چرا جامعه بشری امروز نمیتواند کرونا را شکست دهد
همانطور که میدانیم منشا ویروس کرونا و ذات آن باعث میشود مرتبا جهش پیدا کند و قسمتهای مختلف ساختار خودش را عوض کند، این موضوع در کنار سهولت روش انتقالش بین ما انسانها اون را تبدیل کرده به دشمنی که بشر امروز توانایی شکستش را ندارد. در یک نگاه کلی علت این ناتوانی این است که جامعه بشری بخشهای مختلف خودش را به عنوان بستری مناسب در اختیار این ویروس قرار میدهد که بتواند در آن نهایتا به جهشهایی برسد که واکسنهای امروز را کاملا بیاثر کند.
از دید من مهمترین معضلات جامعه بشری برای مقابله با کرونا که حل آنها پیشنیاز شکست این ویروس است اینهاست:
- از دید جهانی، نظام سلامت در دنیا نباید تابع مقاصد سیاسی و اقتصادی باشد، فراموش نکنید در مورد داروهای مکمل سلامتی و یا تقویت قوای جنسی صحبت نمیکنیم. اینکه یک کشور از واکسن محروم شود یا اینکه خودش را محروم کند تنها یک جنبه از این معضل نظام سلامت است. جامعه بشری تنها وقتی میتواند بر این ویروس پیروز شود که تولیدکنندگان واکسن در آن با هم همکاری میکنند و تجربیاتشان را در اختیار هم قرار دهند نه اینکه رقابت کنند و به دنبال آن باشند که منفعت بیشتری از آن ببرند. اینکه امروز تولیدکنندگان فایزر به این افتخار کنند که سطح ایمنی بخشی واکسنشان x برابر سینوفارم است پس سهامدارانشان باید انتظار منفعت بیشتری را داشته باشند، برخواسته از همین نظام اقتصادی حاکم بر نظام سلامت است و اینکه یک کشور خودش را از داشتن این واکسن محروم کند و به دنبال تولید بومی واکسن برای این بیماری باشد، برخواسته از حاکمیت سیاسیون بر نظام بهداشت.
- از دید محدود به مرزهای جغرافیای با تفاوتهای رفتاری روبرو هستیم که به این ویروس مجال پیروزی بر ما را میدهد. در حالی که در یک کشور مرگ یکنفر باعث lockdown کامل میشه در کشور دیگری ثبت آمار ۶۰۰ نفر کشته هم منجر به تعطیلی کسب و کارهای خصوصی نمیشود، وسایل حمل و نقل عمومی فعال هستند طرح ترافیک با قدرت اجرا میشود و کارکنان شرکتهای خصوصی را ناچار از استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی میکند. این تفاوتهای رفتاری که شاید متاثر از توان اقتصادی دولتها در حمایت اقتصادی از کسب و کارهای خصوصی است نهایتا به جایی منجر خواهد شد که دول ثروتمند هم این توان را از دست خواهند داد چون این جنگ یک جنگ فرسایشی است. شاید اگر جامعه بشری امروز عاقل بود و اگر اقتصادهای ضعیف شفافیت لازم را داشتند این معضل از طریق وامهای بلاعوض از بانک جهانی به اقتصادهای ضعیف قابل درمان بود ولی افسوس که بیشتر اقتصادهای ضعیف همان اقتصادهای غیرشفافی هستند که نمیشود مسیر تزریق پول به آنها را دنبال کرد که آیا نهایتا به مقصد مورد نظر میرسد یا خیر.
- از دید اجتماعی، ما با جوامعی روبرو هستیم که دچار وهم و تعصبات متفاوتی هستند. تاکید میکنم که این تعصبات محدود به شرکت در مراسم سوگواری و مانند این نیست. در سراسر دنیا جامعه بشری با رفتارهای ناشی از تعصب دینی یا قومی روبرو است که در مقابل واکسینه شدن مقاومت میکند، مفهوم لزوم پرهیز از حضور در اجتماع را در مقابل اعتقادات دینی قرار میدهد و با این رفتار حتی یک پیروزی مقطعی و کوچک را دور از دسترس فعالین نظام بهداشت میکند. تا زمانی که در این دست چالشها، دین و علم به این شکل در مبارزه با یکدیگر باشند باید منتظر شکستهای بیشتر در مقابل کرونا و پیدا شدن جوامع بیدین در مقابل جوامع مخالف علم بود.
- از دید فردی، امروز بیش از هر زمان دیگری فرد و آزادیهای فردی در جهان منافع اجتماع را به چالش میکشد. من واکسن نمیزنم چون دوست ندارم، من باید با دیگران معاشرت کنم والا روح من خسته میشود، من باید هرچند روز یکبار به رستوران بروم چون این تفریح مورد علاقه من است، من ماسک نمیزنم چون عرق میکنم، من باید به این مهمانی بروم چون فلان فامیل و یا دوستم که از خارج آمده است را باید ببینم، من باید به سفر بروم چون برای تجدید توانم لازم است، من باید جشن عروسی را برگزار کنم چون آرزو داشتم که چنین جشنی داشته باشم. اینها تنها چند مورد از این فردگرایی خودخواهانه و افسارگسیخته در مقابل مصلحت جامعه است. تا زمانی که افراد خود را حلقههای زنجیره جامعه ندانند و تنها منافع شخصی خود را معیار هر تصمیمی بدانند این چرخه معیوب ادامه خواهد داشت.
باید اعتراف کنم که هرچند در پایان به جنبه فردی این موضوع اشاره کردم اما به اعتقاد من مهمترین چالش همین آخرین چالش است. زیرا سالهاست که متخصصین علوم انسانی و نظامهای سرمایهداری بشر را به این فردگرایی تشویق کردهاند و البته برای هردوی آنها سخت خواهد بود که امروز به بشر یادآور شوند که علت اینکه در هزاران سال گذشته موفق به بقا در کره خاکی شده است فردگرایی نبوده.
برای ما نیز سخت خواهد بود که به خودمان یادآوری کنیم که اگر نوع ما همچنان برروی کره خاکی باقی مانده به علت وجود افرادی بوده که منفعت جامعه را به منفعت خودشان ترجیح دادهاند.