18 سالم که بود، بر قله های ناامیدی از امیل چوران رو خوندم. عنوان یکی از متن هاش "جهان و من" بود که روز تولد 22 سالگیش نوشته بودش. از اون موقع تصمیم گرفتم هر سال موقع تولدم بنویسم. الان 5 سال گذشته و این همچنان تلاشی برای نوشتن درباره همه چیزهاییه که توی زندگی یاد گرفتم؛ گرچه من به اندازه امیل چوران نمینویسم، و احتمالا به اندازه اون هم یاد نگرفتم. پس دوباره:
اول. رهایی.
نمیتوانم در خود فروبسته بمانم. نمیتوانم آرام باشم و زندگی را به عنوان یک تجربه ناخواسته سپری کنم. و یا حتی بدتر، سعی کنم به رنج هایش فضیلت ببخشم یا به آنها چنگ بزنم و خودم را مالکشان بدانم. تلاشی بیهوده جهت فراموش کردن بی هدف بودن، دردناک بودن، غلبه شر به خیر و همه چیزهای دیگری که تحمل شنیدنشان در زندگی را نداشته ایم. زندگی به مثابه رنج کشیدن؟ رنج کشیدن به مثابه فضیلت؟ خنده دار است. همه انسان ها – شاید بعضی کمتر و بعضی بیشتر – در تمام عمرشان رنج میکشند اما فکر میکنم که شما هم با من موافق هستید که اکثرشان فضیلتی کسب نکرده اند. من اینطور فکر میکنم، که ما انسان ها توانایی غلبه به تقریبا هیچ چیزی در این جهان عجیب و غریب را نداریم. رنج های هوشمند روزگار، زمان، جغرافیا و ... را کنترل نمیکنیم. من امروز 23 ساله شده ام (8401 روز!) و در حقیقت – اگر این مثال را در ذهن داشته باشیم که همه مرگ در یک لحظه نیست و یک اتفاق طولانی مدت است – من 23 سال مرده ام و احتمالا سالهای بیشتری برای زندگی کردن/مردن خواهم داشت. پس باید رها کنم. رها شدن، لبریز شدن از زندگی به گونه ای که برای پر کردن حفره درونت مطیع جهان نباشی. البته رها شدن، نه از طریق سرکوب میل. بلکه دنبال کردن میل در دسترس و رها کردن بقیه چیزها. ایده جستجوی رهایی از طریق سرکوب میل از بزرگترین خطاهای انسان است. "چرا سر و ته زندگی را بزنیم؟ و برای منفعتی ناچیز، همچون بی‌تفاوتی محض و توهم آزادی نابودش کنیم؟ چگونه جرات می‌کنید از زندگی بگویید وقتی آن را در خود خفه کرده‌اید؟ انسان‌های اندوهگین و جان به لب از عشق با امیال ناکام، بیش از فیلسوفان بی‌احساس و مغرور نزد من از احترام برخورد دارند. از حکمت این مردان بی‌اعتنا به حقیقت بیزارم. آنها که با اعصاب و گوشت و خون خود رنج نبرده اند." بر قله های ناامیدی – امیل چوران
این را اینطور یاد گرفته ام، که زندگی را به یک رودخانه خیلی طولانی تشبیه کنم. طولانی به اندازه تمام عمر. و آدم ها همزمان با به دنیا آمدنشان، پرت شده اند در این رودخانه خیلی طولانی و همراه جریان آب حرکت میکنند. بخاطر مسیر ناهموار رودخانه گاهی هم کمی غرق میشوند. گاهی سرعتشان کم و زیاد میشود. گاهی خسته یا ناامید یا عصبانی میشوند و سعی میکنند دستشان را به شاخه های درختان اطراف مسیر برسانند و به آنها بچسبند. حتی بعضی هایشان موفق میشوند – به بهای زخمی شدن دست هایشان شاخه ها را بگیرند و – برای مدت کوتاهی متوقف شوند اما در نهایت همیشه جریان رودخانه قوی تر خواهد بود. حالا که در این رودخانه پرت شده ایم و نمیتوانیم به شاخه ها هم بچسبیم، بهتر است دست از تلاش برای نجات دادن خودمان برداریم و رها شویم. فقط در این صورت است که آدمی فرصت میکند دقیق به اطرافش توجه کند. از شاخه های درختان اطراف سیب بچیند. تجربه کند. به معنای واقعی لبریز از زندگی شود. دورترین کرانه های احساسات و لذت ها را درک کند و از مرزهای تفکر فراتر رود. پس همین رها کردن مهم ترین درس این سالهای من بوده. یاد گرفتم اجازه ندهم تمام سختی ها و نازیبایی های زندگی، توانایی ام در تجربه عمیق ترین احساسات، عشق و امنیت را از من بگیرد.
سعدی چو حریف ناگزیر است ** تن در ده و چشم در قضا کن
دوم. مشقت.
"اشتیاق پرحرارت و شور دیوانه واری که صرف کردم تا به شخصیتی ممتاز بدل شوم، طلسم اهریمنی ای که به کار بستم تا بعدها هاله ای قدسی نصبیم شود، نیرویی که برای نوزایی باشکوه درونی ام صرف کردم، همه ناتوان تر از بی رحمی سبعانه و غیرعقلانی زندگی ای از آب درآمدند که تمام ذخایر مسموم منفی بافی خود را در من سرازیر کرد. زندگی در حرارت بالا ناممکن است. از این رو، به این نتیجه رسیده ام انسان های معذبی که شدت پویایی درونی‌شان به مرز طغیان میرسد، آنان که حرارت معمول زندگی را نمیپذیرند، محکوم به سقوط اند. تباهی کسانی که زندگی ای نامعمول دارند وجه اهریمنی حیات و نیز جنبه ای از نقصان آن است که آشکار میکند چرا زندگی موهبت میان مایگان است. فقط میان مایگان در دمای معمول زندگی میکنند؛ دیگران تباه میشوند در حرارتی که زندگی را تاب نیست. من چیزی برای بخشیدن به این جهان ندارم، چرا که تنها طریقت من مشقت است. از حقارت، کین توزی، نمک نشناسی و ریاکاری انسان گلایه مندید؟ من برای خلاصی از این همه نقصان طریقه مشقت را پیش مینهم. هر انسانی را با تازیانه، آتش یا دارویی به مشقت آخرین لحظه زندگی دچار کنید تا از دریچه شکنجه ای هولناک تن به پالایش عظیمی دهد که دیدار با مرگ فراهمش میکند. آنگاه رهایش کنید که از وحشت آنقدر برود تا از پا بیفتد. من تضمین میکنم که تاثیر آن را نمیتوان با هیچ روش معمولی مقایسه کرد. اگر میتوانستم تمام جهان را به مشقتی عظیم دچار میکردم تا زندگی را از ریشه بپالاید. بی صدا پایه های زندگی را به آتش میکشیدم، نه برای ویرانی، بلکه برای آنکه آن را نیرو و حرارتی تازه و دگرگون بخشم." بر قله های ناامیدی – امیل چوران
سوم. متن مورد علاقه ام از کاوه لاجوردی.
"تلفن کرده بودم و جواب که داد آشفته بود. با همه ی آشفتگی همچنان مثل همیشه مؤدب بود. آشکارا رنجیده بود و برایم روشن نبود که از چه. کابوسی بسیار زنده و واقع نما.
بیدار شدم نشستم و با چشمانی نه کاملاً باز ئی‌میلی نوشتم و فرستادم: بودن‌ات را هیچ وقت مفروض نمیگیرم. هر روز و هر بار حواس‌ام هست که اتفاق و موهبت بزرگ خیلی خوبی است.
چهارم.
23 ساله شدم. بخش ناپذیر بر اعداد دیگر. غیرقابل تجزیه. با کمی خستگی و فرسودگی و مقداری امید. و قسم به رخنه شوق در هنگامه اشک، که آرزوها آرزو نمی‌مانند :)
