علاقه، استعداد و توانمندی، مفاهیم کاملاً متفاوتی از یکدیگر هستند. همه ی ما به حوزه هایی علاقه داریم اما در آن استعداد نداریم. برای مثال افراد زیادی هستند که به خواننده ها و خوانندگی علاقه دارند اما استعدادی در زمینه آواز ندارند. یا افراد زیادی هستند که استعداد خوانندگی دارند اما چون علاقه خاصی به آن ندارند برای پرورش این استعداد برنامه ریزی نمی کنند. از طرفی ممکن است کسی تصمیم بگیرد با برنامه ریزی و تلاش در حوزه خوانندگی به توانمندی برسد اما چون استعدادش در این زمینه نبوده است مجبور به صرف وقت و هزینه زیادی شود و در نهایت همه نتیجه چندان مطلوب نباشد. در حالیکه اگر نصف این زمان و هزینه را برای استعداد ذاتی خود صرف میکرد، نتیجه بهتری میگرفت.
پیدا کردن یک تعریف واحد برای استعداد کار سختی است. چرا که می توان از ابعاد مختلفی این موضوع را بررسی کرد. اما علم آن را ترکیبی از ژنتیک و تربیت می داند. استعدادها نیز مثل رنگ پوست و مو که به ارث می بریم، از طریق ژنتیک به ما منتقل می شوند. اگر انسان ها بتوانند استعدادهای خود را پیدا کرده و انتخاب های خود را براساس آن قرار دهند، را موفقیت برای آن ها سهل تر و سریع تر خواهد می شود. می توان گفت استعداد همان توانمندی ذاتی یا توانایی های بالقوه افراد است. بنابراین همه ی ما در یک موضوع خاص به یک اندازه با استعداد نیستیم. به این معنی که در شرایط مشابه و با مقدار یکسانی تلاش به درصد رشد واحدی در آن موضوع نمی رسیم.
تاثیر محیط روی پروش استعدادها به قدری است که بسیاری محققان این حوزه اعتقاد دارند استعداد محصول یک محیط غنی است. به این معنی که برای مثال اگر شما در خانواده ای متولد شوید که پدر و مادرتان هنرمند، پزشک و یا ورزشکار باشند، احتمال این که شما هم در این حوزه ها فعال شوید بسیار زیاد خواهد بود چرا که از زمانی که چشم باز می کنید در محیطی هستید که حرف از زیر و بم این موارد خیلی به گوشتان می خورد و به طور ناخواسته با آن ها آشنا می شوید. بنابراین فعال بودن در این حوزه ها برای شما استرس زا نیست و نسبت به فعالیت در حوزه های ناشناخته موانع روانی کمتری دارید.
همچنین اگر محیط برای رشد استعدادهای بالقوه شما مناسب نباشد، هیچ گاه این استعدادها بالفعل نخواهد شد. درست مثل این می ماند که بذر گیاهانی که در زمین های کویری رشد می کنند یا در زمین های مرطوب بکارید و یا برعکس. هر بذر در شرایط اقلیمی و خاک متفاوت و مناسب خود رشد می کند.
از آنجا که استعداد یک امر پنهان است اهمیت تست های استعداد یابی در این جا مشخص می شود. تست استعدادیابی کمک می کند تا وقت، انرژی و پول خود را در زمینه درست صرف کنید تا سریع تر به مهارت لازم در آن زمینه دست پیدا کنید.
طیف گسترده ای از استعدادها وجود دارند. یک فرد ممکن است در چند مورد استعداد داشته باشد و یا اینکه استعداد او فقط در یک مورد باشد. اما ممکن نیست که در هیچ یک استعداد نداشته باشد. اگر چنین فکری می کنید مطمئن باشید که هنوز استعداد خود را کشف نکرده اید.
کشف استعداد روش های مختلفی دارد که تست استعدادیابی یکی از اصولی ترین های آنهاست.
وقتی انجام کاری که برای دیگران دشوار است برای ما بدون آموزش زیاد به راحتی آب خوردن باشد و از آن لذت ببریم، به این معنی است که در آن کار استعداد داریم. معمولا حین انجام این کارها احساس می کنیم خیلی جای پیشرفت داریم و به پیشرفت در آن نیز تمایل زیادی داریم.
وقتی این سوال را از دوستان مورد اعتماد خود می پرسید، مواردی را می شنوید که اکثریتشان همان ها را تکرار می کنند. روی این موارد حساس باشید و رسیدگی به آن ها را در دستور کار خود قرار دهید.
گاهی علائق و استعدادهای ما در زیر خروارها ترس، دل مشغولی، مسئولیت و غیره پنهان می شوند. از خانواده خود بپرسید در کودکی به چه چیزهایی علاقه نشان می دادید یا از انجام چه کارهایی لذت می بردید. برای پیدا کردن علائق گمشده می توانید از روانشناس و روانکاو نیست کمک بگیرید.
کلیشه های ذهنی که در مورد توانایی های خود دارید را بشکنید. این که نقاشی شما در کلاس دوم ابتدایی نمره خوبی نمی گرفته به این معنی نیست که دیگر نباید به سراغ نقاشی کردن بروید. با افزایش سن نقاط قوت انسان افزایش پیدا می کند. اگر در خود علاقه ای نسبت به کاری که در گذشته در آن موفق نبوده اید احساس می کنید، حتما یک بار دیگر به سراغ آن بروید.
بدون شک وقتی از بیرون و از بالا به چیزی نگاه کنیم، مسلط تر و بی غلط تر هستیم. با این کار آمادگی ذهنی برای پیدا کردن استعدادهای خود نیز پیدا می کنیم.
طبق تحقیقات 97 درصد از انسان ها از استعدادهای خود بی اطلاع هستند. روان پژوهان بهترین سن برای استعدادیابی را سنین بین 3 تا 6 سالگی می دانند. البته برای کشف استعداد محدودیت سنی وجود ندارد چرا که سن یک استعداد ذاتی است. در تاریخ مثال های زیادی از افراد مشهور وجود دارد که در سنین بالا استعداد خود را کشف کردند و به پرورش آن مشغول شدند. نمونه ی اخیر آن می توان به جی کی رولینگ نویسنده داستان های هری پاتر اشاره کرد. او در 32 سالگی و پس از سختی های زیادی که در زندگی خود متحمل شده بود به استعداد خود در تخیل و نویسندگی پی برد. کشف و پرورش استعداد در عرض چند سال مسیر زندگی او را به طور کلی تغییر داد. چرا که انجام کاری که در آن مستعد هستیم برای ما با شور و هیجان، اعتماد بنفس و رشد سریع که خودش مشوق بزرگی است، همراه است؛ نه اینکه همراه با خستگی و افسردگی از مجبور بودن به انجام کار و یا استرس از خوب انجام ندادن کار باشد.
افرادی که در سنین پایین استعدادهایشان کشف شده و به آن رسیدگی شده (به این معنی که شرایط لازم برای پرورش آن محیا شده باشد)، در بزرگسالی زندگی راحت تری خواهند داشت. چرا که انسان به هر حال مجبور به انجام کاری برای تامین هزین های زندگی است. اگر این کار همان کاری باشد که او در آن استعداد ذاتی دارد، بدون وجود موانع درونی و با توانایی بالا در عبور از موانع بیرونی به آن مشغول خواهد شد و به شدت از کار خود لذت خواهد برد. امروزه توسعه تست های استعداد یابی، مسیر کشف استعداد را بسیار هموار کرده است.
درصدی از افراد جامعه هستند که پیشه خانوادگی خود را ادامه می دهند. درصد کمی هستند که در دوران مدرسه علاقه خود را پیدا می کنند و متناسب با آن انتخاب رشته تحصیلی و دانشگاهی خود را انجام می دهند و پس از کسب مهارت های لازم در موضوع مورد علاقه خود مشغول به کسب درآمد می شوند. درصد کمتری هم هستند که با کمک پدر و مادر استعداد ذاتی خود را از سنین پایین کشف می کنند. سپس یا از طریق سیستم آموزش عمومی و یا به کمک آموزش های خصوصی در مسیر توسعه خود و کسب مهارت در آن زمینه گام بر می دارند. اما باقی افراد جامعه برای این که از کار خود لذت ببرند چه کاری می توانند بکنند؟ برای دیدن پاسخ این سوال در ادامه مقاله با ما همراه باشید.
اهمیت این سوال از آن جا روشن می شود که می بینیم امروزه انسان ها وقت زیادی از روز خود را باید سرگرم کار خود باشند تا بتوانند هزینه های زندگی خود را تامین کنند. بنابراین احساسی که حین کار کردن دارند روی نگرش کلی آن ها به زندگی تاثیر خواهد داشت چون "کار" سهم زیادی از "زندگی" را به خود اختصاص داده است. هم چنین شغل هر فرد نشان دهنده جایگاه اجتماعی اوست. پس عنوان شغلی ما از این طریق نیز می تواند روی احساس ما نسبت به کیفیت زندگی مان تاثیر داشته باشد.
با یک سرچ ساده در اینترنت می بینید که تست های استعدادیابی زیادی طراحی شده اند. ما در اینجا 4 نمونه از معتبرترین ها که در پیدا کردن استعدادیابی شغلی بسیار موثر عمل می کنند را معرفی می کنیم.
در ادامه با توضیح هریک از این تست های استعدادیابی با این مقاله از بلاگ تست پرو همراه باشید.
تست هوش گاردنر یا تست هوش چندگانه، توانایی ها و استعدادهای شما را در هشت زمینه می سنجد. طبق ای آزمون انسان ها می توانند انواع مختلفی از هوش را داشته باشند. آزمون هوش گاردنر، هوش افراد را در زمینه های هوش منطقی ریاضی، هوش موسیقیایی، هوش کلامی زبانی، هوش دیداری فضایی، هوش درون فردی، هوش جنبشی حرکتی،هوش طبیعت گرا و هوش بین فردی اندازه میگیرند.
از پرسشنامه استرانگ، در بسیاری از کشورهای دنیا برای کمک به انتخاب درست رشته تحصیلی و شغل دانشجویان و دانش آموزان استفاده می شود. این تست شامل 290 سوال است. در این تست شما با انواع استعدادها و علایق شغلی خود آشنا می شوید. نتیجه این تست استعدادیابی شامل سه بخش است:
موضوع های کلی مشاغل، مقیاس های رغبت اصلی، مقیاسهای سبک فردی
نظریه ای که این تست براساس آن طراحی شده است می گوید که افراد از لحاظ میل و رغبت داشتن به انجام کارها، یکی از شش تیپ زیر را دارند:
از دونالد او کلیفتون روانشناس آمریکایی به عنوان پدر روانشناسی نقاط قوت یا مثبت یاد می کنند. کلیفتون این تست را پس از 40 سال تلاش، با ارزیابی الگوهای احساسی، رفتاری و فکری افراد طراحی کرد. پس از پاسخ به 100 سوال، بالاترین نمره در میان 34 نوع استعداد، استعداد برتر شما را نشان می دهد. در واقع با تشخیص تم شخصیتی خود متوجه می شوید که ویژگی های شما برای انجام چه کاری مناسب تر است. از نظر کلیفتون توانمندی های ذاتی انسان ها در چهار حوزه قابل دسته بندی است. این حوزه ها عبارتند از : تفکر استراتژیک، ارتباط گستر، اجرایی و تأثیرگذار.
به اعتقاد کلیفتون تیم ها در صورتی می توانند عملکرد مطلوبی داشته باشند و از چالش ها عبور کنند که هر یک از این تیپ ها را در میان اعضای خود داشته باشند.
نتیجه گیری
بهتر است اجازه بدهیم نقاط قوت ما، ما را در مسیر تحصیلی و شغلی هدایت کنند. چرا که حرکت در این مسیر برای ما زود بازده تر خواهد بود. هوش نیز توانایی کسب و به کارگیری دانش و هم چنین توانایی درک، جذب و پردازش اطلاعات به منظور حل سریع مشکلات است که اگر همراهی آن را هم در مسیر شغلی داشته باشیم، پیمودن مسیر شغلی و در نتیجه زندگی برایمان بسیار لذت بخش تر خواهد شد.