظامي، تجزيه، آشوب و جنگ در خاک ايران، مادامي که جمهوري اسلامي سر کار باشد ايرادي ندارد چون در واقع اين ايران نيست که مورد حمله قرار ميگيرد، صرفا جمهوري اسلامي است و هرکسي که کشته ميشود يا کار جمهوري اسلامي ست و بايد هشتگ کارخودشان است بخورد يا مزدور نظام است و آن کشوري که آمده ما را از دستشان نجات بدهد کار خوبي کرده است!
در دنيايي که هر کسي اجازه دارد بي ذرهاي انديشه و ريشه، در هر زمينهاي اظهار نظر کند و مبناي درست بودن و پذيرش آن صرفاً تعداد بازخوردهاست، بهسادگي افراد ميپذيرند که نسبيتر و نسبيتر شده و با اين گسترش سريع و ديوانهوار نسبيگرايي که هيچ حد و مرزي براي اخلاق و ارزشهاي اخلاقي مثل وطنپرستي اصلاً معنا ندارد، در نهايت براي هرچيزي توجيهي پيدا ميشود کرد (و درواقع ساخت!) تا افراد خودشان را راضي کنند رفتارهاي وحشيانه قبليشان دليلي منطقي داشته و اتفاق اشتباهي رخنداده است.
در اين چرخهي معيوب، هرچه افراد بيحرف تر و سطحيتر باشند، در اين توجيه کردنها موفقتر خواهند بود، بازخوردهاي بيشتر و بهتري دريافت ميکنند و نتيجهاش ميشود توهم داشتن ايدئولوژي و تاثيرگذاري؛ پس بيش باد تئوريزاسيون همه چيز! از شير مرغ تا جان آدميزاد...