ویرگول
ورودثبت نام
سید پژمان حسینی
سید پژمان حسینی
سید پژمان حسینی
سید پژمان حسینی
خواندن ۳ دقیقه·۳ سال پیش

جایگاه اسب و سوارکاری در میان لرهای ممسنی در گذشته

مقدمه:

کمتر حیوانی مانند اسب توانسته در طول تاریخ نقش مهمی را ایفا کند، زیرا یکی از کاربردهای آنها، شرکت و استفاده از آنها در جنگ ها بوده است. انسان های ماقبل تاریخ، اسب را بعنوان یک منبع غذایی مهم مورد استفاده قرار می‌دادند و مدتها طول کشید تا به این فکر افتادند که از این جانور به عنوان مرکب استفاده کنند. اینکه دقیقا چه زمانی انسان ها شروع به اهلی کردن اسب ها کردند به طور دقیق مشخص نمی باشد اما شواهد بسیاری، تأیید کننده این است که اسب‌ها تقریباً ۳۵۰۰ سال پیش از میلاد در دشت‌های اوراسیا اهلی شده‌اند.

متن اصلی:
برخی محققان معتقدند رام کردن اسب و استفاده از آن در جنگ ها و نبردها را نخستین بار ایرانیان انجام دادند و مناطق زاگرس نشین نیز از نخستین خاستگاهای اسب و سوارکاران بوده است. نخستین بار اسب توسط آریاییها به نقاط مختلف آسیا و اروپا برده شد.

در میان ایلات لر سه چیز از اهمیت و جایگاه بسیار بالایی برخوردار بوده : «تفنگ برنو»، «اسب» و «زن».


اسب جایگاه اساسی در زندگی مردم عشایر لر خصوصا ممسنی ها داشته و علاوه بر جنگ ها، هم در مراسم شادی و هم در مراسم سوگواری نقش ویژه ای ایفا می کرده به همین دلیل کودکان آنها اولین چیزی یاد می گرفته اند سوارکاری بوده است.

یکی از آیین های زیبا و هیجان انگیز و شاد در میان ممسنی ها آیین سوارکاری در جشن ها بود. در زمان عروسی، عروس را سوار بر مادیانی می کردند و داماد با اسب دیگر در میدان به سوارکاری و تیراندازی می پرداخت و مهارت و چابکی خود را به رخ عروس و دیگران می کشید. عروس ها که در زمان حرکت به سمت خانه داماد پارچه سفیدی بر روی سر آنها قرار داشت، این پارچه به وسیله داماد با سوارکاری و با حرکت سریع به کناری زده می شد و در این زمان بقیه تفنگ چیان شروع به تیراندازی کرده و زنها هم با کل کشیدن در این شادی شریک می شدند. یکی از مثال ها در این زمینه وقوع حادثه کشته شدن سرگرد خدنگ در مراسم عروسی کرامت خان کیانی فرزند ولی خان کیانی کلانتر وقت ایل ممسنی می باشد که در زمان سوارکاری و تیراندازی مردان در جشن عروسی، عده ای که قصد کشتن ولی خان را داشتند از این زمان استفاده کرده و به سمت ولی خان تیراندازی کردن اما به اشتباه سرگرد خدنگ که در کنار او ایستاده بود کشته شد، توطئه ای که هیچ گاه تا به امروز قاتل آن یافت نشد!

اسب در زمان سوگ نیز جایگاه ویژه داشته و هنگام مرگ بزرگان، اسب متوفی را سیاه پوش كرده، گردنش را با پارچه سبزرنگی كه به آن «یال پوش» می گویند، می پوشاندند و تفنگ و وسایل جنگی متوفی را به اسب آویزان کرده و آنرا در مراسم به حرکت در می آورند و بر سر قبر متوفی می بردند. همچنین در آن زمان در میان لرها رسم بر این بود که پرتوره ای از اسب بر اکثر سنگ قبرها حکاکی می کردند. به همین دلیل است که در تمام موسیقی های لری اشعاری راجب اسب سراییده شده است چرا که هم در زندگی روزانه آنها نقش داشت هم در جنگ ها و هم در مراسمات شادی و سوگ آنها. شاید بتوان به ضرس قاطع گفت در میان تمام ایلات ایران جایگاه اسب فقط میان لرها تا این اندازه تاثیرگذار بوده است و البته در کنار لرها، ترکهای قشقایی که شاید آنها هم به سبب همنشینی با لرها همچین فرهنگی در آنها تاثیرگذار بوده است.
متاسفانه بعد از تخته قابو عشایر توسط رضاشاه و اسکان اجباری آنها، جایگاه اسب در میان ایلات لر خصوصا ممسنی ها کمرنگ شد تا جاییکه در حال حاضر تنها یادگار آن دوران، نقش های حکاکی شده اسب ها در سنگ قبرها می باشد!

نتیجه گیری:
اگرچه هنوز هم اسب در میان لرها از حیوانات محبوب به شمار می آید اما بعد از تخته قابو عشایر توسط رضاشاه و یکجا نشین شدن لرها و همچنین ورود ماشین آلات به زندگی ها، اسب ها جایگاه خود را در میان مردم از دست داده اند و در حال حاضر جز وسیله ای تفریحی برای ثروتمندان کاربرد دیگری ندارد.


به قلم: سید پژمان حسینی نویسنده و پژوهشگر تاریخ

آدرس اینستاگرام: tarikh_mamasani_rostam

نگارنده
نگارنده


۱
۰
سید پژمان حسینی
سید پژمان حسینی
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید