با توجه به جایگاه کلیدی قدرت دفاعی و نظامی در حفظ امنیت ملی و ثبات منطقهای، نقش و مدیریت شهید سید ابراهیم رئیسی، سیزدهمین رئیسجمهور جمهوری اسلامی ایران، اهمیت ویژهای داشت. اقدامات و سیاستهای او در حوزههای راهبردی، بودجهای، عملیاتی و اقتصادی تأثیر مستقیم و قابلتوجهی بر بازتعریف توانمندیهای دفاعی و مدیریت تهدیدات داخلی و خارجی گذاشت.
شهید رئیسی با تکیه بر راهبرد «بازدارندگی فعال»، فراتر از مفهوم سنتی دفاع از مرزها عمل کرد و با تقویت محور مقاومت و حمایت از جبهههای برونمرزی، نشان داد که منطق قدرت ایران تغییر یافته است. نمونه روشن این رویکرد، حملات پهپادی مرداد ۱۴۰۱ به پایگاههای تروریستی در شمال عراق بود که تلفات سنگینی به دشمن وارد کرد. گزارشها حاکی بود که در دوره ریاست جمهوری او، تعداد عملیاتهای هجومی و بازدارنده حدود ۳۵ درصد افزایش یافته بود.
این نگاه راهبردی تنها محدود به میدان نظامی نبود. با وجود فشارهای اقتصادی و تحریمها، دولت سیزدهم موفق شد بودجه دفاعی کشور را به بیش از ۲۷۰ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۱ برساند، یعنی حدود ۵۰ درصد بیشتر از سال ۱۳۹۹. بخش مهمی از این منابع به توسعه زیرساختهای دفاع هوایی و موشکی اختصاص یافت و سهم بودجه نظامی از کل بودجه کشور از ۶.۵ درصد به ۸.۲ درصد رسید. سرمایهگذاری در پروژههای موشکی استراتژیک نیز بیش از ۴۰ درصد رشد داشت و صنایع دفاعی داخلی شاهد جهشی ۳۵ درصدی شدند.
شهید رئیسی همچنین بر تقویت هماهنگی میان سیاست و میدان تأکید کرد و برگزاری نخستین رزمایش مشترک ارتش و سپاه با نام «اقتدار ولایت» در سال ۱۴۰۲ را رقم زد. این رزمایش با حضور ۲۰ هزار نیرو و ۳۰۰ سامانه دفاعی، سطح هماهنگی عملیاتی و اطلاعاتی میان دولت و نهادهای نظامی را بهطور محسوسی، حدود ۲۵ درصد، ارتقا داد و تعداد رزمایشهای مشترک را دو برابر کرد.
در عرصه عملیاتهای منطقهای، آزادی عمل نیروهای نظامی برای پاسخ به تهدیدات افزایش یافت. در سال ۱۴۰۲، بیش از ۱۲ حمله موشکی به اهداف اسرائیلی در سوریه انجام شد که نسبت به سال ۱۳۹۸ تقریباً سه برابر بود. همچنین رونمایی از موشکهای هایپرسونیک با برد ۱۲۰۰ کیلومتر و پهپادهای انتحاری جدید، نشانهای از جهش فناورانه صنایع دفاعی ایران در این دوره به شمار میرفت.
شهید رئیسی تنها بر جنبههای سختافزاری تمرکز نداشت؛ او با ترویج فرهنگ ایثار، جهاد و شهادت در میان نیروهای مسلح، به تقویت روحیه مقاومت و معنویت پرداخت. دورههای آموزشی «فرهنگ ایثار و مقاومت» برای بیش از ۱۵۰ هزار نفر برگزار شد و نظرسنجیها نشان داد که رضایت از این آموزشها به بیش از ۸۵ درصد رسید.
در کنار اینها، مدیریت اقتصادی دولت شهید رئیسی در سایه تهدیدات نظامی نیز چشمگیر بود. او موفق شد نرخ ارز را در مقاطع حساس، از جمله در آبان ۱۴۰۱، بین ۳۴ تا ۳۵ هزار تومان تثبیت کند و مانع جهش ناگهانی شود. طبق آمار بانک مرکزی، نوسان بازار ارز حدود ۷ درصد و تورم نقطهبهنقطه حدود ۲ درصد کمتر از دولت پیشین گزارش شد.
عملیاتهای «وعدههای صادق ۱ و ۲» که در پاسخ به ترور فرماندهان سپاه قدس در سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ اجرا شدند، توانستند حملات هوایی اسرائیل به پایگاههای ایرانی در سوریه را ۳۰ درصد کاهش دهند و طبق ارزیابیها، رضایت عمومی از سیاستهای امنیتی کشور را حدود ۲۰ درصد افزایش دهند. با این حال، هر عملیات بازدارنده بازتاب اجتماعی و اقتصادی خاص خود را داشت؛ حدود ۶۲ درصد مردم این پاسخها را نشانه اقتدار و بازدارندگی مثبت میدانستند، هرچند ۲۵ درصد نیز نگران احتمال جنگ بودند. در بازار، نرخ ارز پس از این عملیاتها تا ۵ درصد نوسان داشت اما دولت با مدیریت دقیق مانع تشدید نوسانات شد و شاخص بورس که ابتدا حدود ۳ درصد افت کرد، ظرف دو هفته به حالت عادی بازگشت.
در نهایت، شهید دکتر سید ابراهیم رئیسی نهتنها رئیسجمهوری با اراده و عملگرا در حوزه نظامی و دفاعی بود، بلکه با شهادت مظلومانهاش، به الگویی بیبدیل برای نسل جوان و مسئولان آینده ایران تبدیل شد. میراث او در تقویت قدرت ملی، وحدت داخلی و مبارزه با استکبار بهعنوان نقشه راهی ماندگار باقی ماند که ملت ایران هرگز از آن منحرف نخواهد شد.