هانس زیمر، آهنگساز آلمانی می‌گوید:«کلمات چاره‌ی انتقال آنچه در ذهن من است نیستند؛ من با موسیقی این‌کار را می‌کنم». واقعا بی‌راهه نمیگوید. موسیقی همان مفاهیم و مقاصدی که نمی‌توانید در کلمات بگنجانید را بی‌نقص‌تر و ظریف‌تر از آنچه فکرش را بکنید در ذهن‌تان جای می‌دهد. از طرف دیگر، یکوقت فکر نکنید این عبارت فقط برای هنرآفرینان و موسیقی‌دان‌ها صادق است؛ شنونده نیز از این قاعده مستثنی نیست. من و شما به عنوان شنونده نیز هیچ‌وقت قادر نبوده‌ایم و نخواهیم بود حسی که بعد از شنیدن یک قطعه موسیقی میگیریم را تمام و کمال با کلمات بیان کنیم. گرچه اکثر اوقات «سعی میکنیم» این کار را انجام دهیم ولی آخر کار، خودمان ته دل‌مان می‌دانیم که ناموفق بودهایم. من - شخصاً - این جمله و مفهومش را تا حد خوبی، درک کرده‌ام (یا شاید هم فکر می‌کنم که درک کرده‌ام)؛ به هر صورت، این یادداشت نباید نوشته میشد چرا که باید گذاشت نت‌ها برای خودشان صحبت کنند و خودشان از خودشان دفاع کنند. ولی «Epimone» پروژه‌ی جالب و چالش‌برانگیزی بود که باعث شد در اواسط مراحل تولید خودم را قانع کنم که چنین یادداشتی باید وجود داشته باشد و بعضی حرف‌ها حتماً باید نوشته شود. پس، این یادداشت را به عنوان عنصری که شاید قرار است روی ضعف‌های «Epimone» وصله بزند یا «باب‌میل‌شما نبودنش» را جبران کند، تلقی نکنید. موسیقی کار خودش را می‌کند. این متن صرفا همان زیرنویسی‌ست که به همراه فیلم موردعلاقه‌تان میبینید؛ بود یا نبود زیرنویس هیچ ارزشی از فیلم کم نمی‌کند بلکه شاید باعث شود فیلم را با آگاهی بیشتری ببینید. در نهایت، شما از «فیلم» لذت بردید نه از زیرنویس یا «فیلم به همراه زیرنویس».
آلبوم «Epimone» کتاب داستانی‌ست با قصه‌های کوتاه و ناپیوسته. این قصه‌ها با هم خیلی فرق دارند ولی درنهایت هرکدام حرفی برای گفتن دارند. بعضی فضای ساده و خلوتی دارند؛ برخی آشوب به پا می‌کنند و برخی شاید فریاد بزنند. در نهایت، همگی یک «داستان» برایتان حاضر کرده‌اند. «Epimone» مجموعه‌ای از بداهه‌نوازی‌ها و ایده‌پردازی‌های من در دو سال اخیر است که هر قطعه از آن، حال و هوا و فرم مخصوص به خود را دارد. قدیمی‌ترین قطعه آلبوم حدود دو سال پیش و جدیدترین آن‌ها، حدود سه هفته پیش (در فروردین 99) ساخته شد. هرچه در این بند خواندید را نوشتم تا به این موضوع اشاره کنم که «Epimone» یک اثر منسجم نیست. چرا که همه‌ی آنچه میشنوید، ایده‌هایی بوده که در زمانی خاص به ذهنم رسیده و من حداقل آنقدر خوش‌شانس بوده‌ام که ساز کنار دستم بوده و توانستم شکارشان کنم. به این خاطر دارم روی موضوع عدم وجود انسجام تأکید می‌کنم که معمولاً می‌بینیم در آلبوم‌ها فرم و نوع روایت حفظ می‌شود و آنچه متغیر است، محتواست. ولی چنین چیزی در «Epimone» صدق نمی‌کند. هر قطعه در نوع روایتش و آنچه روایت می‌کند از دیگری متمایز است. شاید بتوان اسمش را یک «بی‌نظمی نسبی» گذاشت؛ که البته اگر راستش را بخواهید، من این بی‌نظمی را زیبا و خوش‌صدا می‌دانم و اینجا میل خودتان است که با این بی‌نظمی کنار بیایید یا نه :).
به مهم‌ترین قسمت از یادداشت می‌رسم؛ اشاره به مهم‌ترین و شاید (از دید من) ارزنده‌ترین ویژگی «Epimone». با اینکه بالاتر گفتم که شاید این مجموعه انسجامی که از آن انتظار می‌رود را نداشته باشد، ولی تک‌تک قطعاتش روی یک چیز تأکید می‌کنند و آن را به اشکال و شیوه‌های منحصر به فرد به گوش می‌رسانند. عنصری که یکی از شناخته‌شده‌ترین المان‌ها در هنر است. «تکرار».
معمولاً هدف از تکرار، تأکید روی یک موضوع خاص است. تکرار این قدرت را دارد که اهمیت یک چیز را برایتان دوچندان کند. ولی گاهی تکرار، نتیجهی عاجز بودن است. قطعاً در زندگی‌مان این اتفاق افتاده که مشغول انجام یک کار سنگینِ فکری هستیم و ذهن‌مان از یک جا به بعد، دیگر یاری نمی‌کند و بعد از چند لحظه، یک‌دفعه خودمان و ذهن‌مان را در یک حلقه (لوپ) گرفتار شده می‌بینیم و پیشرفتمان در کار متوقف شده است. آنجاست که تکرار رخ می‌دهد. یا شاید بحث‌تان با کسی بالا گرفته و طرف مقابل حرف‌تان را قبول نمی‌کند و شما از یک جا به بعد، به جای آوردن استدلال‌های جدید، جمله‌ی قبلی‌تان را مکرراً تکرار می‌کنید. یا شاید خیلی‌ها در محل کارشان و یا حتی در خانه، روند کار کردنشان را در یک لوپ تکراری ببینند. نکته‌ای که وجود دارد این‌ست که شاید این مثال‌ها خیلی خاص باشند و در هرکسی صادق نباشند ولی در آخر روز، هیچ‌کس نمی‌تواند مدعی باشد که دچار تکرار در روزمرگی و زندگی‌اش نشده و منکر اجتناب‌ناپذیری آن شود. تکرار، عنصر سازنده‌ی «Epimone» است. در نت‌ها، در ریتم‌ها، در موتیف‌ها، در ملودی‌ها و حتی خود قطعات. شاید اصلی‌ترین دلیلش این باشد که من عنصر تکرار را به خاطر رسالتش و خاصیتش، برای به کرسی نشاندن آنچه در این قطعات نفهته انتخاب کردم. موقع ساخت اکثر قطعات احساس می‌کردم که در نهایت، شنونده آنطور که باید از عمیق و درونی بودن حسی که قصد انتقالش را داشتم آگاه نمی‌شود و با تمام وجود حس‌اش نخواهد کرد؛ پس به این نتیجه رسیدم که صرفاً یک یا دوبار گفتن آن کفایت نمی‌کند و به تکرارشان روی آوردم. تکراری که شاید صرفاً و عیناً همان عبارت قبلی را بازگو نکند، بلکه از دل هر بازگویی، حرفی جدید به میان می‌آید. به همین شکل، با تکرار هر عبارت حرف جدیدی هم زده‌ام.
«Epimone» این فرصت را به من داد تا با افراد بی‌نظیری که تا قبل از این پروژه شاید کار کردن با آن‌ها، جزو اهداف دور از دسترس من بود همکاری کنم. قطعاً تشکراتم را از همه‌ی آن‌ها در انتهای این یادداشت خواهم نوشت. ولی احتمالاً همان‌طور که از عکس‌های لابه‌لای این یادداشت متوجه شده‌اید، این آلبوم در ایران ضبط نشده؛ که البته قطعاً دلایل خود را دارد. دفعه‌ی اولی که این یادداشت را می‌نوشتم یک طومار دلیل و انتقاد آوردم و کلی داد و فریاد کردم که چرا و چطور این اتفاق افتاد. ولی بعد که آن را خواندم دیدم که واقعا این یادداشت، مقال مناسبی برای پرداختن مفصل به همه‌ی این دلایل و جای این همه گله و دادخواست کردن نیست. حتی الان به این اعتقاد رسیدم که شاید هیچ‌وقت لازم نباشد به این موضوع پرداخته شود. بنابراین از پرداختن به آن پرهیز می‌کنم. فقط لازم می‌دانم اشاره کنم که با یکی دو نفر از دوستانم در ایران هم همکاری‌هایی در ضبط داشتیم که متأسفانه خروجیِ کارمان به دلایلی، راهشان را به «Epimone» پیدا نکردند. گرچه هم من و هم آن‌ها باور داریم که تجربه خیلی خوب و ارزشمندی پشت سر گذاشتیم و قطعاً در آینده ارتباط‌مان را حفظ و تداوم خواهیم بخشید.
در انتها می‌رسم به بخش تشکرات. نوشتن جمله‌ی بعدی کمی سخت است؛ ولی، در اوایل کار اشتیاقی برای انتشار این مجموعه نداشتم. باور داشتم زمانی که این ایده‌ها آمدند، با آن‌ها لذتی که باید را بردم و در نهایت باید پرونده‌شان را می‌بستم. ولی خب حس خودخواهی‌ای که بلافاصله همراه این فکر به سراغم می‌آمد یک طرف، و اصرار بسیاری از دوستان و اطرافیانم در طرفی دیگر؛ همه موجب شد برای انتشار درست‌وحسابی‌اش آستین بالا بزنم. لیست پایین شاید آنقدرها هم بلندبالا نباشد ولی همکاری با همین تعداد از افراد هم برای من در روز صفرم آغاز پروژه قابل تصور نبود. در ادامه، ممنونم از:
این یادداشت در اینجا و با اشاره به این موضوع پایانی، به اتمام می‌رسد؛ موضوعی که همه‌ی آنچه در بالا من نوشتم و شما خواندید به خاطر آن رقم خوردند. «شما». زیبایی هر داستان، موقعی کامل می‌شود که خواننده از آن لذت ببرد؛ و کامل‌کننده‌ی پازلِ زیبایی یک قطعه موسیقی هم شنونده‌اش است. «Epimone» پروژه‌ی بسیار کوچکی‌ست؛ و با این حال به هیچ عنوان بی‌نقص هم نیست. فاکتورها و عوامل متعددی بودند که از دید من وجودشان، سطح اثر و در نهایت تجربه شما از آن را ارتقاء می‌دادند ولی از نقطه‌ای به بعد تصمیم گرفتم خیلی سخت نگیرم و اصطلاحاً بگذارم هرچه شد، بشود. ولی، فقط در انتها اشاره می‌کنم که «Epimone» تنها و تنها با یک هدف ساخته شده و آن هم فراهم کردن لحظاتی عاری از هرگونه دغدغه و فشار ذهنی (مخصوصاً در این روزها) برای کسی‌ست که آن را می‌شنود. از موسیقی به عنوان ادبیات قلب و روح انسان یاد می‌شود؛ پس به بهانه‌ی آن اجازه دهیم جزوی از روح‌مان شود تا بلکه از دنیای بی‌رحم و تاریک بیرون فاصله بگیریم و برای چندلحظه هم که شده در خودِ خودمان کاوش کنیم.
از اینکه وقتی برای خواندن این یادداشت اختصاص دادید صمیمانه ممنونم.
امیدوار و خندان باشید.
سروش طاهری
اردیبهشت 1399
برای شنیدن آلبوم:
