بسم الله الرحمن الرحيم
همانگونه که قبلا عرض شد «آب» یکی از تمثیلات گسترده ای است که برای نشان دادن خصوصیاتی از جایگاه و مقام امام در روایات مشاهده می شود.
جالب است که این روایات و نیز آیاتی که تفسیر شده اند، به دو گونه هستند:
1️⃣تعبیر از «آب» به صورت کلی: بیان شد که از این روایات خاصیتهای عجیب «آب» در بخشیدن زندگی به تمام اجزای جهان زنده و حتی جسم و روح انسان را در می یابیم. مشخصست که این ویژگی میان تمام اقسام آب مشترک است.
2️⃣تعبیر از اقسام مختلف آب: علاوه بر خاصیت حیات بخشی عمومی که «آب» داراست، هر یک از گونه های آن نیز خصوصیات جالب توجهی دارند که گویا از همین جهات هم مورد عنایت روایات قرار گرفته است:
آب چاه: از خود می جوشد، اما استفاده از آن نیاز به زحمت کشیدن دارد.
چشمه: جوشش از خود، و گوارایی و زلال انحصاری
باران: نزول آن از آسمان، باریدن بر زمین پهناور و احیای گسترده
نهر: جریان، جوش و خروش و مقدار بیشتر آب
?چشمه ی پر فیض امامت
?پیدایش چشمه در قرآن:
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسَلَكَهُ يَنابيعَ فِي الْأَرْضِ
آیا ندیده ای که خداوند «آب» را از آسمان نازل می کند و سپس آن را به صورت منبع هایی در زمین می گستراند...
بنابراین: تشکیل چشمه از منبعی آسمانیست،و جوشش آن از خود است..آب گوارایی که دریغی از افاضه ی حیات ندارد..
?در زیارت روز جمعه خطاب به امام زمان علیه السلام عرضه می داریم:
«السلام علیک یا عین الحیاة» (جمال الاسبوع/37)
سلام بر تو ای چشمه ی زندگانی!
?در حدیث معروف امام رضا علیه السلام در صفات امام می خوانیم:
امام: ابر فروریزنده
و باران پیوسته
و خورشید نورانی
و آسمان سایه افکن
و زمین گسترده
و چشمه ی پرجوش
و برکه و باغ است. (کافی 1/200)
?امام: نهر پهناور
?از امام باقر عليه السلام روايتست كه فرمود:[این مردم] رطوبت اندکی را می مكند و نهر بزرگ را رها ميكنند!
پرسیدند: نهر بزرگ چيست؟
فرمود: رسول خدا صلى الله عليه و آله و علمى كه خدا باو عطا فرموده است. همانا خداى عز و جل سنت (دانش) تمام پيغمبران را ازحضرت آدم علیه السلام گرفته تا خودش، برای او گرد آورد... و رسول خدا صلى الله عليه و آله تمام آن را به امير المؤمنين عليه السلام تحويل داد. (كافي 1/222)
?این هم از بدبختی ماست که در عین تشنگی، دلخوش به نمی ناپاک گشته ایم؛ غافل از اینکه نهر عظیم امامت هنوز در جریان است...
? لذت سرمستی از جام امام
✅مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فيها أَنْهارٌ مِنْ ماءٍ غَيْرِ آسِنٍ وَ أَنْهارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَ أَنْهارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبينَ وَ أَنْهارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى
مَثَلِ بهشتى كه به پرهيزگاران وعده داده شده [چون باغى است كه] در آن نهرهايى است از آب كه نمانده باشد؛ و جويهايى از شيرى كه مزه اش دگرگون نشود؛ و رودهايى از باده كه براى نوشندگان لذّتى است؛ و جويبارهايى از انگبينِ ناب
?از امام باقر علیه السلام در مورد این آیه چنین روایت شده است:« منظور از "المتّقون" آل محمّد صلوات الله علیهم اجمعین و پیروان آنانند، و آن "انهار آب" در باطن، علی علیه السلام است؛ و "رودهای شیر" امامان علیهم السلام است، و "جوی باده" علم آنان است که شیعیان از آن لذّت می برند.
متن عربی:
ثم قال ع مثل الجنة التي وعد المتقون و هم آل محمد و أشياعهم، ثم قال أبو جعفر ع :أما قوله فيها أنهار فالأنهار رجال فقوله ماء غير آسن فهو علي ع في الباطن و قوله و أنهار من لبن لم يتغير طعمه فإنه الإمام و أما قوله و أنهار من خمر لذة للشاربين فإنه علمهم يتلذذ منه شيعتهم.(تأویل الآیات/573)
امتحانی از جنس نهر!
?از ابن عباس نقل شده که گفت:در کتاب خدا برای علی بن ابی طالب علیه السلام نامی است که مردم خبر ندارند.
راوی پرسید: آن چه نامیست؟
گفت: او را «نهر» نامیده، آنجا که گوید: "خداوند شما را به نهری می آزماید" ؛ همانگونه که بنی اسرائیل هنگام رهسپاری به نبرد با جالوت با نهری آزمایش شدند، شما نیز با ولایت علی بن ابی طالب علیه السلام آزمایش می شوید. پس هر کس آن را پذیرفت نجات یافته، و هر کس در آن کوتاهی کند گنهکار باشد، و هر کس آن را رها کند هلاک گردد.
متن عربي: عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: إِنَّ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع فِي كِتَابِ اللَّهِ اسْماً لَا يَعْرِفُهُ النَّاسُ. قُلْتُ [قُلْنَا] وَ مَا هِيَ؟ قَالَ: سَمَّاهُ نَهَراً فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِيكُمْ بِنَهَرٍ كَمَا ابْتَلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِذْ خَرَجُوا إِلَى [مِنَ الَّذِينَ الَّذِينَ مِنَ الدِّينِ] قِتَالِ جَالُوتَ فَابْتَلَاهُمْ بِنَهَرٍ فَابْتَلَاكُمْ بِوَلَايَةِ عَلِيِّ [بْنِ أَبِي طَالِبٍ] ع الْفَارِقُ [الْعَارِفُ الْقَارِفُ الْقَارُّ] فِيهَا نَاجٍ [ناجي] وَ الْمُقَصِّرُ فِيهَا مُذْنِبٌ وَ التَّارِكُ لَهَا هَالِكٌ. (تفسير فرات/69)
?مراقب نعمت ولایت در آخر الزمان باشیم، در روایت ابو بصیر از امام صادق علیه السلام آمده است:
«همچنانکه اصحاب طالوت به نهری مبتلی شدند، اصحاب قائم (علیه السلام) نیز این چنین مورد آزمایش قرار می گیرند».
عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَصْحَابَ طَالُوتَ ابْتُلُوا بِالنَّهَرِ الَّذِي قَالَ اللَّهُ تَعَالَى- مُبْتَلِيكُمْ بِنَهَرٍ
وَ إِنَّ أَصْحَابَ الْقَائِمِ ع يُبْتَلَوْنَ بِمِثْلِ ذَلِكَ. (الغيبة النعماني/316)