عسر و حرج زن یکی از مسائلی است که با موضوع طلاق آمیخته شده است. در واقع زن با اثبات عسر و حرج خود می تواند از همسر خود طلاق بگیرد و به زندگی مشترک پایان بدهد.
اما باید ببینیم که عسر و حرج چیست و چه مواردی برای زن عسر و حرج محسوب می شود. با گروه وکلای آسا همراه باشید.
عُسر در لغت به معنای دشواری، حَرَج نیز در لغت به معنای تنگ دل شدن است. ترکیب این دو واژه با هم، به معنای فشار و تنگی خواهد بود.
زمانی که در حقوق خانواده از عسر و حرج صحبت می کنیم، منظور وجود وضعیتی است که ادامه ی زندگی مشترک را برای زن با مشقت همراه کند و تحمل آن مشکل باشد.
در واقع در مواردی که ادامه ی زندگی زناشویی برای زن عسر و حرج ایجاد کند، زن می تواند تقاضای طلاق نماید و با اثبات عسر و حرج او حکم طلاق برای او صادر می شود.
در حقوق ایران، طلاق یکی از حقوق مرد محسوب می شود و زن اصولا حق طلاق ندارد. مگر در موارد محدود و استثنائی. به این ترتیب زن در موارد محدودی می تواند از دادگاه تقاضای طلاق نماید. این موارد عبارتند از:
در این مطلب تنها به بررسی عسر و حرج زن می پردازیم.
در خصوص کلیه شرایط طلاق از سوی زن در مطلب طلاق به درخواست زوجه توضیح داده ایم. شما می توانید آن مطلب را هم مطالعه نمایید.
همان طور که پیشتر توضیح دادیم، در صورتی که ادامه ی زندگی مشترک باعث عسر و حرج زن باشد، زن می تواند تقاضای طلاق نماید و با اثبات عسر و حرج خود، از همسرش طلاق بگیرد.
ماده ی 1130 قانون مدنی، از 5 مورد از مصادیق عسر و حرج نام برده است. این موارد عبارتند از:
نکته مهم:البته توجه داشته باشید مواردی که در بالا آمده است ، مثال هایی از عسر و حرج است که در قانون بیان شده است. اما عسر و حرج به این موارد محدود نمی شود.
موارد متعددی از مصادیق عسر و حرج وجود دارد که در قانون نیامده است و قاضی پرونده احراز می کند که آیا عسر و حرج اتفاق افتاده است یا خیر.
در این خصوص می توانید مطلب طلاق به دلیل نداشتن رابطه جنسی را در سایت مطالعه نمایید.

نکته ی مهم برای تقاضای طلاق به واسطه ی عسر و حرج، اثبات وجود مصادیق عسر و حرج در دادگاه است.
به طور مثال باید اثبات شود که مرد زندگی مشترک را ترک کرده و این اقدام او زن را در وضع مشقت باری قرار داده است.
با دلایل مختلفی می توان ترک زندگی مشترک توسط شوهر را اثبات کرد؛ مانند شهادت شهود. یا در مواردی که زن به واسطه ی اعتیاد همسر مدعی عسر و حرج خود و خواهان طلاق است.
چنانچه در این رابطه حکمی مبنی بر محکومیت زوج صادر یا پروندهی قضایی مطرح باشد یا سوابقی از بستری شدن او در کمپ های ترک اعتیاد وجود داشته باشد، تمامی آنها، دلایلی برای اثبات عسر و حرج به دلیل اعتیاد خواهد بود.
در بسیاری از موارد، ضرب و شتم زن، عامل عسر و حرج او است.
در این راستا ارائه ی دلایلی نظیر گزارش پزشکی قانونی، گزارش ماموران کلانتری، شهادت شهود، وجود پرونده ی کیفری علیه شوهر می تواند عسر و حرج زن را اثبات نماید.
به محض خواندن صیغه ی ازدواج، دختر و پسر زن و شوهر شرعی و قانونی می شوند. در دوران عقد هم زن می تواند با اثبات عسر و حرج خود، تقاضای طلاق نماید.
در دوران عقد نیز ممکن است شرایطی برای زن ایجاد شدم که ادامه ی رابطه ی زوجیت با مرد برای او مشکل باشد. مثلا ممکن است در دوران عقد، شوهر با حکم قطعی دادگاه، به 5 سال حبس یا بیشتر محکوم شود. یا شوهر در دوران عقد زن را مورد ضرب و شتم قرار دهد.
همچنین ممکن است پس از عقد زن متوجه اعتیاد، بیماری جسمی یا روانی صعب العلاج شوهر شود. به این ترتیب زن حق دارد به دادگاه مراجعه نماید و با اثبات عسر و حرج خود، به ازدواج پایان دهد.

ممکن است این سوال ایجاد شود که آیا صرف کراهت زن از شوهر، از مصادیق عسر و حرج محسوب می شود یا خیر؟
در این مورد اختلاف نظر وجود دارد. برخی عقیده دارند که صرف کراهت زن از شوهر از مصادیق عسر و حرج زن نیست و زن می تواند طلاق خُلع بگیرد. یعنی با دادن مالی معادل، کمتر یا بیشتر از مهریه اش، شوهر را راضی به طلاق نماید. این مال عوض نامیده می شود.
در مقابل عده ای دیگر عقیده دارن اگر کراهت و نفرت زن از شوهر به اندازه ای باشد که ادامه ی زندگی مشترک را برای زن طاقت فرسا و غیر قابل تحمل سازد، می توان آن را از مصادیق عسر و حرج تلقی کرده و حکم طلاق را صادر کرد.
در ازدواج موقت نیز زن می تواند با اثبات عسر و حرج خود، از دادگاه الزام زوج به بذل باقی مانده ی مدت را تقاضا نماید. در صورتی که اجبار مرد به بذل مدت ممکن نگردد، دادگاه حکم به انحلال زوجیت و قطع باقی مدت ازدواج صادر می شود.
شما می توانید مطلب حقوق زوجین در ازدواج موقت را در سایت ما مطالعه نمایید.
به طور مختصر می توان تفاوت های زیر را میان طلاق با اثبات عسر و حرج و طلاق با اثبات شروط 12 کانه عقد بر شمرد:
خیر. به طور کلی طلاقی که به درخواست زن واقع می شود، قابلیت رجوع در دوران عده را ندارد.
تنها در طلاق رجعی، یعنی طلاق به درخواست مرد، امکان رجوع به زندگی مشترک در دوران عده وجود دارد.
گروه وکلای آسا متشکل از مجموعه ای از وکلای پایه یک دادگستری ، مشاوران حقوقی ، کار آموزان وکالت و متخصصین امور ثبتی و گمرکی است . هدف موسسه ارایه خدمات حقوقی مطمئن و مقرون به صرفه به صاحبان مشاغل ، شرکت های تجاری و استارتاپ های نو ظهور و همچنین آسان نمودن روند پیگیری دعاوی ملکی ،خانوادگی و کیفری است .
سرور ثانی نژاد با بیش از هشت سال تجربه وکالت، مدیریت گروه وکلای آسا را بر عهده دارد.