ویرگول
ورودثبت نام
ناشناسی که میخواهد حرف بزند
ناشناسی که میخواهد حرف بزندبه جای گفتن ، مینویسم تا جایی برای افکاری جدید باز شود .
ناشناسی که میخواهد حرف بزند
ناشناسی که میخواهد حرف بزند
خواندن ۷ دقیقه·۵ سال پیش

کرونا بسیاری از عادات را از خاطرات برد

امروز تاسوعا بود .

اما انگار برای ما نبود . مثل قبل ها از قبل نمیدوستم که چند شنبه نهم محرمه و باید توی تقویم میگشتم. تلویزیون بود که مانند نوتیفیکیشن های گوشی یاداوری میکرد. اما چرا ؟ مطمئنم سالهای قبل بدین شکل نبود . هول و التهابی در دل و کل شهر بود که از ده روز قبل به جنب و جوش می افتاد و شهر را برای این عزا آماده میکرد.

این روزها به این فکر میکردم که اگه کرونا نبود ، محدودیت ها نبود ، چه کار باید میکردیم . کرونا خیلی چیز هارو از خاطراتمون برده . عادات و رفتار ریزی که مخصوص هر گروهی بود .

ابتدا به یاد اووردنِ مراسم معمول خانواده ما برای این روزها کمی سخت بود ! اما ارام و قطره قطره به خاطرم برمیگشت ؛

اگه کرونا نبود ، شهر از همون شب اول محرم سیاه پوش میشد ، تکیه ها زده میشدند ، ایستگاه های صلواتی ، اسپند های خودشون رو دود میکردند ، پرچم ها رنگ میباختند ...

اگه کرونا نبود ؛ روز تاسوعا ، بعد صبحونه لباسهای مشکی مان به تن میشد تا کمی قبل تر از ظهر راه بیوفتیم و به سمت میدان چیذر و امام زاده اش برویم . قرارمان هر سال آنجاست .. جمعیت سیاه پوش در آنجا این روز ، موج میزند ؛ دسته های عزاداری جای خودرو هارو پرکردند و به دنبال هم و به صف کشیده شده در مسیر خیابان به سمت امامزاده حرکت میکردند ، عَلَم های هر دسته به سوی صحن سر به تعظیم می گذاشتند و باز میگشتند تا گروه بعدی مراسم را اجرا کند . معمولا تمامی مساجد و تکیه های این محل ، هر یک با دسته ی خود به سو می آمدند . هر دسته نظم و روش و نوحه ی خاص خودش رو داشت ؛ بعضی از دسته ها توسط اهالی قدیمی محل تشکیل شدند و تنها صدای سینه زنی از ان بلند میشه اما برخی هم پر از جوان های پرتوان بود و صدای زنجیر زنی جلب توجه میکند . هیچ کاری بیشتر ازحدش انجام نمیشد . اما زیباترین بخش هر دسته ، ایستادن تمام گروه و به رقص درآمدن پرچم های بزرگ در آسمان با توان دو جوان است اما معمولا کم گروهی این پرچم ها را دارند .

اگر رفته بودیم ، مطمئنا بسیاری از اقوام رو میدیدم . از قدیم این رسم برای کل خانواده ما بوده ، و فکر کنم دلیلش دسته عزا داری مسجد ترکهای شمرون هست نیز از این مسیر رد میشود . بابابزرگم وقتی بود ، هرسال آنجا میرفت و بابا هم (میدونم که تنها برای مرور خاطرات کودکی و دیدار دوستان ) تاسوعا یا عاشورا شب ها به انجا میرود .

بعد از یادِ چیذر ، یادِ نذری ها برای پررنگ تر میشود . آنجا مکان خوبی برای پخش نذری بود . محیط پر بود از شیر کاکائو ، چای ، آش . بعد از اذان ظهر که تمامی دسته های برگشتند ، ماهم به سمت ماشین که آن دور دور ها پاک کردیم ، میرویم . همیشه ی همیشه ، نفری یک غذا در مسیر به روش های مختلف به دستمون میرسه و با ان به خونه برمیگردیم .

بعد از دیدار با دسته های پرغصه و زیبا ، به خونه برمیگشتیم تا استراحتی کنیم و شب شه و بریم مسجد . یکی از زیبا ترین خاطرات عمیقی که محرم برایم یاداور میسازه ، بوی متفاوت اسپند هست . معمولا درست زیر برجمان ، جوان های محل ، ایستگاه صلواتی کوچیکی میزدن و همیشه بوی اسپندشون در محیط جاری بود و از طریق پنجره ، به درون محیط من ، راه پیدا میکرد . همیشه بوی اسپند محرم ، بو و یاد خاص خودش را دارد . با دیگر اسپند ها فرق میکند . با خود حامل اصوات ، سینه زنی ها ، اشکها و مهربانی هاست .

همیشه نام محرم ، تصویر یه روز سرد پاییزی برایم در ذهن به نمایش در می آید . یادی از محرم هایی که من تازه ذهن کودکانه ام اتفاقات ها را درک و از یک دیگر تمیز میداد . انسان همیشه خاطرات عمیق کودکی خودش رو عمیق تر حک میکند . همیشه در خواب ها ، به خانه و محله های قدیمی خودمون باز میگردیم . خاطرات من نیز محرم را در روز های سرد پاییزی ، پالتو پوشیده در منطقه یک تهران با یک بارون نم نم ، زمین های پر چاله آب و شیر کاکائو های رقیق داغ نگه داشته و هنوز با این عاشورا های گرم تابستانی کنار نیامده . پس شاید عجیب نباشه که کمی طول کشید تا مراسم و عادات دو سال پیشمان رو مرور کنم چون تازه شروع به درکشون کرده بودم !

اگه کرونا نبود ، شب که میشد ، پس از بلند شدن صدای اذان ، بعد نماز ، چادر سیاه بر سر میکردیم با کل خانواده و به سمت مسجد شهرک میرفتیم . همیشه شلوغ بود . چه بیرونش ، چه داخلش . جایی پیدا میکردیم و گوش میدادیم . همیشه باید چادر را جلو تر میکشیدم تا راه تر و دور از هر نگاهی اشک بریزیم . هرچند آرزو به دل ماندم که یک بار بلند و بی پرده تمامی احساسات را خالی کنم . این شب پر از حس تعجب و لذت است از صدای پر حرارت و محکم سینه زنی بخش مردانه و نوحه هایی با دعای طلوع نکردن خورشید . تکراری ، قدیمی و عمیق .

عاشورا روز شلوغ تری رو در خاطرات ثبت کرده . از تولد من برای ده سال ، مامان بابا نذر دادن ناهار عاشورا و قربونی کردن یه گوسفند رو داشتن . اما این نذر خیلی بیشتر تکرار و تکرار شد . برنامه ی همیشگی مان در عاشورا رفتن به خونه ی عمه بزرگه برای پخت نذری قورمه سبزی بود . نذری اشتراکی . با ته دیگ های ویژه . کل فامیل پدری در آن خانه جمع میشدند و در حیاطش یکی دو دیگ نذری درست میکردن . ما بچه ها هم تا آماده شدن غذا به چند کوچه پایین تر میرفتیم تا در میدون اصلی دسته های این محل رو ببینیم . خاطرات کم رنگی هم از شیطنت های نوجونی و افکار بچه گانه هم در اون بین خودنمایی بی رنگی میکنه .

بعد از آن برمیشگتیم تا در بسته بندی و پخش بسته های خوش بو کمکی کنیم . چقدر خاطرات ریز پر از خنده و زیارت خوانی ها و سفره اندازی ها و یه مهمونی پر جمعیت ، دور بنظر می آید .

اگر کرونا نبود ، شب عاشورا زیباتر بود . پس از کمی سینه زنی درون مسجد ناتمام محل ، تمامی اهالی به بیرون می آمدند و برای روشن نگه داشتن خیابان ها برای فرزندان غریب حسین، شمع ها را روشن کرده و در دست به دنبال دسته ی عریض سیاه پوش به راه میوفتند . معمولا در ابتدای دسته ، دو گروه مرد و جوان قرار گرفتن و بانو ها در انتها مسئول روشن نگه داشتن این شب بودند . هنوز هم حسی پر افتخار و اعجاب رو حس میکنم از شورِ قوی که در دسته های سینه زنی بود . از زبیایی نظم اشعار تکراری و جواب دادن اشعار دو دسته در روبه روی هم .

بعد از زنده کردن یاد عزیز دل ها با راهپیمایی آهسته در دور شهرک ، گروه به مسجد باز میگردد و اشک های آخر ریخته میشد . اشک هایی از زیبایی عمق این درد و پاکی دلها و چیز هایی که قابل گفتن نیست .

اما عاشورا و تاسوعای امسال چطور بود ؟ شوری داشت ؟ نکند این عادات از یادها برود ؟

تمامی این اعمل و خاطرات ، شاید نکته و ویژگی خاصی نداشتند ، اما حسی در اون روز ها بود که حال حس نمیشه . شاید حس التهاب و ناآرامی . تصویر عمیق زیبای یکدست شدن تمامی افراد برای انجام یک رسم دیرین .

دوستی دارم که با سیاه پوشیدن این دو روز مخالف بود اما من میگم اگه رسم دیرین ما انجام رژه ها با لباس های عجیب در خیابون بود ، یا یه مهمونی اجباری یا پاشیدن دانه های رنگی بهم و با هرچیز دیگری ، با آنهانیز مخالفت میکردیم ؟ آیا واقعا تمام نظرِ مخالفتمان دربرابر این رسم از زیر اصول خودمان گذشته و از تاثیرات عمیق رسانه های مختلف نبوده ؟ واقعا این دو روز چه چیزی داره که خونی در دل افرادی ایجاد میکنه ؟ چطور ما داستان های تاریخی از اهل دوران سنگی یا امپراطوران رومی را میپذیریم اما تاریخ خاور میانه و اعراب را نه !؟


عاشوراتاسوعاکروناخاطرات
۳
۶
ناشناسی که میخواهد حرف بزند
ناشناسی که میخواهد حرف بزند
به جای گفتن ، مینویسم تا جایی برای افکاری جدید باز شود .
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید