کاهش شنوایی یکی از اختلالاتی است که میتواند زندگی روزمره افراد را دستخوش تغییر کند. این مشکل ممکن است در ارتباطات اجتماعی، عملکرد شغلی، سلامت روان و حتی کیفیت کلی زندگی فرد تأثیرگذار باشد. به همین دلیل، آشنایی با انواع کمشنوایی و درک تفاوتهای آن، نقش مهمی در انتخاب روش درمان مناسب دارد.
متخصصان شنواییسنجی، کمشنوایی را بر اساس محل ایجاد اختلال به سه گروه اصلی تقسیم میکنند: کمشنوایی حسیـعصبی، کمشنوایی انتقالی و کمشنوایی مختلط. در ادامه به بررسی هر کدام از این نوعها میپردازیم.
کمشنوایی حسی-عصبی شایعترین نوع کمشنوایی است که معمولاً دائمی بوده و بهمرور زمان یا ناگهانی بروز پیدا میکند. این نوع کمشنوایی زمانی رخ میدهد که عصب شنوایی یا سلولهای مویی ریز در گوش داخلی (که نقش انتقال صدا به مغز را دارند) آسیب ببینند؛ این آسیب میتواند بر اثر بالا رفتن سن، قرار گرفتن در معرض صدای بلند، یا برخی بیماریها ایجاد شود. برای مثال، بیماری منییر (Menieres disease) که با علائمی مانند سرگیجه، وزوز گوش و احساس پری در گوش همراه است، یکی از دلایل رایج این نوع کمشنوایی به شمار میرود.
در کمشنوایی انتقالی، اختلال در انتقال صحیح صدا از گوش خارجی یا میانی به گوش داخلی رخ میدهد. این نوع از انواع کمشنوایی معمولاً موقتی است و میتواند با درمان مناسب، بهطور کامل برطرف شود. علل رایج این نوع افت شنوایی شامل انسداد مجرای گوش بر اثر تجمع موم (وکس)، عفونتهای گوش میانی، پارگی پرده گوش یا آسیب به استخوانچههای گوش است.

خوشبختانه در بسیاری از موارد، درمانهای سادهای مانند پاکسازی گوش یا درمان دارویی میتوانند شنوایی را به حالت طبیعی بازگردانند. در برخی شرایط خاص، بهویژه اگر مشکل ساختاری باشد، ممکن است نیاز به جراحی گوش وجود داشته باشد.
زمانی که فرد همزمان دچار اختلال در بخش انتقالی و حسیـعصبی گوش شود، این وضعیت بهعنوان کمشنوایی مختلط شناخته میشود. در واقع، این نوع ترکیبی از دو نوع قبلی است و طبیعتاً درمان آن نیز پیچیدهتر خواهد بود. برای مثال، ممکن است فردی هم جرم گوش انباشتهشده داشته باشد و هم دچار آسیب به سلولهای شنوایی در گوش داخلی شده باشد. درمان در این موارد معمولاً نیازمند بررسی دقیق هر دو عامل است و بسته به شدت مشکل، ممکن است از روشهای مختلفی مانند دارو، سمعک یا جراحی استفاده شود.
در کمشنوایی حسیـعصبی، آسیب در گوش داخلی یا عصب شنوایی مانع از انتقال صحیح صدا به مغز میشود. این نوع افت شنوایی معمولاً دائمی است و امکان ترمیم سلولهای مویی آسیبدیده وجود ندارد. درمان این نوع کمشنوایی اغلب با کمک سمعکهای دیجیتال انجام میشود که صداها را تقویت کرده و وضوح گفتار را افزایش میدهند. در مواردی که افت شنوایی شدید یا عمیق باشد، ایمپلنت حلزون گوش گزینه مناسبی خواهد بود.
این دستگاه مستقیماً عصب شنوایی را تحریک میکند و به فرد امکان درک صداها را بازمیگرداند. برای انتخاب بین سمعک و کاشت حلزون، انجام تستهای شنوایی و مشاوره با متخصص ضروری است. بهطور کلی، درمان کمشنوایی حسیـعصبی با هدف بهبود کیفیت زندگی، افزایش ارتباطات اجتماعی و کاهش حس انزوا انجام میشود.
کمشنوایی انتقالی زمانی رخ میدهد که مانعی در گوش خارجی یا میانی از رسیدن صدا به گوش داخلی جلوگیری کند. برخلاف نوع حسیـعصبی، این نوع از انواع کمشنوایی معمولاً موقتی است و در بسیاری از موارد، با درمان مناسب بهطور کامل بهبود مییابد. علل شایع آن شامل تجمع جرم گوش، عفونتهای گوش میانی، پارگی پرده گوش یا وجود جسم خارجی در کانال گوش است. درمان این نوع افت شنوایی بسته به علت آن متفاوت است.

در موارد ساده، ممکن است تنها با پاکسازی گوش یا تجویز آنتیبیوتیک مشکل برطرف شود. اما اگر اختلال ساختاری وجود داشته باشد، گاهی نیاز به جراحی گوش یا استفاده از سمعکهای خاص وجود دارد. شناسایی زودهنگام این نوع کمشنوایی، میتواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کرده و روند بهبودی را سرعت ببخشد.
در کمشنوایی مختلط، فرد همزمان دچار اختلال در گوش میانی (انتقالی) و گوش داخلی (حسیـعصبی) است. این ترکیب باعث میشود روند درمان پیچیدهتر باشد و نیاز به بررسی همزمان هر دو ناحیه داشته باشد. درمان معمولاً با برطرفکردن عامل انتقالی آغاز میشود؛ مثلاً اگر موم یا عفونت باعث انسداد شده باشد، ابتدا آن بخش درمان میشود. سپس برای جبران بخش عصبی، استفاده از سمعک یا در موارد شدید، ایمپلنت حلزونی پیشنهاد میشود. گاهی ترکیب چند روش درمانی مانند جراحی، تجویز دارو و سمعک در کنار هم لازم است.
انتخاب بهترین گزینه به میزان آسیب، شرایط جسمی بیمار و نتیجه تستهای شنوایی بستگی دارد. اگر درمان مناسب و بهموقع انجام شود، میتوان عملکرد شنوایی را به میزان قابل توجهی بهبود بخشید و کیفیت زندگی فرد را ارتقاء داد.
درمان مؤثر کمشنوایی تنها زمانی امکانپذیر است که نوع آن بهدرستی تشخیص داده شود. هر نوع از انواع کمشنوایی به دلایل متفاوتی ایجاد میشود و به همین دلیل، روش درمان و پاسخ به درمان نیز در آنها متفاوت است. انجام تستهای دقیق شنوایی در مراکز تخصصی، مانند شنواییسنجی، کمک میکند تا نوع کمشنوایی بهصورت دقیق مشخص شود و بهترین روش درمانی برای آن انتخاب گردد.
منبع: کلینیک گوش تهران | tehranearclinic