ویرگول
ورودثبت نام
سید پژمان حسینی
سید پژمان حسینی
سید پژمان حسینی
سید پژمان حسینی
خواندن ۳ دقیقه·۳ سال پیش

شاهنامه خوانی در میان لرها و ممسنی ها

مقدمه:

شاهنامه‌ خوانی‌ نوعی‌ از خنیاگری‌ به‌ شمار می‌آید که‌ همواره‌ در میان‌ عشایر در طول‌ قرنها پابرجا بوده است. سران‌ ایلات‌ همواره‌ شاهنامه‌خوانان‌ را در دستگاه‌ خود نگه‌ می‌داشتند که‌ به‌ هنگام‌ بزم‌ و رزم‌ به‌ شاهنامه‌ خوانی‌ بپردازند. شاید بتوان به جرأت گفت که در میان تمام اقوام ایران، شاهنامه در بین لرها بیشترین اهمیت و کاربرد را داشته است. ایل ممسنی هم همچون دیگر ایلات ایران ازین قضیه مستثنی نبوده است و شاهنامه در تمام سطوح زندگی آنها در جریان بوده است.


شاهنامه خوانی یکی از رایج ترین کارها در بزم ها و مراسمات سوگواری لرها،در دورهمی ها،در هنگام جنگ ها و ... بوده است. از آنجا که بیشتر گفتارهای‌ شاهنامه‌ در وصف‌ رادمردان‌ عشایر و بیان‌ ارزشها و فرهنگ‌ جامعه‌ عشایری‌ می‌ باشد مردمان لر همواره در طول تاریخ به آن اهمیت بسیار می داده اند! مردمان ایل ممسنی از خواندن‌ و یا شنیدن‌ اشعار شاهنامه‌ احساس‌ غرور می کرده اند و نفوذ شاهنامه‌ و داستان‌ های آن در میان آنها چنان زیاد بوده، که بسیاری‌ از اسامی‌ مردان‌ و زنان خود را از نام‌ قهرمانان‌ شاهنامه‌ همچون‌ رستم‌، سهراب‌، اسفندیار، تهمینه، ... برمی گزیده اند.

میرجلال الدین کزازی شاهنامه پژوه مشهور در این مورد گفته است:
«شاهنامه فردوسی از شرق ایران برخاست ولی در قلب قوم لر نشست؛ فردوسی اگر زنده بود به لرها آفرین می گفت»

محققین می گویند لرهای قدیم به وقت نبرد با طنین ساز و صدای  شاهنامه خوانان آنچنان برانگیخته می شدند که همچون پهلوانان شاهنامه در برابر دیوها و لشکر توران جلوه می کردند.

پرفسور سکندر  امان الهی آورده است که در زمان قشون کشی رضاشاه امرای لشکر او دستور داده بودند که گلوی شاهنامه خوانان ایلات لر را ببرند تا دیگر تفنگچی های ایل احساساتی نشوند و اسکان و تخت قاپو اجرا شود.

شاهنامه خوانی یا هفت پیکرخوانی در میان طوایف لر امری متدوال بوده است. لرها در مکتب خانه ها بعد از ختم قرآن شروع به شاهنامه خوانی میکردند.

میرزا فتاح گرمرودی در کتاب سفرنامه ممسنی اینگونه میگوید:
«شغل آنها(ممسنی ها) از اعلا و ادنی شاهنامه خوانی است. اطفالشان هم بعد از ختم قرآن شروع به خواندن شاهنامه می کنند. ازین راه است که اغلب آنها جنگجو و جنگ آورند و به قتل و غارت و خونریزی مایل می باشند»

شاهنامه خوانان لر برخلاف خنیاگران سنتی و نقالان شهری از راه شاهنامه خوانی امرار و معاش نمی کردند. آنان اینکار را با سوز و گداز انجام می دادند که شاید این غم و حماسه ریشه در پیشینه لرها داشته باشد که علل آن به درستی معلوم نمی باشد چراکه هم شاهنامه خوانی لرها، هم آهنگ های محلی آنان همه از تم های غم انگیزی برخوردار است.

نتیجه گیری:
اگرچه شاهنامه فردوسی کتاب ملی همه ایرانیان می باشد اما در میان عشایر خصوصا لرها از جایگاه ویژه تری برخوردار بوده است که دلیل آن هم سبک زندگی عشایری آنها بوده است که با اشعار شاهنامه مطابقت بیشتری داشته و همواره در زندگی آنها در جریان بوده است.


به قلم: سید پژمان حسینی نویسنده و پژوهشگر تاریخ

آدرس اینستاگرام: tarikh_mamasani_rostam

نگارنده
نگارنده


شاهنامه خوانیشاهنامه فردوسیفردوسی
۳
۰
سید پژمان حسینی
سید پژمان حسینی
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید