اول اکتبر بود، استانبول زیر بارانی نرم و پیوسته نفس میکشید. هوا آنقدر خنک دلچسب پاییزی بود که آدم دلش میخواست بیمقصد راه بیفتد و بگذارد خیابانها او را با خودش ببرند. برگهای زرد و قهوهای چسبیده به سنگفرشها، با هر قدم عابران کمی جابهجا میشدند.
برخورد قطرات باران روی چتر با صدای لاستیک ماشینها قاطی شده بود. به یکباره نگاهم به یکجا خیره ماند،
درست زیر یکی از درختهای گردوی کنار خیابان. گربهای خاکستریوسفید میان ریشهی برجسته و تنهی پهن درخت کز کرده بود. پنجههایش را زیر شکم جمع و دمش را دور بدن پیچیده بود. چشمهایش را نیمهبسته نگه داشته و گاهی فقط نوک گوشش به صدای ماشینی که از خیابان میگذشت، میجنبید. انگار آن گوشهی کوچک، با همهی شلوغی فقط به او تعلق داشت.
کمی آنطرفتر، پیرمردی با بارانی بلند که آب از سرآستینهایش پایین میآمد، میان درختهای گردو میگشت. خم میشد، برگهای چسبیده به زمین را کنار میزد و گردوهایی را که از شاخه افتاده بودند، یکییکی برمیداشت. بعضیها وقتها هم با نوک کفش برگها را کنار میزد. گردویی را که پیدا میکرد، چند بار میان انگشتانش میچرخاند، گل و خاکش را با گوشهی آستین پاک میکرد و در سبد کوچکی میانداخت که از دستش آویزان بود...
زیر چتر ایستاده بودم و نگاهش میکردم. باران روی چتر ریزریز میزد. هر چند دقیقه، کسی از کنارم میگذشت. بوی لهشدگی برگها و بوی قهوهای که از کافهی سر خیابان بیرون میآمد، در هوا میپیچید. نمیدانم چرا دلم نمیخواست زودتر به راه بیفتم. شاید آرامش گربه بود، شاید حوصلهی پیرمرد برای پیدا کردن گردوهایی که زیر آنهمه برگ گم شده بودند. یا شاید چیزی در آن منظره بود که بیآنکه بدانم، مرا به جایی دیگر میبرد.
نگاهم از پیرمرد جدا شد و روی شاخههای درخت ماند. چند گردوی سبز و قهوهای هنوز میان برگها دیده میشدند. یکی از آنها با وزش باد تکان خورد، اما نیفتاد. همانجا بود که یاد درخت خرمالوی خانهمان افتادم؛ درختی که شاخههایش تا نزدیکی پنجرهی اتاق بالا آمده بود و پاییزها، از پشت شیشه هم میشد میوههای نارنجیاش را دید.
امسال پاییز ایران نبودم و نفهمیدم کی اصلا پاییز رسید. اما اواخر مهر، در حیاطمان، آفتاب با نور زردش از لابهلای شاخهها رد میشد و روی خرمالوها مینشست. اصلأ من همیشه با رسیدن خرمالو ها متوجه آمدن پاییز میشدم.
پنجرهی اتاقم آنقدر به درخت نزدیک بود که اگر دستم را کمی دراز میکردم، میتوانستم به یکی از شاخههای باریکش برسم. همیشه برای چیدن خرمالو وسواس داشتم، همه را نمیپسندیدم، فقط یکیشان به دلم مینشست. مثل آن روز، یکی از خرمالوها از بقیه رسیدهتر بود. رنگش به نارنجی پررنگی میزد و گردی شکمش از میان برگها بیرون مانده بود. از پنجره میشد دید که چقدر به دستم نزدیک است. باد که آمد، شاخه لرزید و خرمالو جدا شد. از میان برگها سر خورد، پایین افتاد و روی زمین ترکید. پوست نازکش شکافت و گوشت نرمش روی خاک پخش شد.
از پشت پنجره نگاهش کردم. طعم گس خرمالو نخورده زیر زبانم نشست. اما اینبار شیرین نبود تلخ بود.
تا مدتی همانجا ماندم و به خرمالوی ترکیده نگاه کردم. میتوانستم از اتاق بیرون بروم، چند قدم بردارم و پیش از آنکه مورچهها پیدایش کنند، از روی زمین بردارمش اما فقط نگاهش کردم.
نمیدانم له شدن میوه بود یا حسرت نرسیدن اما دلم شبیه کاغذ در دست مچاله شد. درخت هنوز پر از خرمالو بود. شاخهها زیر وزن میوهها خم شده بودند و هر روز یکی دو میوهی تازه به چشمم میآمد. اما دیگر هیچکدام را نچیدم.
نمیدانم چرا. مگر چه فرقی میکرد؟ آن یکی از دست رفته بود؛ بقیه که سر جایشان بودند. میتوانستم یکی دیگر انتخاب کنم، بشویم و بخورم. اما هر بار که چشمم به شاخهها میافتاد، آن خرمالوی افتاده را به یاد میآوردم؛ همان که تا آخرین لحظه خیال میکردم وقت برای چیدنش است و فقط برای من...
صدای خشخش برگها مرا به خیابان استانبول برگرداند. پیرمرد چند قدم جلوتر رفته بود و سبدش حالا سنگینتر به نظر میرسید. گربه هنوز زیر درخت بود.
سرم را بالا گرفتم. آسمان هنوز خاکستری بود و باران همچنان میبارید، آرام و بیوقفه...
برگها با ورزش باد ملايم پاییزی یکی یکی میافتادند. و
دلم میخواست باد نیز از میان من هم بگذرد؛ از فکرهایی که سالها در گوشهای از ذهنم مانده بودند، از حسرتهایی که هر بار به شکلی تازه سر برمیآوردند. دلم میخواست چیزی درونم جابهجا شود، چیزی که دیگر نمیگذاشت بهسادگی از کنار لحظهها بگذرم.
بوق ماشینی بلند شد.
چتر را محکمتر گرفتم و یک قدم به عقب برداشتم. وقتی دوباره به زیر درختان نگاه کردم، پیرمرد دیگر نبود. گربه هم رفته بود. فقط چند برگ خیس مانده بود و گردویی که درست کنار کفشم افتاده بود.
خم شدم و آن را برداشتم.
پوست گردو زبر و نمدار بود. آن را میان انگشتهایم چرخاندم و به ترک باریکی که روی پوستهاش افتاده بود، نگاه کردم. نمیدانستم چرا آن را برداشتهام؟ اما در مشت راستم نگه داشتم. بعد راه افتادم.
#استانبول
#طاهره_نیرومند
۱۹/۷/۱۴۰۵