مقدمه جلسه
منشور دانشگاه چیست؟
در پشتوانه این بحث باید گفت دانشگاه شریف چیه؟ آنچه شریف را شریف کرده یک نرمافزاریست که مجموعهای که تحت این عنوان شکل گرفتهاند، در طول زمان حرکت کردهاند و با آن پیش رفتهاند و با اجرای آن به موفقیتهای مختلف رسیدهاند، آنچه ارزش و پشتوانه ماست این نرمافزاراست. روح این نرمافزار منشور دانشگاه است، منشور دانشگاه یک آیین است.
چرا این منشور به میان آمد؟
مستحضر هستید از اواخر اتفاقاتی در دانشگاه افتاد و در حین این اتفاقات آسیبهای جدی به این دانشگاه و سرنوشتش وارد شد و شدت آسیبها و نگرانی از تداوم آنها در آینده باعث شد که هیئت رئیسه دانشگاه از چهارتا از رئسای پیشین دانشگاه بخواهد برای کمک به دانشگاه بیایند و برای آینده فکر کنند، این کمیتهی چهار نفره ابتدا وظیفهی حقیقتیابی داشت که این کار انجام شد. در ادامه به این نتیجه رسید که حقیقتیابی تنها کافی نیست بلکه دانشگاه نیازمند واکاوی در گذشته و یک نقش نگاه آینده است، در جلسات متعددی با حضور مجموعی از پیشکسوتان حاضر و فعال در دانشگاه بحث بررسی شد و به این نتیجه رسیدیم که ما ابتدا مسائل را درون خودمان بازبینی کنیم و سپس چالشهای دانشگاه از بیرون را بررسی کنیم و برای آنها راهکار بیابیم، حاصل این واکاوی، باورها، ارزشها و سنتهای سازمانی بود که از ابتدای شکلگیری دانشگاه بر فرایند امور آموزشی، پژوهشی، اجتماعی و سیاسی دانشگاه حاکم بوده است و یک بار این روح شکلدهنده شریف برای نسل حاضر در دانشگاه به تحریر درآمد. و اعتقاد این کمیته به تصویب شورای دانشگاه هم رسید. این منشور دو بخش مهم دارد یکی بخش ماموریت اصلی دانشگاه و دیگری فرایندهایی که بر فعالیتهای دانشگاه باید حاکم باشد و ما باید به آن پایبند باشیم و یکی هم بخشی که با توجه به اینکه دانشگاه فقط جای فرمول ریاضی نیست و هرکدام از ما به این محیط که پا میگذاریم و در طی چندسالی که در دانشگاه هستیم فرصت بسیار خوبی برای رشد و کمال ابعاد وجودیمان در تعاملات اجتماعی داریم یک بخش مهمی از آن فرآیندهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی است و در این در صورتی میتواند با توفیق پیش برود که اولا سایهای بر فعالیتهای اصلی دانشگاه (علمی) نداشته باشد و دوم بتواند برای دیگاهها و سلیقههای مختلف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ظرفیتسازی بکند.
برای عملی شدن این منشور شورای دانشگاه چهار مصوبهی دیگر دارد و اینها از ملزومات این است که برنامه با توفیق پیش برود و آن چهار مصوبه چالشهایی در بخش اجرا داشت که از جمله آنها دخالتهای ناروای خارج دانشگاه چه در روز 10 مهر و چه در اتفاقات زنجیرهای بعدش بود که آسیبهایی را به وجود آورد و هنوز هم موجودند. جلساتی چون این جلسه که در آینده هم برگذار خواهند شد تمرینی از عملی کردن این منشور خواهند بود.
برخی از نظرات دانشجویان(به دلیل طولانی شدن متن بعضی نظرات آورده شده و مختصر شدهاند):
- من منشور دانشگاه را یک بیانیهای میبینم که خیلی قدرتمند شروع شد ولی بیشتر شبیه بیانیه دبیر شورای عالی ملل برای ملل مختلف بود و هیچ بعد الزام اجراییای نداشت و اگر الزام اجراییای داشت فقط برای دانشجویان بود من اگه بخواهم یکمی سختتر به عنوان ... اشاره کنم بیشتر شبیه برجام بود، برجامی که فقط دانشجو ملزم به اجرایش بود و هیچگونه حق اعتراضی ... اجرا نداشت، جدای از این موضوع اگه چالشی از اجرای منشور بود ما انتظار داریم که هیئت رئیسه، شورا و یا تمام اساتید مستقیما به دانشجویان بگویند ما سازمان امنیتی نیستیم که بخواهیم این مسائل را انجام بدیم، من انتظار دارم هیئت رئیسه به طور شفاف بیان کند که این نهادها مانع از این موضوع بشن و ببیند دانشجو چگونه رفتار میکند. نمیخواهیم یک دیوار بین دانشجو و اساتید ایجاد کنیم ما میخواهیم با هم دست به دست هم دهیم که شریف را بسازیم، یک نکتهای هم بگویم که شاید کمی گستاخی باشد اینکه خودتان را دست کم نگیرید ارزش شما در بین جامعه و دانشجویان بیشتر از آنی هست که فکر میکنید و من شاهد کوچ اساتید در این دانشگاه هستم، ولی اگر دست هم را بگیریم و کنار هم باشیم میتوانیم شریف را بسازیم خواهش میکنم کنار دانشجویان باشید و کنار هم باشید.
- محمد حسین فلاحتی (صنفی صنایع): من یک متن سه صفحهای نوشتهام که به معاونت دانشجویی دانشکده هم ارجاع دادهام بخشی از آن را میخوانم: در ابتدای امر خواستار یادآوری نکته ای درباره ی اهداف دانشگاه و تلاش حداکثری برای عدم ایجاد تناقض بین این اهداف و ذات حقیقت جوی انسان شوم. انجام پژوهش های علمی، تفکر درباره ی ابعاد گسرده ی جهان هستی در تمام زمینه های آن و یادگیری دانشی جدید، همه و همه در راستای ذات انسان برای کشف حقیقت هستند. این مورد،که موضوع بحث درباره ی آن در این گفتار نمی گنجد، در بند اول این منشور تقریبا نادیده گرفته شده و به تحصیل دانشجو در دانشگاه تنها به دیده ی تلاشی برای یادگیری یکسری ابزار برای دستیابی به گستره ای از اهداف، از اهداف شخصی گرفته تا اهداف اجتماعی و ملی، نگاه شده است. ممکن است بپرسید که اصلا این همه دم زدن از حقیقت جویی برای چیست؟ جواب آن است که در تمام مسائل، تاکید می کنم تمام مسائل، اگر عمل کشف و درک حقیقت چیزها در درجه ی دوم قرار گیرد، عملا مواردی که در این منشور مورد تاکید هستند از جمله کرسی های آزاد اندیشی، اعتراضات، نشست ها، بحث و گفتگو و ... از بدو تشکیل و تحلیل برای ارائه مجوز، ابتدا با این پرسش مواجه میشوند که تاثیر این موارد بر کشور، افکار عمومی و یا در حد کوچک، روند آموزشی دانشگاه چیست؛ که در ادامه تمام این موارد و عمل ها را به دلیل احتمال ایجاد مشکلاتی در یک امر ثانوی (مانند چند مثال بالا) میتوان حذف و به آن مجوز نداد و از ریشه، وجود این اعمال را وابسته به نتایج ثانوی دانست و خواستِ دستیابی به حقیقت و بیان آن را سرکوب کرد. مساله بعدی که دکتر اعتمادی به آن اشاره کردهاند، آن است که این منشور برای دانشگاه نوشته شده است و از آنجایی که دانشگاه سه نهاد مستقل حراست، نهاد رهبری و دانشگاه را داراست، عملا دو نهاد از سه نهاد درگیر در دانشگاه شریف در این منشور نادیده گرفته شدهاند. یعنی تنها ارتباطاتی که بندهای منشور به آنان اشاره دارد، اساتید، کارکنان و دانشجویان دانشگاه هست و افراد حاضر در حراست و نهاد مورد توجه منشور قرار نمی گیرند. حال آنکه اولین ارتباط دانشجو با دانشگاه در بخش حراست رخ میدهد. در پایان کلامم خواستار این نکته بشوم که نه ما دانشجویان با اساتید مشکل داریم نه اساتید با ما و این منشور اگر صرف ارتباط بین دانشجو و استاد و کارکنان دانشگاه باشد، عملا کاری اضافی صورت گرفته و جز اتلاف وقت برای تبیین آن کاری صورت نگرفته است.
- عنوان این جلسه چالشهای منشور است، جدا از مشکلاتی که خود متن منشور دارد بزرگترین چالش را در همین سالن میتوانید ببینید، شما یک منشور نوشتید برای کل دانشگاه ولی در جلسهاش سالن اینقدر پر میشود، یعنی در همین حد جدی گرفته شده. همچین چیزی متناسب با شرایط و محیطی که ما در آن زندگی میکنیم نیست و جدی گرفته نمیشود و خب دادن همچین منشوری مشکلزا است و برداشتهای غلطی از آن میشود، در اینکه باید چنین منشوری اجرا شود شکی نیست ولی وقتی در چنین شرایطی منشور بیرون میآید بچهها فکرشان به این سمت میرود که میخواهند حواس ما را پرت کنند، وقتی به این شکل دیدگاه عوض میشود یعنی یا منشور را بدموقع منتشر کردهاید یا بدجور نوشته شده که منشوری که باید دیدگاه مثبت داشته باشد کاملا دیدگاه برعکسی نسبت به آن وجود دارد، یک تعدادی از اساتیدی که این منشور را نوشتهاند عضو کمیتهی حقیقتیابی بودند که بعد 10 مهر شکل گرفت و ما هیچ چیزی از آن کمیته ندیدیم، کدوم حقیقتی یافته شد؟ صرفا نتیجه گرفتید که یک منشور بدهید؟
- روزی که این منشورآمد و در پی آن حمایت رئیس دانشگاه خیلی همه امیدوار و خوشحال شدند ولی در نهایت کسی حس نکرد کوچکترین تاثیر عملیای داشته است و این اتفاق همان صلاحیت (؟) اندک اجتماعی که وجود داشت از سمت شورای دانشگاه و ... از بین برود و تنها چیزی که برداشت شد این بود که چند بسیجی ممنوع الورود شدهاند پس برای آنها منشور دادهاند، یک نکته گفته شد که ما در نوشته شدن این قوانین دست نداریم، اوضاع خیلی فراتر است، ما اصلا در ایران به رسمیت شناخته نمیشویم، در روز دانشگاه رئیس دانشگاه بیانیه میدهد که در این روز سه نفر کشته شدند دو نفر حذب توده و یک نفر جبهه ملی، یعنی تمام آنها بعد از انقلاب هزینهی رفتن دادهاند و این اتفاق تاریخی شده برای دانشجوی تراز مسلمان و انقلاب اسلامی و بقیه اصلا وجود ندارند چه برسه بخواهند در نوشتن قوانین دست داشته باشند، نکته دیگر اینکه همه دانشجویان این منشور را خواندهاند ولی فکر نمیکنم یک نفر در حراست بداند همچین منشوری اصلا نوشته شده است. انگار دانشگاه فقط دنباله بهانهتراشی برای برخورد بد است.
- "چرا پس از انتشار و اطلاعرسانی منشور از همان روز اول یعنی شنبه همهی ممنوعالورودیها رفع نشده بود؟"
- " با سلام، بخشش عمومی آن هم بعد از آنکه طیفی از دانشجویان به طور مشخصی بیشتر مورد تنبیه دانشگاه و بیشتر ممنوعالورود بودهاند به نظر کار منصفانهای نیست اگرچه که دانشگاه حتی در عمل به این قول هم ناتوان بودهاست طیفی از دانشجویان که بیشتر به نام بسیج و بسیجی شناخته میشوند این مدت به طور چشمگیری هزینه کمتری دادهاند در حالی که سهمی مشترک و تا حدی شاید بیشتر در مواردی را از طیف دیگر داشتهاند پس کاش این هزینه حداقل برای هر دو طیف برابرتر میشد."
- " منشور در جهت بهبود کیفیت ارتباط دانشگاه و دانشجو تدوین شدهاست منشوری که در آن بندهایی به صورت توصیه به هر دو طرف آن آمده است در این نامه بلند و بالا برای دانشجو و دانشگاه رفتاری تبیین شدهاست که در صورتی که آن اجرا میشد میتوانست پیامهای خوب و البته بدی داشته باشد، قسمت خوب آن همان پایان یافتن عذابیست که دانشجویان ممنوع الورود تحمل میکنند و البته قسمت ترسناک آن رفتار دانشگاه بعد از عملی شدن این منشور است جایی که ممکن است آسیب زیادی به دانشجویان در اثر اعتراض وارد شود، به هرحال این منشور با همه خوبیها و بدیهای آن تدوین و تعیین شده است سوال اینجاست که چرا اجرایی شدن آن تا این لحظه به تعویق افتاده است؟ بهتر است برای عملی شدن مفاد آن آییننامه منشور تدوین و تصویب شود تا بتوان برای آن متر و معیاری در نظر گرفت."
حالا به گزارش پاسخ و بیان نظرات اساتید مختلف به دغدغه های دانشجویان میپردازیم:
- به نظرم میآید که در مورد خیلی از موارد اگر صحبت شود و خیلی از نکات مربوط به حقوق دانشجو روشن شود برای همه خوب خواهد بود، همانطور که دوستمان گفتند اگر همه با هم منشوری بنویسیم مفهوم خیلی خوبی است که ما با ساختاری که در آن همه با هم زندگی میکنیم آشنا شویم، چند مسئله را اگر بچههای بدانند بد نیست، سه حوزه در دانشگاه هست که از هم مستقل اند یکی دانشگاه با مسئولیت دکتر جلیلی، حراست که مشابه تمام سازمانها به طور سازمانی ربطی به دانشگاه ندارد و نهاد رهبری، موارد دوم و سوم به دانشگاه ملحق میشوند و معمولا در بیشتر موارد افراد با هم هماهنگ اند، هنگامی که مسئلهای پیش بیاید اینها ممکن است با هم دعوایی داشته باشند یا حرف هم را قبول نکنند و جدا کار خودشان را بکنند و منشوری که دوستان عزیز نوشتهاند مخصوص دانشگاهمان است و به خود ما برمیگردد و دلیل ندارد اگر دانشگاه قبول کرد حراست هم قبول کند، بهتر است اینها با هم صحبت کنند و با هم به توافقاتی برسند که فکر میکنم چیز مناسبی است، یک نکتهای که برای همه ما مهم است این است که ما با هم درست صحبت کنیم و رابطه خودمان با هم درست باشد تا بتوانیم رابطه خودمان با بقیه را هم درست کنیم این مسائل بین دانشگاه و حراست را دکتر جلیلی باید با صحبت کردن حل کند که قابل حل هم هست واقعا، باید صحبت شود و اطلاعات با هم رد و بدل شوند تا به اتفاق نظر برسند، حراست وظایفی دارد که بعضی اوقات حس میکند دانشگاه نمیتواند برای آنها کاری کند آنگاه مقام دستوردهندهشان میگوید ولشان کن و کار خودت را بکن و ما دچار این مسئله هستیم، ولی منشوری که دوستان ما زحمت تدوین آن را کشیدهاند اولا برای خودمان است و قدر همدیگر را باید بدانیم و ما دانشجوها و اساتید با هم دوقطبی ایجاد نکنیم و درست صحبت کنیم و سپس به قسمتهای بعدی بپردازیم، این منشور در جامعهی استادها خیلی موثر بود، مسئلهی ممنوعالورودی و ممنوعالخوابگاهی ربطی به کمیته انضباطی ندارد و کمیته دستوراتی که برایش میآید را صرفا باید بررسی کند و اینی هم که دانشگاه گفته، مرحلهی اول کمیته انضباطی است و مرحلهی دوم شورای تجدید نظر است و هیچکدام از حکمها قطعی نشدهاند و دانشگاه آنها را تایید نکرده و به این عنوان گذاشته که فعلا هیچکدام آنها اجرا نمیشود.
-
- به نام خدا، میخواهم بگویم چرا این منشور نقش مهمی در دانشگاه ما دارد؟ این منشور قانون نیست اما من فکر میکنم نگاه به سمت دانشگاه به عنوان یک عنصر جامعه مدنی به این معنا که دانشجوها کسانی هستند که برای انتخاب زندگی آزادانهشان و برای رشد علایق و سلایق و تفکرات خودشان وارد حوزه جامعه مدنی از طریق دانشگاه میشوند و با انتخابهایی که دارند شروع میکنند به بروز دادن آزادیها و استقلالهای خودشان، نگاه من نسبت به دانشگاه جایی برای ظهور آزادیست، کار دولت این است که بتواند جامعه مدنی را تربیت کند و نهادهای آن و از همه مهمتر نهاد دانشگاه را آنچنان نگه دارد که آدمهایی که وارد آن میشوند چه استاد چه دانشجو شروع به رشد کردن و تقویت استعدادها کنند و در مرور زمان فضا و امکان آن را داشته باشند و این آزادی صرفا برای بروز استقلال علمی، فکری و پژوهشی نیست بلکه شما در بهترین اوقات جوانی خود میتوانید تفکرات خودتان را در مورد انسانیت، جامعه آیندهتان، خواستههایتان، روشهای کنترل حکومتی و هرچیزی که آینده شما را میسازد داشته باشید اینجا نقطهای نیست که فقط تمرکز علمی داشته باشد دانشگاه جاییست برای آزادی همه شما، با این نگاه من فکر میکنم این منشوری که نوشته شده در این شرایط اجتماعی و سیاسی که ما داریم میتواند به ما در جهت تقویت آزادی کمک کند به خاطر اینکه به صورت واضحی درونش اعتراضهای دانشجویی و صدای آنها به رسمیت شناخته شده، و توش به دانشجوها اجازه داده از طریقهای مسالمتآمیز و معقول حرف خود را بزنند، این یک قانون نیست که کسی از بالا وضع کرده باشد، قوانین به نحوی از بالا نصب و از پایین تایید میشوند و میان دولت و مردم تعاملی باید باشد ولی منشور یک قانون نیست و چیزی شبیه ایدهای پشت قانون اساسی دانشگاه است و فقط تضمین میکند که ما یه ایده و عقیدهای داریم درباره اینکه شما میخواهید آزادانه حرکت کنید و اتفاقاتی که تا حالا افتاده و صدای اعتراض دانشجویان همه را به رسمیت میشناسد و برای این به رسمیت شناختن میگوید احکامی که تا الان صادر شده را تعلیق کنید و یک بار دیگر راجع به وضعیت موجود تامل کنیم، این اجازه دادن به تامل دوباره نقطهای است که ما میتوانیم حرکتمان را شروع کنیم، در واقع به ما میگوید برگردیم عقب بایستیم و فکر کنیم به اینکه کجا هستیم و انتظاراتمان از خودمان و دانشگاه چیست، من به همین علت از منشور و ایدهی پشتش حمایت میکنم و مسلم بدانید عده زیادی با آن مخالفند، تمام کسانی که با مفهوم آزادی مخالفند و نگاهشان نسبت به بچهها این نیست و ممکن است از نظرشان شما صرفا یک ابزار باشید برای انجام کار خاصی و محیط آزادی بودن دانشگاه مخالفند.
- منشور دو قسمت دارد یک قسمت تعریف آن بر اساس اهداف دانشگاه و قسمت دوم پیشنهادات اجرایی برای پیادهسازی آن (همان آییننامه)، در رابطه با تعریف اصول من دو ایراد در صحبتهای دانشجوها دیدم، یکی از عزیزان گفت شروع منشور اهداف دانشگاه را به درستی بیان نکرده است و هدف دانشگاه حقیقتجویی و حقیقتیابی است و دانشگاه با جمله دیگری شروع کرده، من فکر نمیکنم هیچکدام از عزیزانی که منشور را تبیین کردهاند با این مخالفتی داشتهباشند و همهی ما به این اعتقاد داریم که دانشگاه جایی است برای یافتن انواع حقیقتها، دومین اعتراضی که کردند و به نظر من هم وارد است این بود که چرا دانشجویان در تدوین این منشور نقشی نداشتند؟ ولی شاید توجیهی که بتوان کرد این باشد که ما در یک شرایط غیرعادی بودیم و کمیته چهار نفره رئسای قدیم دانشگاه میخواستند در این شرایط که اوضاع نسبتا پایدار نیست این را تدوین کنند ضمن اینکه این منشور میتواند دست اولش این چیزی که آماده شده باشد و به نظر من حضور دانشجویان از اقشار مختلف به طور مستقیم یا غیرمستقیم میتواند در تدوین منشور کمک کند، در رابطه با بخش دوم که خیلی از شماها سوال داشتید که چرا اجرایی نشد یا نصفه نیمه اجرایی شد، این چالشی بود که ما میدانستیم خواهیم داشت و به همان دلیلی که همه اختیارات اجرای منشور در اختیار ما نیست و شاید یکی از اهداف این جلسات همین باشد از دلش راهی پیدا کنیم که مسیر اجرا را فراهم بکنیم، این منشور دو هدف داشت یکی به رسمیت شناختن حق اعتراض که میخواست دو چیز را نهادینه کند هم در دانشگاه و هم در کشور، و در کنار آن روش اعتراض کردن درست بود، ما خواستیم این حق را در دانشگاه به رسمیت بشناسیم و آن را جا بیندازیم و کسی که اعتراض معقولی دارد بتواند در یک فضای کاملا مطمئن حرف خود را بزند و بعد آن هم چیزی درگیرش نکند هدف دیگری که منشور به دنبالش بود فراهم کردن فرهنگ شنیدن اعتراض بود متاسفانه در جامعه ما کسی فرهنگ شنیدن اعتراضات را ندارد و همیشه این اعتراضات زمانی بروز پیدا میکند که اتفاقی در کشور افتاده و اعتراضات و اتفاقات با هم عجین میشوند و فضا امنیتی و غیرقابلکنترل میشود، شنیدن هم به معنای شنیدن فقط گوشی نیست باید بشوند و بها بدهند و اجرایش کنند و ما فکر میکنیم اگر این اعتراضات در کانال درستش نهادینه شود و مستقل از شرایط حاد جامعه در زمانهای خاص پیادهسازی شود میشود با مکانیزمی طرف مقابل در نظام را مجبور کنیم که این اعتراضات به حق را بشنوند و در فضای آرام آن را پیادهسازی کنند ولی وقتی در زمانهای نامناسب باشد و نگاهها امنیتی باشد، گوش شنوا نسبت به حرفها نخواهد بود (؟).
- این منشور در واقع شروع یک بازی اشتباه از اول بوده، و تا حدی مسلم شده در خیلی از موارد دانشگاه اشتباه کرده و یه جایی دانشگاه باید هرجور که شروع رفته استپ کنه و از اول بازی رو شروع کنه و ببینه به چه شکلی ادامه بده، من در واقع این منشور رو چیزی میبینم که از دل هیئت علمیها درآمده و شما درخواستتان این بوده که چرا اساتید شما در این شرایط موجود کاری نمیکنند؟ این منشور اجرایش با هیئت رئیسه است ولی وقتی که شورای اساتید در تدوینش شرکت میکنند این بهترین چیزی بوده که داشتیم تا شاید بتواند به دانشجوها کمک کند و آن را به این شکل در نظر بگیرید و باعث میشود دانشگاه به سمت منفعل شدن نباشد از آن طرف بچهها میتوانند اعتراضات خود را داشته باشند و نگران نباشند و همان حرفی که زدند نباید ساعت 1 به بچهها بگوییم نروید خطرناکه، ما معاونین دانشجویی باید همان روز دو ساعت قبل به بچهها میگفتیم کجاها نروند و از تجمعها کدام خطرش کمتر و کدام بیشتر است و اگر قبل از آن دانشجو متوجه شود که کجا میتواند اعتراضش را داشته باشد و کجا بهتر است شرکت نکند کمککننده خواهد بود، من به نظرم رسید که همانطور که دوستان بیان میکنند منشور یک منشور ایدهآل هست و من فکر میکنم هنوز حتی اجرا هم نشده و ما در اجرا ماندهایم، ایدهآل بودنش این است که همهچیز را در خودش دیده و شاید بتواند بسط داده بشود ولی هیچگونه ضمانت اجراییای برای آن نیست و حرف دوستتان درباره کمیته انضباطی که مطرح کردند و به نظر من مورد خیلی مهمی بود این بود که ما بیشتر نگران این بودیم که حکمهایی که صادر شده به چه شکلی باید تعلیق بشوند و در مورد بچههایی که منتظر حکمهایشان هستند به چه شکل است و ما موانع قانونی در این بین داریم، مورد بعدی که گفتید در نگارش منشور دانشجوها شرکت نداشتند مورد خیلی مهمی است و به نظر من از عیبهای آن است و پیشنهاد من این است که در اجرای آن کمیته اجرایی در نظر گرفته شود که دانشجو در آن دخیل شود، صحبتهایی که ما با صنفی دانشجوها داشتیم خیلی کمک کرد که موانع اجرایی برداشته شوند، اگر در هر دانشکدهای کمیته اجرایی برای آن در نظر گرفته شود به اجرا کمک خواهد کرد و یه مورد خیلی خوبی که باز اشاره کردند روند اخذ مجوزها و اینکه به طور عمومی مطرح بشوند بود و بچهها بدانند که اگر جایی صحبت بکنند نگران نباشند فردا ممنوعالورود باشند و مورد آخر در مورد مرزبندی رفتار حراست باید در اجرا چنین چیزی دیده شود تا حقوق بچهها در نظر گرفته شود، حرف آخر من این هست که هدف اینه که شما وقتی میآیید دانشگاه روزی چهار بار خانوادهها شما را چک نکنند که زنده و سالم هستید یا نه و هدف احساس آرامش شما از حضور در دانشگاه است.
- حقیقتش من خیلی جز شرمندگی چیزی در مقابل اعتراض به اجرایی نشدن منشور ندارم ولی بگذارید نگاه دیگری بکنم، این منشور مخالفین جدیای دارد و اگرچه اقلیتاند اما اقلیت قدرتمندی هستند منظورم در داخل دانشگاه نیست بلکه در کل کشور، چرا این منشور به وجود آمد؟ چون یک اتفاقی در دانشگاه افتاد و چرا در دانشگاه اتفاقی افتاد؟ چون در جامعه اتفاقاتی افتاد، به نظرم میرسد که جامعه و دانشگاه را ما جدای از هم نمیتوانیم بدانیم و این سادهسازیست که ما بگوییم در دانشگاه یک منشوری گذاشته شده و ما منشور را میتوانیم اجرایی بکنیم چون منشا این منشور اتفاقاتی بود که به یک جنبش اجتماعی در سطح جامعه مربوط بود فکر نمیکنم مستقل از جامعه بشود منشور را اجرایی کرد و نقطه خاصی که من درون این منشور میبینم این است که یک چیزی را به رسمیت شناخته و آن هم معترضین است و میگوید معترضین وجود دارد فقط میگوید قانونی اعتراض کنید، این نکته در سطح جامعه هم وجود دارد و فکر نکنم در سطح جامعه معترضین به رسمیت شناخته شده باشند و در نتیجه آن اقلیت قویای که حاکمیت و قدرت دارد و میتوان مستقل از رئیس دانشگاه اعمال نظر بکند طبیعی است که این منشور مخالف رویکرد استراتژیک او باشد و با اجرایی شدن آن مخالفت بکند، مثل همان مورد که در مورد ممنوعالورودیها حراست تصمیم میگیرد و حراست هم تابع رئیس دانشگاه نیست، در مورد نیروهای جدید حراست که در دانشگاه و دانشکدهها میچرخند رئیس دانشگاه تصمیم نمیگیرد و ما هرچقدر در منشور بنویسیم تا آنها هم به عنوان یک طرف اجرایی پای منشور را امضا نکنند، منشور قدرت اجرایی نخواهد داشت، شاید حرفهای من خیلی بدبینانه به نظر برسد که آیا بایستی تسلیم و ناامید بشویم؟ نه من فکر میکنم باید مقتدرانه و به طور مدنی مقاومت و مبارزه کنیم تا بتوانیم منشور را در دانشگاه حداقل تا حد ممکن به اجرا بگذاریم و انشالله بتواند سرمشقی برای بقیه دانشگاهها و بقیه جامعه باشد.
- ما با یک چالش بسیار بسیار جدی مواجهایم که در بیانات مختلف شماها تلویحا و تصریحا بود، یک اتفاقاتی به هرحال افتاد که در زمینه آنها دانشگاه دچار آسیبهای جدی شد و آن اتفاقی که روز 10 مهر افتاد که بخشی کنش دانشجویان و بخشی واکنش بیرون و بعدش زنجیرهوار ادامه دادیم یه چالش دشواری را پیش روی ما گذاشت، سوال این است که ما چگونه میتوانیم مصوبات منشور را اجرا کنیم؟ ما در ابتدا باید داخل خودمان یعنی اساتید و دانشجویان کنار هم باشیم، یعنی ما قبول بکنیم که ما چه هستیم که کنار همیم و به نوعی هویت است، در منشور ما خودمان را برای بیرون و داخل تعریف میکنیم که این مایی که میخواهیم کنار هم باشیم و در مقابل مشکلاتی داریم چگونه هستیم، آیا کنشهای 10 مهر هستیم؟ آیا درگیریهای بین دو گروه دانشجویی هستیم؟ آیا اتفاقات سلف هستیم؟ ما اگر آنجوری باشیم از بیرون یه جور با ما برخورد میشود و اگر ما بگوییم که و چجوری هستیم و هویتمان چیست آن وقت خیلی قوی میتوانیم بگوییم ما یک چنین محیطی هستیم که خیلیها از نظرشان نه تنها قابلقبول است بلکه باید از آن استقبال و حمایت شود آنوقت ما میتوانیم در مقابل کسانی که در اجرای منشور برای ما مشکلاتی فراهم میکنند با قوت بایستیم و حرفمان را با منطق پیش ببریم، من میخواهم عرض بکنم که ما برنامههایی در روزهای آتی داریم که امیدواریم به پیشبرد مصوبات شورا کمک بکند، یک بررسی اگر خودتان درون دانشگاه از روز 10 مهر بکنید که رفتار آنهایی که درون دانشگاه آمدهاند چگونه بوده و در بیرون دانشگاه، با اینکه هنوز هم ما راضی نیستیم میبینید چه تفاوتهای قابل ملاحظهای کرده است، همچنین در تعاملات بین خودمان چقدر بهبود حاصل شده، خلاصه عرضم این است که مشخصه این در کنار هم بودن در منشور مشخص شده و اگر ما اینگونه باشیم اطمینان داریم میتوانیم مشکلات پیشروی اجرا که مربوط به خودمان نیست و مربوط به بیرون از دانشگاه هست را حل بکنیم.
- من در مخالفت منشور میخواهم حرف بزنم، منشور مشکلاتی دارد که باید حل شود به صورت کلی خوب است و ما چیزی داریم که به آن میتوانیم استناد کنیم ولی دو مشکل اساسی دارد یکی اینکه منشا مشکلات را به طور کلی فراموش میکند، بچهها بیکار نیستند که پاشوند بروند شلوغ کنند و یک مشکلی وجود دارد که به آن نمیپردازد که خوشی زیر دل کسی نزده که هزار مشکل برای خودش بتراشد و دوم اینکه قانونی است که ضمانت اجرایی آن فقط برای دانشگاه است و فقط قسمتی که دانشجو در آن دخیل است اجرا خواهد شد میگوید مجوز داده میشود و من مطمئنم مجوز داده میشود ولی ما نمیتوانیم چند هفته پشت هم اجتماعی را در جباری با جمعیت 2-3 هزار نفر داشته باشیم. مثلا برای اینکه چرا اعدام میکنید؟ چنین چیزی جلویش گرفته میشود و از این جهت فکر میکنم آن قسمتی از منشور که مال دانشجو نیست ممکن نیست اجرا شود.
دوباره در این بخش از برنامه به بیان برخی دیگر از دعدعه های دانشجویان و نمایندگان تشکل ها پرداخته شد:
- انجمن اسلامی (رضافدایی): اینجانب اسرا رضافدایی به نمایندگی از انجمن اسلامی دانشگاه صنعتی شریف و جمعی از دانشجویان دانشگاه، ضمن قدردانی از شورای دانشگاه بابت این منشور که جهت بازگرداندن فضای آرامش به دانشگاه تدوین شد، اعلام میدارد همانطور که از ابتدای انتشار منشور از آن حمایت کردهایم، همچنان کما فی سابق به حمایت از آن ادامه میدهیم، اما تعهد مفهومی متقابل است،
متاسفانه در هفتههای گذشته شاهد بودیم که بدون انجام تعهدات خود که در منشور تشریح شده است، دانشجویان را به تخطی از منشور متهم کردهاید. ما همه خواهان برگشت فضای ایدهآل به دانشگاه هستیم، ولیکن این رفتارهای دانشگاه باعث شده است که دانشجویان، امید خود را برای رسیدن به این مهم از دست بدهند.
طبق بند سه منشور، حق اعتراض برای دانشجویان بر پایه قوانین کشوری و رعایت شئونات اخلاقی در نظر گرفتهشده است که لغو مجوزهای انجمن اسلامی و جامعه اسلامی برای تجمع مسالمتآمیز ۱۶ آذر، نقض این بند منشور، توسط مسئولین دانشگاه است.
طبق بند چهار منشور، هرگونه خشونتورزی به هر شکل، توسط هر فرد و گروهی محکوم شده است. اما این روزها شاهد نقض این بند منشور در دانشگاه هستیم. از خشونتهای کلامی و رفتاری حراست گرفته، تا پخش تصاویر خشونتآمیز توسط بسیج و برخورد ناعادلانه حراست با آنها. همه اینها نشاندهنده این موضوع هستند که این بند نیز توسط دانشگاه نقض شده است.
نمونههایی از بندهای دیگر نیز وجود دارد اما سخن را کوتاه میکنیم.
دانشگاهی که خود ناقض بندهای منشور خود است، این تصور را به جامعه و دانشگاه میدهد که این منشور بازیای بیش نیست.
همچنان جمعی از دوستانمان هستند که با وجود امضای تعهدی مبتنی بر منشور، ممنوعالورود هستند. همچنین در آییننامه جدید، که صراحتاً اعتراضمان را نسبت به آن اعلام کردیم، صحبتی راجعبه اجرایی بودن حکمهای بدوی نشده است. و اجرایی شدن این حکمها تنها در شرایطی قابل اجراست که دانشجو درخواست کمیته تجدیدنظر نداشته باشد. اما امروز شاهد این هستیم که حکمهای بدوی دانشجویان، با اینکه درخواست تجدیدنظر دادهاند، هنوز درحال اجراست.
فلذا مطالباتمان را این چنین بیان میکنیم:
- 1-خودداری از اجرای یکطرفه منشور
- 2- اجرایی شدن احکام فقط درصورت پایان روند کمیته.
- 3-به رسمیت شناختن اعتراضات و نظرات دانشجویان معترض
ضمانت اجرایی برای منشور؛ یک تیم باید متعهد باشد که منشور را اجرا کند. همین الان هم اساتیدی که هستند احتمالا مسئولیت اجرایی در برگزاری منشور ندارند.
الان اکثر تعهدات با اینکه مربوط به دانشگاه هست ولی هیچ قدم مثبتی برای اجرای آن برنداشته نشده.
آیا فکری برای ارتباط با خارج از دانشگاه در اجرای منشور شده؟
- از اساتیدی که حضور دارند و در تدوین منشور تلاش کرده و دغدغه داشتهاند تشکر میکنم و خیلی قابل احترام است ولی باید بگویم من واقعا ناامید هستم و وقتی ناامید شدم که بعد از اتفاق 10 مهر اساتید قرار بود تجمعی داشته باشند و به آنها اجازه داده نشد، ناامیدم چون منشور در حد نصیحت است و از بیانیه خشک و خالی تشکلها هم حتی پایینتر است و صرفا یه سری توصیه کرده است و ضمانت اجرایی ندارد در منشور گفتهاید از تمام ظرفیتها برای آزاد کردن دانشجویان زندانی استفاده شود ولی یکی از بچهها از 15 آبان تا امروز 22 آذر هنوز زندان است، این تمام ظرفیت کجاست؟ چرا تا الان هیچ اقدامی صورت نگرفته؟ هفته پیش ورودیها امتحان ریاضی داشتند و یکی از آنها ممنوع الورود بود و حراست گفته بودند به هیچ وجه راهشان ندهید خود دکتر جلیلی خواستند ایشان را مهمان خود کنند ولی گفتند نه و ریاست دانشگاه با زور ایشون رو به داخل آورده است نگاه دانشجوها به این منشور و حمایت دکتر جلیلی از منشور این است که فریب حرفهای مفت ظاهر را نباید خورد هرگونه قولی در این مدت از طرف شمای نوعی داده شده عملی نشده و همه در حد حرف بیپایه و حساب بوده و امیدی به اچرای این منشور نداریم، در صورتی امیدوار کننده میشود که حراست بخواهد امضا کند نمیدانم در جریان هستید یا نه ولی حراستیها دو نفر از دانشجویان این دانشگاه را کتک زدهاند و آن دو دانشجو آن قدر ترسیدهاند که پیگیری نمیخواهند بکنند بعد شما از ما انتظار دارید که به تمام آن منشور پایبند باشیم؟
حالا به ادامه گزارش پاسخ و بیان نظرات اساتید مختلف به دغدغه های دانشجویان میپردازیم:
- خیلی از مواردی که شما عزیزان گفتید را ما میدانیم ولی سر دوراهیای ماندهایم که چه کار باید بکنیم؟ دانشجویان از اساتید انتظار دارند که اقدامی در جهت احراز حقوق دانشجویان بکنند، من جمله دکتر اجتهادی را تکرار میکنم، منشورمان به درد خودمان میخورد و در شورای دانشگاه بیش از 50 نفر از اساتید باتفاق این را تایید کردند و همه هم میدانستند اجرای آن به سادگی نیست چون اختیارات کامل برای اجرای آن دست ما نیست، واقعیت این هست که اگر به صورت جزیرهای بخواهیم نگاه کنیم واقعا در مورد دانشگاه قابل اجرا نیست؛ یعنی مدیر حراست را وزارت اطلاعات تعیین میکند و نهاد را از بیرون تعیین میکنند و رئیس دانشگاه را قبلا شورای دانشگاه تعیین میکرد و این بار از طرف وزارتخانه ابلاغ شد و نمیتوانیم آن را به صورت جزیرهای ببینیم و برای همین هم منشور تا الان اجرا نشده و میدانیم به سادگی قابل اجرا نیست، ولی فکر میکنم که حق گرفتنی است و دادنی نیست، اعتراض همه تقریبا به این بود که منشور اجرا نشده یا قابل اجرا نیست و برای همین به درد خودمان میخورد در این مورد باید به صورت یک حق برخورد کنیم و کوتاه نیاییم و به سمت اجرا ببریمش و میدانیم خیلیها در داخل و بیرون نمیخواهند به اجرا در بیاید ولی همه ما دانشجویان و استادها یکپارچه باید بخواهیم این حق را بگیریم، چند نکته در این منشور هست یکی به رسمیت شناختن حق اعتراض است و این منشور حتی به مرحله اجرا نرسید و شاید یک روز تا عصر اجرا شد و بعد هم وزارت علوم هیئت رئیسه را خواست و گفت شما اصلا حق تدوین چنین منشوری را نداشتید ولی ما نباید انتظار داشته باشیم مخالفان بگویند خیلی خوب است و از فردا میگذاریم شما آن را اجرا کنیم، باید دنبال این باشیم که این حق را بگیریم چون این حق به صلاح دانشگاه و کشور است و به دنبال روشی هستیم که خارج از چارچوبهای قانونی و غیرعرف نباشد و خود اینکه 500 و خوردهای استاد به یک نظر جمعی رسیدهاند علیرغم یکدست نبودن یک ارزش است، بنابراین همانطور که اشاره کردم در رابطه با این منشور نباید کوتاه بیاییم و اگر ایراداتی دارد یا دانشجویان نظراتی دارند که حقوقشان را نمیبیند بیایند و از طریق نمایندههایشان بگویند ولی برویم حق خود را بگیریم و پشتش را بگیریم تا بتوانیم اجرایش کنیم، مطمئن باشید اگر اجرا شود چاخان نیست و به درد همه میخورد و ما میخواهیم کشور بشوند و میخواهیم چیزی را در کشوری نهادینه بکنیم که به شنیدن اعتراض عادت نکردهاست و میخواهیم مجبورشان کنیم که این را بشوند
- اولین خاصیت این منشور این بود که من به عنوان فردی که نزدیک 20سال در این دانشگاه کار کردم تا قبل این منشور نمیدانستم که رئیس حراست کارمند رئیس دانشگاه نیست، نکته دوم این بود که منشور به معنی یک قدم برای اینکه ما یک دانشگاه مقبول و محبوب داشته باشیم بود در تمام دنیا اعتراض کار دانشگاه است ولی برای آن هزینههای وحشتناک نمیدهند؛ منشور برای ایجاد این فضا بود و شما میبینید که مخالفین واقعی آن شما دانشجویان نیستید و من و شما در یک جبهه قرار داریم، و آنها بیشتر از شما نگران اجرای این منشور بودند و ایکاش بتوانید پشت منشور قرار بگیرید و دانشگاه و حاکمیت را مجبور کنید این منشور به عنوان یک قدم موفق برداشته شود. برای شبیهتر شدن دانشگاه ما به یک دانشگاه واقعی پشت منشور بایستید و خواستهتان اجرایی شدن منشور باشد، شماها نبودید که آن را اجرا نکردید بلکه کسایی بودند که باید اجرا میکردند الان شورای دانشگاه باید معترض باشد و خواسته دانشجو باید اجرایی شدن این منشور باشد باید بخواهیم نیروهای غیررسمی حراست از دانشگاه خارج شوند، پس سعی کنید در جهت اجرایی شدن منشور باشید حالا اگر اجرا شد و دیدیم اشکالاتی دارد میتوانیم به آن انتقاد و آن را اصلاح کنیم ولی الان مهمترین قدمش اجرای آن است و اولین قدم اجرای آن تعویق تمام احکام بود و دومینش سپردن حراست دانشگاه به کارمندان دانشگاه بود امیدوارم همه شما به شدت پشتیبان آن باشید؛ اما اگر اجرا نشد دیگر منشوری وجود ندارد که بخواهیم در موردش بحث بکنیم، قطرهچکانی نمیتوان منشور را اجرا کرد یا اجرا میشود یا نه! نمیشود انتظار داشت یک نفر کارش را انجام ندهد و بقیه کارشان را انجام بدهند این از روح منشور خارج است.
- در مورد ناامیدیای که فرمودند، ما نمیتوانیم در هیچ جامعهای در هر شرایطی نسب به آیندهاش ناامید باشیم، جوامعی بودهاند که بسیار اعتراضات سیاسی بیشتری داشتهاند، شرایط اجتماعی و سیاسی بدتری از ما داشتهاند ولی به هیچ وجه نباید ناامید شویم راهحل ما هم از طریق مدارا با همدیگر میگذرد و راهی غیر از این نداریم، ما گروههای فکری متفاوتی در جامعه داریم و باید بدانیم مدارا یک فضیلت است به این دلیل که من چون چیزی را حق خودم میدانم حاضرم طرف مقابل را هم تحمل کنم نه به این معنا که طرف مقابل را کنار بگذارم بلکه به او حق میدهم به اندازه من حق داشته باشد، ما باید این فضیلت را در خودمان ایجاد کنیم و بدون مدارا یک کشور جلو نمیرود و فقط وارد جنگ و آتشسوزی میشود باید همدیگه را به عنوان آدمهای متفاوتی که فکر میکنند تحمل کنیم، ممکن است طرف مقابل مدارا نداشته باشد و این را همه میدانیم راهحل ما فقط این است و مسیر دیگری نداریم.
جمعبندی نهایی:
- دو تا نکته میخواستم عرض بکنم یک راه این است که ما در پرتو رعایت خودمان از مصوبات شورای دانشگاه پشتیبانی کنیم و ادامه بدهیم این منشور پشتیبانی اساتید و هیئت رئیسه را دارد اگر همراهی دانشجویان را هم داشته باشد بازیگر چهارم قضیه نه یک شبه ولی تبعیت خواهد کرد اما دانشگاه طرح جایگزین هم دارد ولی هم برای دانشجویان هم برای دانشگاه از این پرهزینهتر است و ما فکر میکنیم در حال حاضر این راه کمهزینه و امیدوارکنندهای هست، دانشگاه در طول این 50 سال مشکلات و بحرانهایی را داشته و با موفقیت از آن عبور کرده و این ظرفیت کماکان در دانشگاه هست و اینطور نیست که دانشگاه فقط به این طرح اکتفا کرده باشد ولی ما مطمئنیم که از این راه پرهزینهتر است و راضی نیستیم تا زمانی که امید نداشتن ما به این منشور قطعی شده باشد طرح جایگزین را مطرح کنیم چون فکر میکنم قشر عظیمی از دانشجویان ما علاقهمند نیستند آن هزینهها را بپردازند، این جلسه هم برای این بود که ما بگوییم این طرح چهار بازیگر دارید هیئت علمی دانشگاه که یکپارچه با آن موافقاند مدیریت دانشگاه که نشان داده در حدی که توانسته پایبندی داشته و پیش برده و این طور که دوستان میگویند نیست که هیچ کاری نکرده باشد و بسیاری از ممنوع الورودیا و بازداشتیها مسائلشان حل شده هنوز البته از شرایط فعلی راضی نیستیم ولی این را در مدیریت دیدهایم بخش دیگر همراهی دانشجویان عزیز است که این تهاجمها یا تزاحمها که در فضای مجازی هست را در پرتو منشور حل بکنند و برای بازیگر چهارم هم ما و بقیه همکاران در ظرفیتهای خودشان در تلاشند تا این چالشی که همه به آن اشاره کردند، حضور نیروهای امنیتی در دانشگاه امیدواریم با یکپارچگی کامل حل بشود.