بسیار گفته اند و نوشته اند که ۱۶ ام آذرماه روز دانشجو نیست. ۱۶آذر روز جنبش و مطالبه ی دانشجویی است، روز شهادت سه تن از دانشجویان در راه آزادی خواهی و استبدادستیزی.
انگار واقعا در دانشجو بودن چیز خاصی به غیر از درس خواندن و در رشته ی خود متخصص شدن هم وجود دارد، چیزی که رنگ و بوی وظیفه می دهد، رنگ و بوی رسالت. رسالتی که بعد از رسیدن از مدرسه به دانشگاه و قبل از اینکه در شغل آینده ی خودمان غرق شویم و یکی پزشک شود، دیگری پرستار و دیگری متخصص تغذیه و بهداشت و .... همه به نقطه ای مشترک رسیده ایم، آنجا که دانشجو هستیم و در قبال آینده ی کشور و عقب ماندگی و پیشرفت فرهنگی۱ و سیاسی جامعه مسئولیم.
مشخص است که در راه انجام این مسئولیت، اولین قدم این است که خودمان را از کرخت شدگی، روزمرگی و انفعال جامعه در بیاوریم. انفعالی که کلید واژه ی آن "وِلِش" است. حالتی که دیگر هیچ چیز با اهمیت برایمان باقی نمی گذارد، حتی ارزش های اخلاقی هم برایمان بی اهمیت می شوند چه برسد به بحث های تئوریک و سیاسی و نیاز جامعه. باید با تمام وجود به این باور برسیم که مشکل جامعه ی امروز ما کمبود نخبه نیست، ما نخبه ی حساس و متعصب۲ کم داریم. نخبه ای که طبق قاعده ی طلایی روانشناسی اجتماعی "اقلیت متعصب"۳ بتواند با اعتماد به شناخت درستی که بعد از مطالعه و بررسی پیدا کرده است، عده ی زیادی از جامعه را با خود همراه کند.
پس از غلبه بر این کرختی و بی انگیزگی، نوبت به مطالبه ی اهداف و آرمانها می رسد.
شاید تا به حال بارها برایمان پیش آمده باشد که دانشگاه خودمان را با دانشگاه های دیگر و حتی بهترین دانشگاه های دنیا که در صدر آن هاروارد است مقایسه کنیم، تفاوت هایی که دانشجویان آنجا را فارغ التحصیل از بهترین داشگاه جهان می کند. شاید اشتباه نگفته باشم که اکثر ما در مقام حرف و اعتراض و توصیف وضع مطلوب آرمان های بزرگی را می خواهیم و حتی عنوان می کنیم اما در مقابل وقتی در مقام عمل به پیگیری مطالبات می پردازیم مطالباتمان بسیار بسیار کوچک و کم ارزش می شود. در حد هشتک کوچکی در می آیند که فقط موقع حرف زدن با این و آن آخر گفت و گوهایمان می زنیم.
دقیقا همان دانشجویانی که در اعتراض های جسورانه به یک مسئول می گویند: «که چرا دانشگاه ما نباید مثل برترین دانشگاه جهان باشد؟!!! » اگر فرصتی پیدا شود که بتوانند مطالبات خود را به صورت عملیاتی دنبال کند، مثلا مکاتبه یا ملاقاتی با مسئولی صورت بگیرد تا درخواست و مطالبه ی خود را دقیق بخواهد، فقط کوچکترین تغییرات را می خواهد. انگار خودش هم می داند که نمی تواند و نمی شود خیلی کارها را کرد و آن اعتراض هم خوش بینانه فقط برای خالی کردن خود بوده است. نمی دانم شاید اشتباه نگفته باشند که پر تکرار ترین و پرطرفدار ترین خواسته های دانشجویان امروز «استاد خسته نباشید!» و «آسان شدن امتحان ها» یا «جمع آوری نمونه سوال ها» و «کیفیت غذای سلف» و امثال آن باشد.
کوچک بودن مطالبات پیگیری شده توسط افراد، معضل بزرگی در راه تغییر شرایط است، حالتی که حتی اگر تمام آن مطالبات کوچک هم عملیاتی شوند باز هم در محیط پیرامون ما تغییر و رشد آنچنانی ایجاد نمی شود. برای پیگیری آرمان ها بعد از اینکه بی تفاوتی خود را کنار گذاشتیم، اول از همه باید با تحقیق و بررسی آن را درست بشناسیم و بعد از آن بزرگترین خواسته ی عملیاتی را دنبال کنیم و از هزینه ها نترسیم.
سر آن ندارد امشب که برآید آفتابی
تو خود آفتاب خود باش و طلسم کار بشکن
۱)در اینجا منظور از فرهنگ، مجموعه ی اخلاقیات و احساسات روانی می باشد.
۲) این متعصب که گفته ام منظور پیگیر و دغدغه مند است، نه به معنای عصبیت.
۳) برای فهم این قائده، در نظر بگیرید که گروهی دو نفره که مسلمان هستند (اقلیت) به مهمانی شام دعوت شده اند که از دیگر گروه های غیر مسلمان (اکثریت) نیز حضور دارند. تفاوتی که وجود دارد این است که فرد مسلمان بر سر میز شراب نمی نشیند،(متعصب) اما برای بقیه مهم نیست که باشد یا نباشد.(بی تفاوت) در این حالت اکثرا میزبان به خواست اقلیت که بقیه را هم در بر می گیرد عمل می کند.