رامین ندیمی
راستش را بخواهید نوشتن در مورد کرونا خیلی هم کار سختی نیست. فقط کافیست یک موضوع جذاب را کنار کرونا بگذارید و تحلیل بفرمایید؛ مثلا کرونا و اقتصاد بین الملل، کرونا و بازگشت به خویشتن یا کرونا و تاثیر آن بر کاهش تولید کاغذ باطله. بنده هم تصمیم گرفتم در این مقاله به موضوع کرونا و تاثیر آن بر آموزش عالی بپردازم! البته این یکی شاید برای ما که دانشجوی دانشگاه تهرانیم و کلی زحمت کشیدهایم برای رسیدن به این کرسی، مهم تر باشد. زیرا که همهی تلاشهای قبل و بعد ما در گرو رد شدن سالم از این پیچ که چه عرض کنم قتلگاه مهم تاریخی است.
مسئولین خیلی از کشورهای اروپایی که با کرونا دست و پنجه نرم میکنند، میگویند این بزرگترین چالش بعد از جنگ جهانی دوم است. ولی خب شرایط ما ایرانیها از لحاظ تعداد چالشهایی که در یک قرن اخیر گذراندیم، خیلی بهتر است. مثلا می توان لقب «غیر قابل پیش بینی ترین سال تحصیلی در جهان» را به سال تحصیلی 98-99 در ایران داد؛ و البته ورودیهای 98 دانشگاه هم پرهیجانترین شروع را داشتهاند. آن از حوادث دی و آبان و حالا هم کرونا. اما فعلا این لقبهای قلمبه سلمبه به دردمان نمیخورد و نگرانی اول ما اینست که چطور خود و خانواده از این مهلکه جان سالم به در ببریم؛ و بعد از آن، دغدغه مشترک همهی ما به اصطلاح دانشجوها، آینده تحصیلات عالیه ماست.
از این مقدمهچینیها که بگذریم، به بحث داغ این روزهای گروههای مجازی دانشجویی میرسیم. شاید قبل از این اتفاقات خیلیها حتی یک بار هم گذرشان به سامانه آموزش مجازی دانشگاه نخورده بود و اتفاقات اخیر فتح بابی شد تا بیشتر ارزش زحمتی را که مسئولین در این سالها برای ارتقای این سامانه کشیدهاند، بفهمیم. دانشگاه تهران با سابقهترین دانشگاه کشور است که قدم در وادی آموزش مجازی گذاشته و از سال 82 مرکزی به همین نام در خیابان پورسینا شروع به کار کرده است. بنابراین از لحاظ زیرساختها خوشبختانه دانشگاه ما در جایگاه مطلوبی قرار دارد.

سامانهای که قبل از این خیلی از اساتید و دانشجوها به آن به عنوان جایی برای روز مبادا (مثلا قطع شدن اینترنت بین المللی در اعتراضات آبان ماه) نگاه میکردند و در حالت عادی، تنها استفادهی گهگاهی از سامانه، بارگزاری تکالیف بود؛ حالا تبدیل شده به تنها راه حل دانشگاه برای قطع نشدن روند آموزشی کلاسها و شاید هم بهانهای برای رفع تکلیف. اما این روز مبادا فعلا قرار نیست تنها چند روز باشد و شاید تبدیل شد به ماه مبادا یا سال مبادا. الآن که حدود 50000 دانشجو و 2000 عضو هیئت علمی مجبورند از خانه و به دور از امکانات کلاسها درس بدهند و درس بخوانند، کموکاستیهای سامانه آموزش مجازی بیشتر خود را نشان میدهد.
مهمترین مسئله در بحث آموزش مجازی، دسترسی دانشجوها به اینترنت است. اینترنت خانگی که ارزانترین تعرفه را دارد، برای همه در دسترس نیست و خیلی از دانشجوها مجبورند بستههای گران قیمت اینترنت همراه را بخرند. حتی یکسوم شدن تعرفه سایتهای دانشگاه تاثیر زیادی در هزینههای اینترنت آنها ندارد. بگذریم از دانشجوهایی که در محل زندگی خود هیچ گونه دسترسی به اینترنت ندارند. البته به لطف عدالت آموزشی در سالهای اخیر بیشتر دانشجوها از کلان شهرها هستند و نیازی نیست مسئولین خیلی نگران دانشجوهای مناطق محروم باشند!
مسئله دوم و شاید مهمترین مسئله، بینظمی و بیبرنامگی در ادامه روند آموزشی دروس است. تعدادی از اساتید طبق برنامهای که از قبل برای کلاسهای حضوری چیده شده است پیش میروند و خب فشار زیادی روی دانشجوها قرار میگیرد. بعضی از اساتید خیلی آهسته حرکت میکنند و عدهای هم کلا همه چیز را تعطیل کردهاند و موکول به پسا کرونا! در مورد روش تدریس و امتحانات و کوییزها و ... هم هر کسی ساز خودش را میزند. این وسط هیچ کس به فکر تمرکز و آرامش فکری دانشجوها که نیاز اصلی این روزهاست، نیست. این بیبرنامگیها و بینظمیها و یکپارچهنبودنها باعث سردرگمی دانشجوها شده و اگر قرار بر این است که شرایط به همین منوال پیش برود همان بهتر که هیچ کلاسی برگزار نشود! منابع هر درس مشخص شود و تعدادی تمرین و کمی هم پروژه و در تاریخی معلوم امتحانی و خلاص!
علاوه بر مسائل آموزشی، دغدغههای دیگری هم وجود دارد. مثلا حدود یکچهارم دانشجویان دانشکده فنی باید در تابستان سال جاری واحد کارآموزی را سپری کنند و اگر قرار بر ادامه وضعیت فعلی کشور و افزایش طول ترم تا تابستان باشد باید فکری به حال این دسته از دانشجوها هم کرد. برگزاری امتحانات هم از دیگر مسائلی است که قطعا تصمیمگیری در مورد آنها نیاز به بررسی و ملاحظات بیشتری دارد که این نوشته نه توانایی بحث در این موارد را دارد و نه صلاحیت آن را.