
برخلاف باور عموم، مطالعات نشان دادهاند که افراد همیشه از تجربه درس نمیگیرند؛ تخصص به افراد در ریشهکن کردن اطلاعات نادرست کمک نمیکند و اینکه خود را بسیار با تجربه بدانیم میتواند مانع از انجام کارهای لازم، جستجوی شواهد ردکننده و زیر سوال بردن assumptions (فرضها) میشود.
دقیقاً همانطور که تجربه میتواند منجر به احساس اعتماد به نفس کاذب در مورد عملکرد ما شود، میتواند باعث شود در مورد سطح خودآگاهی خود نیز بیش از حد اعتماد به نفس داشته باشیم. برای مثال، یک مطالعه نشان داد که مدیران با تجربه بیشتر در ارزیابی اثربخشی رهبری خود نسبت به مدیران کمتجربهتر، دقت کمتری داشتند.
به طور مشابه، هر چه قدرتی که یک رهبر در اختیار دارد بیشتر باشد، احتمال اینکه مهارتها و تواناییهای خود را بیش از حد ارزیابی کند، بیشتر است. یک مطالعه روی بیش از ۳۶۰۰ رهبر در نقشها و صنایع مختلف نشان داد که رهبران سطح بالا نسبت به رهبران سطوح پایینتر، مهارتهای خود را در مقایسه با برداشتهای دیگران، به طور قابل توجهی بیشتر از حد ارزش ارزیابی کردند. در واقع، این الگو برای ۱۹ مورد از ۲۰ شایستگی که محققان اندازهگیری کردهاند، از جمله خودآگاهی احساسی، ارزیابی دقیق خود، همدلی، قابل اعتماد بودن و عملکرد رهبری وجود داشت.
با وجود اینکه اکثر مردم خود را خودآگاه میدانند، تنها ۱۰ تا ۱۵ درصد از افرادی که ما مطالعه کردیم، در واقع معیارهای خودآگاهی را دارا بودند.
محققان دو توضیح اصلی برای این پدیده ارائه کردهاند. اولاً، به دلیل سطح افراد، افراد کمتری بالاتر از رهبران ارشد بودند که بتوانند بازخورد صریح ارائه دهند. دوم، هر چه قدرتی که یک رهبر اعمال میکند بیشتر باشد، افراد برای اینکه مبادا به حرفه خود آسیب برسانند، تمایل کمتری به دادن بازخورد سازنده به او خواهند داشت. جیمز او’تول، استاد بازرگانی، اضافه کرده است که با افزایش قدرت رهبر، تمایل او به گوش دادن کاهش مییابد، زیرا یا فکر میکند بیشتر از کارمندانش میداند یا اینکه آن بازخورد برای او هزینه بر خواهد بود.
با افزایش قدرت رهبر، تمایل او به گوش دادن کاهش مییابد، زیرا یا فکر میکند بیشتر از کارمندانش میداند یا اینکه آن بازخورد برای او هزینه بر خواهد بود.
اما لازم نیست اینطور باشد. یک تجزیه و تحلیل نشان داد که موفقترین رهبران، همانطور که توسط بررسیهای ۳۶۰ درجه از اثربخشی رهبری رتبهبندی شدهاند، با درخواست بازخورد انتقادی مکرر (از رئیس، همکاران، کارمندان، هیئت مدیره و غیره) با این تمایل مقابله میکنند. آنها در این فرآیند خودآگاهتر میشوند و از نظر دیگران رهبرانی موثرتر به حساب میآیند.
افرادی که خودآگاهی بیرونی خود را بهبود بخشیدند، این کار را با گرفتن بازخورد از «منتقدان دلسوز» انجام دادند، یعنی افرادی صرفه نظر از هر منفعتی، مایلند حقیقت را به آنها بگویند.