مقدمه:
در سال 1918 میلادی، نوعی از آنفلونزا به نام آنفلونزای اسپانیایی در جهان به وجود آورد که به شدت مسری بود و به سرعت شیوع پیدا کرد و همه را می کشت. افراد پیر، جوان، بیمار و سالم همگی به این بیماری مبتلا می شدند و دست کم 10% از بیماران جان خود را از دست می دادند. دست کم پنجاه میلیون نفر جان خود را از دست دادند به طوری که انفلونزای اسپانیایی به مرگبارترین بیماری مسری عصر مدرن تبدیل شد. منطقه ممسنی نیز ازین بیماری در امان نماند و تنها سند باقی مانده ازین بیماری در ایران در ممسنی می باشد.

آنفلونزای اسپانیایی در ممسنی شیوع بسیاری داشت به نحوی که نه تنها بسیاری از مردم ممسنی را به کام مرگ کشاند بلکه تعداد زیادی از بزرگان و خوانین را نیز کشت. مانند کلانتر ایل دشمن زیاری.
تنها سند این بیماری در ایران سنگ قبری قدیمی در ممسنی مربوط به ۱۰۵ سال قبل و زمان همه گیری آنفلونزا در دنیا می باشد.
روی سنگ قبر اینچنین نوشته است:
« وفات مرحمت پناه
علی رضا ولدصدق ملا علی نجات جاویدلله در سنه ی (قمری) ناخوشی بلایی برکل_ نازل که تمام حکیمان از معالجه آن حیران و سرگردان و از غره ی شهر صفر تا پانزدهم شهر مذکور، تمامی نوع انسان را سه قسم و دو قسم آن را هلاک و یک قسم باقی و آن یک قسم از عهده ی کفن و دفن بر نیامدند. علامت ناخوشی عطسئی و سرفئی بود. بجهت عبرت نوشته شد»
این سنگ قبر تنها سند رسمی از وجود آنفلوانزای اسپانیایی در ایران می باشد که در نورآباد ممسنی واقع شده و در حال حاضر بسیاری از منابع جهت صحبت در مورد این بیماری به آن رجوع می کنند.
این بیماری حدودا ۵۰ میلیون نفر را در جهان به کام مرگ کشانید. ایران یکی از بالاترین آمارهای مرگ بر اثر آنفلوانزای اسپانیایی را داشت. بر اساس یک تخمین، بین ۹۰۰,۰۰۰ تا ۴,۰۰۰,۰۰۰ یا ۸٪ تا ۲۲٪ از کل جمعیت ایران بر اثر این بیماری کشته شدند.
به نوشته «امیراصلان افخمی» بر خلاف دیگر جاهای زمین که بیشتر قربانیان شهرنشین بودند، در ایران این بیماری در روستاها بیشتر قربانی گرفت. شرایط اجتماعی (مهمترین دلیل)، قحطی، اعتیاد به تریاک، مالاریا، خشکسالی ، احتکار، فساد و ناکارآمدی دولت، توسعهنیافتگی، و کمخونی از دلایل گسترش آنفلوانزای اسپانیایی در ایران بودند.
به قلم: سید پژمان حسینی نویسنده و پژوهشگر تاریخ
آدرس اینستاگرام: tarikh_mamasani_rostam
