من مطالعهی کتاب نخل و نارنج را شروع کردم. از این نویسنده قبلاً هیچ مطالعهای نداشتهام. بنابراین همین ابتدا نکات مورد توجه خود را میخواهم ثبت کنم:
راوی کتاب سوم شخص است و دارد از زندگی شیخ مرتضی انصاری، عالِم اهل دزفول در ۱۲۱۴ صحبت میکند. نویسنده از منابع و مستندات تاریخی بهره جسته و به گفته وی خود با قلم خیال آن را نگاشته است. کتاب با گفتگویی بین کسی با شیطان آغاز میشود. صحنهای ترسناک برای خواننده توصیف میشود: ریسمان پوسیدهی شیطان برای کشاندن افراد به دنبال خود، و افرادی که با همان ریسمان پوسیده دنبالش میروند و حتی آن ریسمان جزئی از پوست و گوشت تنشان میشود.
تا به اینجا شخصی که مخاطب شیطان بوده معرفی نشده، و اینکه این اتفاق در خواب افتاده؟ خواب چه کسی؟
مورد دومی که خیلی توجهم را به خود جلب کرد و از نظر من از روانی متن کاسته است، نبودن علامت در محاورات داخل داستان است. در جایی شیخ مرتضای ۱۵ ساله با دوستش ابراهیم در حال صحبت هستند و خواننده باید حدس بزند کِی چه کسی دارد صحبت میکند و کِی محاوره تمام شده و روایت راوی از سر گرفته شده است؟!
مثلاً:
«ابراهیم در آستانهی در ظاهر شد تا سخن مرتضی بیپاسخ نماند. در آستانهی در ظاهر شد تا سخن مرتضی بیپاسخ نماند.
آنچه تو آن را مقدس میدانی پوسته و پیراهنی بیش نیست.
شریعت پیراهنی است که باید بر تن شهر و مردمانش برود تا اندام دین در سرمای بیدینی و گرمای بددینی آسیب نبیند؛ . . .»
همانطور که مشاهده میفرمایید، بند دوم و سوم محاوره است، ولی مبهم است که هر دو بند از زبان ابراهیم است، یا اولی ابراهیم و دومی مرتضی ؟؟! از این لحاظ کتاب را نپسندیدم.
تا اینجا از ۳۱۷ صفحهی الکترونیک، ۲۲ صفحه مطالعه کردهام. مادر مرتضی در دورهی بارداری از نافله خواندن و ختم قرآن غافل نبوده و در آرزوی داشتن فرزندی عالِم بوده است. شب قبل از به دنیا آوردن فرزندش خوابی میبیند که وقتی آن را با همسرش در میان میگذارد، تعبیر آن به رسیدن مادر به آرزویش اشاره میکند و او را شاد مینماید. مرتضی کودکی شاد و بازیگوش و باهوش بوده و با اعلام آمادگی خود، و طبق برنامهای که از قبل پدرش برای پرورش وی چیده، نزد استاد بزرگی که درجهی اجتهاد دارد میرود تا از او طلب علم دین نماید. در متنی که مثال آوردم، مرتضی با دوستی که دل به صوفیگری داده مواجه میشود و مکالمات عمیقی بین آن دو تبادل میشود. با اینکه هر دو مومن به خدا و رسالت محمد مصطفی و امامت علی مرتضی هستند، اما روشها متفاوت است. ابراهیم شیوهی شیوخ را به انتقاد میکشد و مرتضی از آن دفاع میکند و در این مکالمه درس دینداری و عرفان به خواننده منتقل میشود.
از لحاظ انتخاب کلمات و جمله بندیها کتاب دلنشین است و توانایی همراه کردن خواننده را دارد. متن سنگین نیست؛ هرچند موردی که ذکر کردم باعث شده چندان روان هم نباشد و انگیزهای برای یک شبه تمام کردن کل کتاب در انسان پدید نیاید?
مطالعهی کتاب به سنین نوجوان و بالاتر که علاقمند به زندگینامهی بزرگان، به خصوص در زمینهی دینی و مذهبی باشند توصیه میشود. نوجوانانی که اهل مطالعهی زیاد باشند بهتر میتوانند با کتاب ارتباط برقرار کنند و ممکن است برای همه جذاب نباشد.
من متن فوق را برای شرکت در چالش کتابخوانی طاقچه، نوشتم که در ماه آذر، موضوع چالش رمانی است که شما را به تاریخ ببرد.
این هم کد یکی از دوستانم که با زدنش یک ماه اشتراک طاقچه بینهایت دریافت خواهم کرد:
TGSUR
#چالش_کتابخوانی_طاقچه