
بگذارید برای روشن شدن موضوع، مثالی بزنم که بیشتر ما در هر سیستم کاری اعم از دولتی یا خصوصی که فعالیت داشته باشیم، آن را تجربه کردهایم.
چنانچه اوضاع و امورات محل کارمان برایمان اهمیت داشته باشد، نمیتوانیم نسبت به اتفاقات اطرافمان بیتفاوت باشیم، پس برای رفع ناهنجاریها و یا بهبود شرایط تلاش میکنیم؛ با مدیرمان دربارهی مشکل حرف میزنیم، سعی میکنیم راهحل مناسب را پیدا کرده و با دیگر همکاران به اشتراک بگذاریم، خودمان با آستینهای بالا به دل مشکل میزنیم و... اینگونه برخورد با شرایط پیرامون، از نوعی احساس مسؤولیت میآید که تلاش دارد محیط را برای خود و دیگران مناسبتر کند.
اما همیشه اوضاع آنطور که دلمان میخواهد، پیش نمیرود حتمن بر سر این راه، سدهایی هم هست. مهمترین این سدها، میتواند سیستم بیمار باشد. سیستمی که به بیماری «خود گند پراکنی» دچار است. این بیماری -که از کشفیات نگارنده است!- چه بر اثر بیتوجهی و چه به دلیل عدم آگاهی مدیران، موجب پخش فساد در ریشههای سیستم شده و با پرورش و حمایت از نیروی انسانی غیرمتخصص، سعی در سرپا نشان دادن متغیرهای انسانی و غیرانسانی فرآیند کاری خود دارد. در چنین شرایطی، اثر کلام چون در مواجهه با جامعهی مخاطبی است که خود را به خواب زده، چندان نفوذی ندارد. این فرآیند، رفتهرفته بر احساس و انگیزهی نیروی انسانی، تأثیر گذاشته و اسباب سرخوردگی را فراهم میکند که نتیجهاش بیتوجهی همان نیروی انسانی متعهد، به عنوان شاغلین در سیستم خواهد شد. پس به آسانی، مهمترین چرخهی آسیبشناسی سیستماتیک، یعنی کسانی که خود از نزدیک با مشکلات درگیر هستند، از چرخه خارج و تولید، ناقص و مصادره به منافع شخصی جماعتی میشود که شایستگی لازم برای پیشبرد اهداف سازمان را ندارند.
به همین سادگی، اقتصاد، فرهنگ، هنر و تمامی قطعات پازل سازندگی یک کشور، گم و در افقی نامعلوم، ناپدید میشود