بررسی موقعیت حلیمه سرحانی در ویکیپدیا و مراسم زار در جنوب ایران.
تاریخچه حضور باد زار در جنوب ایران و انجام این مراسم به سالهای دور بازمیگردد. وقتی سیاهان آفریقایی با کشتیها و لنجهای باری مسافر این دیار شدند، سرنوشتشان ماندن در این دیار شد و موسیقی زار هجای انتظار و راهی برای گریز از تنهاییشان.مردم ساحلنشین جنوب ایران، ارواح و جنها را به صورت باد میپندارند و معتقدند که هر بادی جنی دارد که با آن به درون جسم آدمیزادگان میرود و آنها را تسخیر و «هوایی» میکند. اینان جن بادهای خطرناک و موذی و آسیبرسان را «مَضِرّاتی» مینامند. به عقیدة اهل هوا شخص مُسخَّر باد یا «بادْزده» (جنزده) اختیارش را از دستمیدهد و به بیماری «دیوْباد»، یعنی جنون و دیوانگی دچار میشود و به صورت مَرکب و فرس باد در میآید. اهل هوا، این بیماران را «هوایی»، و بادهای سوار بر مَرکب یا بیمار را در زبان سواحلی «په په۲» و در عربی «هُبوب» مینامند.درمان بیماران اهل هوا به دست «بابازار» و «ماما زار»ها است. راه درمانشان مجلسی است با ساز و آواز و قربانی و رقص و خوردنی و اسباب مخصوص. گاهی دو، سه یا تا ده دوازده روز مراسم درمان به درازا میکشد، اگر بیمار درمان نشد رهایش میکنند تا از دنیا برود.این بادها با موسیقی به مهر میآیند و بابا یا ماما بهتدریج به هویت باد پی میبرند و باد نامِ خود را فاش میکند. مراحل بعدی درمان از این پس امکانپذیر میشود. در صورتیکه خواستههای باد برآورده شود، باد «زیر» شده و بیمار را آزار نخواهد داد. اما «مرکب» خود را که همان بیمار باشد کاملاً رها نمیکند.درمان در مراسم موقتی است و کسی که به جرگه «اهل هوا» میپیوندد در طول عمر خویش به دفعات گرفتار «بادها» شده و نیاز به «بابا یا ماما» و اجرای مراسم دارد.در باور جنوب ایران زار یک باد است و بادها موجوداتی غیرمادی هستند که با تسخیر فرد، او را دچار درد و بیماری میکنند. به این ترتیب زار و بادهای دیگر که به ۷۲گروه تقسیم میشوند، هرکدام عامل یک نوع بیماریاند. بیمار مبتلا به باد، درمانش به دست پزشک صورت نمیگیرد. او بعد از این که از دوا و درمان ناامید شد سراغ ملا و دعانویس میورد و هیکل و دعا میگیرد و وقتی از هیکل و دعا هم نتیجهای نگرفت، نزد بابای زار یا مامای زار میورد، بابا یا مامای زار برای او مراسمی ترتیب میدهد، تا باد را از تن او خارج سازد یا به اصطلاح باد او را زیر کند.بابا یا مامای زار کسی است، که خود پیشتر به یک یا چندین باد مختلف مبتلا بودهاست و در اثر مرور زمان و ممارست و قدرتی که به دست آورده، خود به باد مسلط و سوار شده و قادر شدهاست زار را از وجود شخص مبتلا خارج کند. هر باد یک بابا و مامای مخصوص به خود دارد، اما بعضیها هم بابا یا مامای چند نوع باد هستند و این بستگی به توانایی و سابقه و تجربه آنها دارد. باباها و ماماها حرفه خود را به ارث میبرند و معمولاً نسل اندر نسل به این حرفه اشتغال داشتهاند.طلسم صبی و طلسم یهودی از نمونه نگاره های ماورائی این اشخاص است.بعضی از این اساتید از کودکی وردست یک بابا یا مامای دیگر بزرگ شدهاند و به این توانایی رسیدهاند. مثل «حلیمه سرحانی کنهء» مامازار و نوبان خرمشهر که از کودکی وردست «ملا عبد فیهانی» بزرگ شدهاست. به مراسمی که برای بیمار ترتیب میدهند، مجلس بازی گفته میشود و اگر بیمار از این مراسم جان سالم به در برد و بادش زیر شد، به جرگه اهل هوا میپیوندد.زیر کردن باد ملزوماتی میخواهد؛ باید به او فدیه بدهند، توقعاتش را برآورده کنند و برای او قربانی بدهند و اگر باد کافر باشد خون قربانی را به او بخورانند. بادها مثل آدمیزاد کافر و مسلمان دارند و هر دو نوع آن، آدم را بیمار و مبتلا میکند. اما باد کافر موذی و خطرناک است و اذیت و آزار آن زیاد است و گاه پیش آمده که مرکب خودش، که همان فرد مبتلا باشد را کشتهاست، حال آن که باد مسلمان اذیت و آزار کمتری دارد، چندان خطرناک نیست و فدیه کمتری هم لازم دارد.در بعضی جاها باباها و ماماها در مجالسی که ترتیب میدهند، خون قربانی را که معمولاً بز نری است میخورند و هر بابا یا ماما با تعداد خونهایی که خوردهاست، اهمیت پیدا میکند. در بعضی جاهای دیگر هم مثل میناب در مجلس مخصوص بادِ خودش، خون قربانی را میخورد. مثلاً مامازار حلیمه سرحانی کنهء که مامای زار خرمشهر است پنج خون خورده و بابا سالم که سالها پیش بابای زار روستای سلخ از جزیره قشم بود، سه خون خورده بود و خلیفه مارگیری، بابای حال حاضر میناب هم سه خون خوردهاست.
