ویرگول
ورودثبت نام
Tarsim_mag
Tarsim_mag
Tarsim_mag
Tarsim_mag
خواندن ۵ دقیقه·۸ سال پیش

بی قراری انسان معاصر

  • محمدصادق غلامی / ورودی ۹۴ رشته پزشکی / دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

نقطه ی شروع فلسفه، یک بی قراری است. بی قراری کسی که دستخوش اضطراب شده و در جست و جوی آرامشی حقیقی به هرسو می دود. از این رو فلسفه هیچگاه به پایان خود نمی رسد بلکه پرس و جو و تکاپوی پایان ناپذیر آدمی، همیشه در جریان و تحول است.

گابریل مارسل در سال 1889 میلادی در شهر پاریس متولد شد.اکثرا او را در زمره ی فیلسوفان الهی می دانند که به عنوان فیلسوفی اگزیستانسیالیست، چون کریکگور دانمارکی و یاسپرس آلمانی خطاب می شوند. اگرچه او خود را در ذیل هیچ مکتب شناخته شده ای نمی دانست، شاید بتوان اشتراک او با دیگر فیلسوفان وجودی را بر سر دغدغه ها و سوالاتی دانست که مطرح می کنند، اما وقتی نوبت به نتیجه گیری و پاسخ می رسد به وضوح فاصله ی بین آنها پدیدار می شود.

تفاوت اگزیستانسیالیست ها با فلاسفه ی قبل از خودشان، که شاید بتوان آن را دغدغه ی اصلی آنها دانست، عمدتا در این است که مسائل را از "منظر بشری" می نگریستند، از نظر آنها مهمترین موضوع نحوه ی برخورد و رویکرد انسان با وجود خودش است نه وجود عالم و جنگ و جدل های فلسفی بر سر آغاز آن و علت اولیه.

به این ترتیب دغدغه ی اصلی او که در تمام لحظات زندگی و نیز تصمیماتش پیداست، وضع انسان است نه صرفا ابتدا و انتهای جهان. بحث بر سر مفاهیمی مثل تنهایی و امید

او را می توان فیلسوفی مستقل برشمرد که دائما در طلب فهم ساختار تجارب مشترک انسانها بوده است تا مگر از این طریق از رنج مردم بکاهد و اندکی هم که شده نشاط و شادی آنها را در زندگی بیافزاید.

در جنگ جهانی اول، به عنوان مأمور صلیب سرخ خدمت می کرد و کارش کسب اطلاعات راجع به سربازان مجروح و مفقود و تماس با خویشاوندانشان بود. در آن لحظات او دیگر در مقابل یک قضیه ی انتزاعی و یا مفهومی پایه ای مانند علت اولیه جهان یا قواعد علت و معلول نبود، بلکه با فردی مواجه بود که چهره و نامی محسوس و ملموس داشت، اینطور بود که کم کم اندیشه های فلسفی او رنگ و بویی انسانی، اکنونی و این جهانی گرفت.

در نگاه او انسان به صرف انسان بودنش دارای ذاتی برتر و شریف تر از همه ی پدیده های طبیعی است. کرامتی درونی که گاهی از آن به عنوان "معنای وجودی انسان" یاد می کرد. همان تفاوتی که در زمان های گذشته باعث می شده تا انسان ها خود را حیوان ناطق و یا فرزند خدا بنامند.

به نظر مارسل در جهان امروز، روز به روز در پی پیشرفت هایی که در فناوری، کارخانه ها و دیگر عوامل تمدن ساز صورت گرفته است، توجه انسان معاصر به وجه وجودی خود کاسته شده. کم کم توجه خودش را به "من" درونی شریف و برتر خود از دست داده و مفهوم کارکرد به جای آن نشسته است.

در این حالت او خود و دیگران را تنها دستگاه هایی می بیند که در جامعه نقش ها و کارکردهای مختلف زیستی و اجتماعی در ارتباط با هم دارند. احساس کرامت و قیمت ما خلاصه شده است در کاری که می کنیم و نقشی که داریم هم ارز و یکسان با دیگر پدیده های طبیعی؛ نه آگاهی از این که انسان بودن قداست دارد. مارسل همین تغییر نگرش را عامل اصلی بی قراری انسان معاصر می داند.

وقتی آدمی در زندگی روزمره همیشه متوجه به بیرون از خود است، متوجه کارهایی که می کند و متوجه چیزهایی که به او لذت می دهند. متوجه چیز هایی است که به دروغ به خودش منصوب شده و در عین حال "خود" او محروم تر و تنها تر از هر کس دیگر است. در این نا آگاهی اتفاقی که می افتد این است که وجود یکپارچه و پاکش تکه تکه شده و هر تکه ای در چنگال لذت و هوسی پوچ و یا تحت اراده ی افکار دیگران گرفتار می آید.

از بزرگترین ارزش هایی که انسان با آن شروع می شود امکان "نه گفتن" است، امکان عصیان(۲) ( واژه ای که در ادیان مختلف وجود دارد اما متفاوت است، فرق و تفاوت اصلی بین حضرت آدم و فرشتگانی بود که بر او سجده کردند، آدم از فرمان خدا سرپیچی کرد) در زندگی انسان معاصر، اولین ارزشی که به خاطر بی توجهی به خود، فراموش شده همین نه گفتن است.

راهکاریی که مارسل برای بی قراری انسان معاصر در نظر دارد کسب خودآگاهی است. چیزی که دائما مرا از مشغولیت های خارجی که منم را قربانی می کند به خودم فرا بخواند و ارزشم را متوجه ام سازد. ارزش هایی که به صرف انسان بودن است مثل آزادی، نه گفتن و عصیان که باعث می شود به هیچ قیمتی تکه ای از خودمان را در اختیار هیچ کس قرار ندهیم و به سادگی به شکل برده ی دیگری نشویم.

مارسل در کنار شخصیت فلسفی اش، در جامعه به عنوان هنرمندی چیره دست نیز شناخته می شد. موسیقی دان و نمایشنامه نویسی که نقطه ی اشتراک هنر و فلسفه را که کشف و پاسداشت حقیقت است به خوبی در درون انسان ها پیدا کرده.

با این حال در نمایشنامه های او خبری از پیچیدگی های فلسفی و نگاه دشوار و سختگیر به مسائل نیست. او در نمایشنامه هایش موقعیت های پیچیده ای را نشان می دهد که در آنها اشخاص خود را آشفته می یابند و در بحبحه ی انتخاب های هر روزشان امید، وفا، ایمان و عشق را به عنوان عناصر متمایزکننده ی فلسفه اش در ذهن مخاطبان به نمایش می گذارد.

۱. (سردبیر:) در هر شماره از "ماه نامه ی دانشحویی ترسیم" بخش «بر بال های اندیشه»، به فراخور موضوعات مورد بحث در شماره به معرفی یکی از متفکرین و شخصیت های تأثیر گذار در عرصه های گوناگون اجتماعی و فرهنگی و فکری ایران و جهان می پردازد. در ضمن معرفی، به نحوی اجتناب ناپذیر اشاره ی مختصری به اندیشه ها و نظرات افراد خواهد شد، بدیهی است که پرداختن به رأی و نظر افراد به معنای پذیرش و تأیید صد درصد مدعاهای آنان نمی باشد، بلکه بیان و انتقال بی طرفانه افکار بزرگان به جهت ایجاد آشنایی بیشتر و کامل تر می باشد. نکته ی دیگری که حتما باید به آن اشاره کرد این است که تلاش نویسندگان بر این خواهد بود که بیان دیدگاه ها به دور از هرگونه جانبداری پیدا و پنهان و با امانت داری لازم صورت بگیرد تا فرصت ارزیابی برای مخاطبان فهیم و آزاداندیش نشریه دانشجویی « ترسیم» محفوظ بماند.

۲. در مکتب اگزیستانسیالیسم بر این ویژگی انسان تاکید بسیار شده است، تا جایی که این جریان به فلسفه عصیان و شورش معروف است. که به قدرت اختیار انسان اشاره می کند.


برای ورود به کانال تلگرام نشریه دانشجویی ترسیم کلیک کنید.



۴
۱
Tarsim_mag
Tarsim_mag
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید