این روزا خیلیها هستن که به خاطر استفاده اشتباه از هندزفری یا انتخاب هندزفری نامناسب، دارن به گوششون آسیب میزنن یا حتی کمکم شنواییشون رو از دست میدن. تو این مطلب میخوام برات بگم هندزفری چه بلایی سر گوش و بقیهی بدن میآره و چطور میتونی جلوش رو بگیری.
هندزفری یا همون هدفون کوچولو، در واقع دو تا بلندگوی خیلی کوچیکه که میذاری تو ورودی گوش و باهاش موسیقی گوش میدی بدون اینکه بقیه اذیت بشن. از گوشی، آیپاد یا هر دستگاهی که باشه.
تو ده سال اخیر، کلی توجه شده به اینکه صدای بلند از هندزفری چقدر میتونه به گوش آسیب بزنه. مخصوصاً که نوجوانا و جوونا ساعتها با صدای خیلی بلند موسیقی گوش میدن و اصلاً متوجه خطرش نیستن. سازمان بهداشت جهانی تخمین زده که حدود یک میلیارد جوون تو دنیا ممکنه به خاطر همین عادتهای خطرناک شنیداری، شنواییشون رو از دست بدن.
این که طولانیمدت تو معرض صدای بلند باشی میتونه باعث کمشنوایی ناشی از صدا (NIHL) بشه، یه چیز کاملاً ثابتشدهست. متأسفانه بیشتر جوونا و بزرگسالا از این خطر خبر ندارن و تحقیقات نشون میده که کمشنوایی بین جوونا به خاطر استفاده زیاد از هندزفری داره بیشتر میشه.
وقتی با صدای خیلی بلند و برای مدت طولانی از هندزفری استفاده کنی، این اتفاقها ممکنه بیفته:
یکی از شایعترین عوارضشه. بعد از اینکه مدتی صدای خیلی بلند گوش دادی، ممکنه تو گوش یا سرت صدای زنگ، وزوز یا غرش بشنوی. دلیلش اینه که سلولهای مویی داخل حلزون گوش آسیب میبینن. اینا وظیفهشون اینه که صدا رو به سیگنال عصبی تبدیل کنن و بفرستن به مغز. وقتی آسیب ببینن، مغز سیگنالهای غیرعادی میسازه و همون میشه وزوز گوش.
یعنی به صداهای معمولی اطراف خیلی حساس میشی. جالبه بدون که حدود ۶۳ درصد کسایی که وزوز گوش دارن، این مشکل رو هم دارن.
اگه هر روز موسیقی با صدای بالاتر از ۸۵ تا ۹۰ دسیبل گوش بدی و طولانیمدت باشه، ممکنه کمشنوایی ناشی از صدا بگیری. این کمشنوایی گاهی موقتیه، گاهی هم دائمی میشه.
استفاده طولانیمدت فقط گوش رو خراب نمیکنه، بقیهی بدن هم تحت تأثیر قرار میگیره:
عفونت گوش؛ هندزفری ورودی گوش رو میبنده و هوا خوب رد و بدل نمیشه. علاوه بر این، اگه با بقیه شریک بشی یا تمیزش نکنی، باکتریها رشد میکنن و عفونت ایجاد میشه.
· بیحسی تو گوش؛ بعد از صدای خیلی بلند ممکنه گوشهات بیحس بشه. این میتونه به کمشنوایی موقت یا حتی دائمی منجر بشه.
· ازدیاد موم گوش ؛ استفاده طولانی باعث میشه موم گوش زیاد بشه و این خودش میتونه وزوز، کمشنوایی، درد و عفونتهای مکرر بیاره.
· درد گوش؛ گاهی درد از هندزفری نامناسب شروع میشه و تا فک و بالای سر هم میره. بعضی وقتا هم به خاطر فشار زیاد روی پرده گوش (مخصوصاً با هندزفریهای قوی) اختلاف فشار ایجاد میشه و گوش درد میگیره.
· تأثیر روی مغز؛ هندزفری امواج الکترومغناطیس تولید میکنه که تو بلندمدت ممکنه برای مغز مشکلساز بشه. ضمن اینکه گوش داخلی مستقیم به مغز وصله، پس هر آسیب یا عفونت گوش میتونه مغز رو هم درگیر کنه.
· سرگیجه؛ صدای خیلی بلند میتونه فشار داخل مجرای گوش رو بالا ببره و سرگیجه بیاره.
· قطع ارتباط با واقعیت؛ وقتی هندزفری تو گوشته و غرق موسیقی شدی، ممکنه صدای بوق ماشین یا قطار نزدیکشونده رو نشنوی و تصادف کنی. متأسفانه آمار این جور تصادفات داره بیشتر میشه. علاوه بر این، زندگی تو محیط پر سر و صدا میتونه استرس و اضطراب رو زیاد کنه و روی روابط اجتماعی و کاراییت اثر بذاره.
· مشکل تو یادگیری ؛ کمشنوایی ناشی از صداهای بلند، مخصوصاً تو بچهها، میتونه روی خواندن، درک مطلب و حافظه اثر بذاره. تحقیقها نشون داده بچههایی که تو محیط پر سر و صدا درس میخونن، نمرات پایینتری میگیرن.
· تأثیر بد هندزفری روی مغز؛ تحقیقها نشون داده صدای خیلی بلند هندزفری به سلولهای عصبی آسیب میزنه و اثری شبیه بیماری اماس داره. صدای بالاتر از ۱۱۰ دسیبل به غلاف میلین (اون عایقی که سیگنالهای عصبی رو بین مغز و گوش منتقل میکنه) آسیب میزنه. وقتی این عایق خراب بشه، سیگنالها مختل میشن و ممکنه ناشنوایی کامل یا جزئی پیش بیاد.
خبر خوب اینه که طبق یه تحقیق معتبر، آسیب میلین ناشی از صدای بلند قابل برگشته و غلاف میلین کمکم دوباره بازسازی میشه. یعنی اگه بهموقع جلوش رو بگیری، ممکنه شنوایی برگرده.
اگه به خاطر استفاده زیاد عفونت گوش گرفتی، پزشک ممکنه آنتیبیوتیک خوراکی یا قطره گوش (یا هر دو) برات بنویسه. مهمه که دوره درمان رو کامل تموم کنی، حتی اگه زود بهتر شدی. اگه مشکل از تجمع موم گوش باشه، ممکنه قطره نرمکننده بده یا با شستوشو و ساکشن موم رو خارج کنه.
هندزفری میتونه آسیب بزنه، ولی با چند تا نکته ساده میتونی خطرش رو خیلی کم کنی:
1. صدای مناسب: صدا رو بیشتر از ۶۰ درصد نذار. هر یک ساعت، ۵ دقیقه هندزفری رو بردار تا گوش استراحت کنه.
2. هندزفری مناسب انتخاب کن: از اونایی که مستقیم میرن تو مجرای گوش کمتر استفاده کن، چون صدا رو ۷-۸ دسیبل بلندتر میکنن. هدفونهای روگوشی بهترن چون لرزش صدا مستقیم به پرده گوش نمیرسه.
3. تمیز نگه دار: مرتب تمیزش کن. اگه سری اسفنجی داره، ماهی یه بار عوض کن. با بقیه شریک نشو.
4. تو مکانهای پر سر و صدا استفاده نکن: وقتی رانندگی میکنی، تو مترو یا اتوبوس هستی یا حتی راه میری، هندزفری نذار. محیط شلوغ باعث میشه ناخودآگاه صدا رو بالاتر ببری و آسیب بیشتر بشه.
5. کیفیت خوب بخر: هندزفریهایی که نویز محیط رو کم میکنن، کمک میکنن با صدای کمتر هم خوب بشنوی. ولی موقع راه رفتن تو خیابان یا ترافیک ازشون استفاده نکن، چون باید صدای اطراف رو بشنوی.
6. تو کنسرت گوشگیر بزن: حداقل سه متر از بلندگوها فاصله بگیر و تا ۲۴ ساعت بعد از کنسرت از هندزفری استفاده نکن تا گوش فرصت ترمیم داشته باشه.
اگه احساس کردی گوشهات مشکل پیدا کرده، بهتره زودتر به متخصص گوش مراجعه کنی تا بررسی کنه. مراقبت ساده از الان میتونه جلوی خیلی از مشکلات جدیتر رو بگیره.
اگه سوالی داشتی یا چیزی برات مبهم موند، بگو تا بیشتر برات توضیح بدم.
منبع: کلینیک گوش تهران | tehranearclinic