مقدمه
پس از گذشت قرن های طولانی از تشکیل اصیلترین حکومت اسلامی توسط حضرت علی (ع)، با پیروزی انقلاب اسلامی ایران آرمان تشکیل حکومت اسلامی عینیت بخشید. ازاینرو باید اندیشهها و نقشه راه مشخص باشد تا بتوان در مسیر تمدن سازی نوین اسلامی گام برداشت. ابتدا باید دانست تمدن اسلامی از ابتدا تاکنون چه سیری داشته است و هماکنون در چه وضعیتی است و سپس با توجه به مبانی مستحکم اسلامی، ظرفیت ها و موانع ، تلاش و کوشش و مدیریت در جهت تمدن سازی اسلامی را نظریهپردازی کرد.
تعریف تمدن و فرهنگ
تمدن از ریشه ((مدن)) است و مفهوم شهر در تاریخ را دارد. البته تمدن شهرنشینی نیست، اما انسان متمدن وارد مرحله شهرنشینی شده است. تمدن مجموعه اندوختهها، ساختههای معنوی و مادی در طول تاریخ انسان است، اما فرهنگ مجموعه باورها و اعتقادات فرد یا گروهی خاص است. بهبیاندیگر، فرهنگ عبارت است از: عقاید و باورها، عادتها و ارزشها، آدابورسوم، نگرشها و رفتارها.
تمدن مجموعه اندوختهها، ساختههای معنوی و مادی در طول تاریخ انسان است، اما فرهنگ مجموعه باورها و اعتقادات فرد یا گروهی خاص است.
جهانبینی توحیدی یا مادی؟
برای تمدن سازی و زندگی نوع جهانبینی بسیار مهم است. به طور کلی دو نوع جهانبینی کلان وجود دارد: جهانبینی توحیدی و جهانبینی مادی. از گذشته تاکنون یک درگیری تاریخی بین جبهه حق و باطل وجود داشته که این درگیری بر سر منافع مادی و طبیعی نبوده است، بلکه اصل و اساس درگیری پرستش خداوند در مقابل استکبار و نفسپرستی انسان است. در دوران ما یکی از مظاهر اصلی این درگیری نزاع بین تمدن جدید غرب و اسلام است بهویژه پس از رنسانس و نوزایی که در غرب به وجود آمد. زمانی که این تمدن به اوج و شکوفایی رسید این درگیری آشکارتر شد.
در دوران ما یکی از مظاهر اصلی این درگیری نزاع بین تمدن جدید غرب و اسلام است بهویژه پس از رنسانس و نوزایی که در غرب به وجود آمد.
جهانبینی مادی نیز عبارت است از:1. اعتقاد نداشتن به غیب، خدا ناباوری و اصالت ماده (ماتریالیسم)؛ 2. اصالت دنیا و حذف دین از اجتماع و سیاست (سکولاریسم)؛ 3. اصالت لذت و آزادی بیحد(لیبرالیسم)؛ 4. اصالت انسان و اینکه انسان خدای خود است و پدیدهای به نام دین و خدا نباید جلوی آزادیهای او را بگیرد و انسانمحور تمام هستی است (اومانیسم).
تمامی این افکار منجر به مدرنیته در غرب شده است.روح اومانیسم همین یک کلمه است که انسان خودش را مدار همه ی ارزش ها و حقایق بداند و درنتیجه حاکمیت عقلانیت خود بنیان انسان، بهجای آموزه های دینی و انبیاء جایگزین می شود. البته شاخصه های دیگری هم برای این تمدن گفتهشده است که منتهی به دنیوی و غیردینی شدن زندگی انسان می شود.
ترویج سبک زندگی غربی، دنیوی شدن زندگی انسان، حذف دین و خداوند و ترویج لذتگرایی ازجمله موانع مهم تمدن سازی نوین اسلامی به شمار می رود. در شمارههای آینده نشریه به سیر تاریخی تمدن اسلامی می پردازیم.