
آن زمان در یک استارتاپ کوچک، Product Designer (طراح محصول) بودم.
به Product Management (مدیریت محصول) علاقه داشتم، اما نه از این جهت که بخواهم آخر مسیرم مدیر محصول شدن باشد. چیزی که برایم جذاب بود، نزدیک شدن به خودِ کسبوکار بود؛ اینکه فقط طراحی نکنم، بلکه بفهمم چرا یک محصول ساخته میشود، چه مسئلهای را حل میکند، چرا بعضی تصمیمها گرفته میشوند و اصلاً چه چیزی باعث میشود یک محصول زنده بماند.
در یک تیم کوچک هم معمولاً نمیتوانی فقط داخل مرز عنوان شغلی خودت بمانی.
من طراحی میکردم، اما کمکم پایم به تست محصول، تماس با کاربر، بررسی مشکلها، ایدههای مارکتینگ و تصمیمهای روزمره محصول هم باز شده بود.
بعد جای Product Manager (مدیر محصول) در تیم خالی شد.
من قبلاً علاقهام را به این نقش نشان داده بودم و یک روز CEO (مدیرعامل) خیلی جدی پیشنهاد داد که مسئولیتش را قبول کنم.
راستش برایم هیجانانگیز بود.
و ترسناک.
چون یک چیز علاقه داشتن به یک نقش است و یک چیز دیگر اینکه ناگهان مسئول تصمیمهایی شوی که روی تیم، محصول و کسبوکار اثر واقعی دارند.
قبول کردم.
و از همانجا یکی از جدیترین دورههای یادگیری من شروع شد.
CTO (مدیر ارشد فناوری) اما بهاندازه مدیرعامل مطمئن نبود که من برای این نقش آمادهام.
در جلسات زیاد با هم بحث میکردیم. تصمیمهایم را زیر سؤال میبرد و یکی از حرفهایی که زیاد میشنیدم این بود:
دانش کافی نداری.
و اگر بخواهم امروز به آن روزها نگاه کنم، میگویم بخشی از حرفش درست بود.
من واقعاً دانش عمیقی از مدیریت محصول نداشتم. خیلی از Framework (چارچوب)ها را نمیشناختم. برای خیلی از کارهایی که انجام میدادم حتی اسم حرفهای مشخصی در ذهنم نداشتم.
اما یک چیز را داشتم:
کنجکاوی.
خیلی زیاد.
میخواستم بفهمم محصول چرا کار میکند یا چرا کار نمیکند. کاربر چرا میماند یا چرا رها میکند. تیم فنی چرا با یک تصمیم مخالف است. مدیرعامل چرا روی یک موضوع پافشاری میکند. و اگر یک تصمیم جواب نداد، دقیقاً کجای فکرمان اشتباه بوده.
بعدها فهمیدم قبل از اینکه اسم خیلی از این کارها را بدانم، داشتم بخشی از آنها را تجربه میکردم.
User Research (تحقیق کاربر)، Usability Testing (تست کاربردپذیری)، Voice of Customer (صدای مشتری)، Prioritization(اولویتبندی) و Product Discovery (کشف محصول).
آن زمان شاید این اصطلاحات را بلد نبودم، اما سؤالهایم تقریباً همیشه یکی بود:
کاربر کجا گیر کرده؟
چرا این اتفاق افتاده؟
این مسئله واقعاً مهم است یا فقط ما فکر میکنیم مهم است؟
و چه چیزی را باید تغییر دهیم؟
همین تجربه یک چیز مهم به من یاد داد:
بلد بودن اصطلاحات، با فهمیدن واقعی یک مسئله یکی نیست.
اما طرف دیگرش هم به همان اندازه مهم است.
اینکه چند بار یک کار را تجربی انجام دادهای، به این معنا نیست که دیگر نیازی به یادگیری عمیق نداری.
Experience (تجربه) به تو شهود میدهد.
Knowledge (دانش) کمک میکند بفهمی آن شهود کجا قابل اعتماد است و کجا ممکن است گولت بزند.
من امروز بیشتر از قبل به هر دو نیاز دارم، چون چشماندازم دیگر فقط داشتن یک عنوان شغلی بهتر نیست.
من میخواهم روزی کسبوکار خودم را بسازم.
و برای ساختن کسبوکار، فقط دانستن محصول کافی نیست.
باید آدمها را بفهمی، پول را بفهمی، بازار را بفهمی، تکنولوژی را بفهمی، تصمیم بگیری، اشتباه کنی، مذاکره کنی، گاهی روی حرفت بایستی و گاهی هم آنقدر بالغ باشی که بگویی: «اینجا من اشتباه کردم.»
شاید به همین دلیل امروز به آن دوره فقط به چشم زمانی که مدیر محصول شدم نگاه نمیکنم.
برای من، آن دوره یکی از اولین جاهایی بود که یاد گرفتم چطور کمکم از «انجام دادن یک کار» به سمت «فهمیدن یک کسبوکار» حرکت کنم.
و فکر میکنم هنوز هم دقیقاً وسط همین مسیرم.