
در نگاه اول خلق و طراحی یک مدل کسب و کار به عنوان شروعی برای ایجاد یک کسب و کار تلقی می شود، اما مایلم بحث کنم که طراحی مدل کسب و کار می تواند یک راهبرد بازاریابی باشد!
کتاب خلق مدل کسب و کار با نگاهی ساده و کاربردی به طراحی یک مدل کسب و کار - که به دور از روشهای سنتی نوشتن مدل کسب و کار که انبوهی از اعداد بی خاصیت بود- محبوبیت زیادی پیدا کرد.
در این کتاب مثالهای هیجان انگیزی از کسب و کارهایی ذکر شده که هوشمندانه - با تدابیری ماننده تغییر مدل درآمدی، تغییر ساختار هزینه و شاید از همه متداولتر باید ایجاد ارزش پیشنهادی نوآورانه – توانستهاند کسب و کار جدیدی خلق کنند یا در نبردی پیروزمندانه، رقیب کهنه کار را از بازی خارج کنند.
همین موضوع باعث ایجاد پیش فرضی شده که اگر می خواهید کسب و کار جدیدی راه اندازی کنید نیاز به این کتاب خواهید داشت، اما اجازه دهید به تعریف بازاریابی برگردیم
در مقاله ای با عنوان تفاوت بازاریابی و فروش، با استناد به کتاب مدیریت بازاریابی فیلیپ کاتلر، بازاریابی را این چنین تعریف کرد:
بازاریابی مدیریت تقاضا است
و همچنان به صحت و اهمیت این تعریف تاکید می کنم.
نکته مهم در این تعریف دامنه ی بزرگی است که شامل می شود.
در یک تعریف کلاسیک و متداول از بازاریابی، بازاریابها به تبلیغات، قیمت گذاری و نهایت امر به برندینگ و گاهی هم به اصلاحات در محصول محدود می شوند.
در بهترین و امیدوارکننده ترین حالت بازاریابها از واحد بازاریابی به اتاق مدیران مالی، جلسات طراحی و گاهی خط تولید وارد می شوند و سعی می کنند با اعمال نفوذ بر دوایر دیگر، سازمان را هر چه بیشتر به مشتری نزدیک کنند.
اما در برخی شرکت های پیشتاز روند دیگری شاهد هستیم، بازاریابها به طور کلی مدل کسب و کار یک شرکت را دگرگون میکنند.
اخیرا در مقاله ای خواندم که شرکت "بی ام و" قصد دارد آپشن های خودرو به صورت اشتراکی عرضه کند! با این توضیح که سخت افزار مورد نیاز روی خودرو نصب می شود اما فعال نیست، شما می توانید به صورت اشتراکی (مثلا 3 ماهه) اپشن مورد نظر را فعال کنید!
این ایده برای افزایش تقاضای خرید اپشن توسط مشتریان عرضه شده – یعنی دقیقا یک راهبرد بازاریابی محسوب می شود – اما نیاز به تغییر کامل مدل درآمدی (از فروش دارایی به مدل اشتراکی)، ساختار هزینه (افزایش نسبت بهاء تمام شده خودرو به قیمت فروش خودرو)، ارزش پیشنهادی (هر وقت لازم داشتی پولشو بده به جای اینکه اول پولشو بده تا هر وقت لازم داشتی استفاده کنی)، کانال ها (امکان خرید از آپشن توسط کامپیوتر خودرو و به صورت 24 ساعته و دریافت خدمت به صورت 24 ساعته) و حتی شرکاء تجاری شرکت (شرکت های متخصص در سرویس های کلود، پرداخت، احراز هویت و ... به عنوان شریک تجاری در بخش اپشن ها وارد می شوند) می باشد.
ده سال پیش انتظار از واحد بازاریابی برای بازنگردی در مدل کسب و کار شرکت عجیب بود، اما حالا صرفا انتظار از واحد بازاریابی برای برگزاری کمپین و تبلیغات و حتی برندینگ واقعا عجیب است.
نهایتا تاکید می کنم، کتاب خلق مدل کسب و کار بیشتر برای افرادی که در کسب و کارهای بالغ فعالیت میکنند کاربردی تر است تا کسانی که در فکر ایجاد کسب و کار جدیدی هستند.