فرض کنید برای محصولتان وقت گذاشته‌اید، چند مشتری هم دارید و حالا می‌خواهید کسب‌وکارتان را در اروپا جلو ببرید. کسی پیشنهاد می‌دهد اول در لتونی شرکت ثبت کنید و بعد پرونده استارتاپ ویزا را آماده کنید. قبل از پرداخت هزینه، یک سؤال ساده ارزش پرسیدن دارد: آیا با تابعیت و وضعیت فعلی شما، درخواست این نوع اقامت ممکن است؟
در مورد لتونی، این سؤال از جزئیات بیزینس‌پلن هم جلوتر می‌آید. دلیلش ضعیف یا قوی بودن پروژه نیست؛ شرایط قانونی متقاضی هم بخشی از ماجراست.
در قانون مهاجرتی که از ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶ اجرا شده، بند ۱۱ از بخش اول ماده ۲۷ به اقامت استارتاپی مربوط است. یکی از شرط‌های آن این است که متقاضی، شهروند کشوری نباشد که در فهرست بررسی‌های اضافی قرار دارد. ایران در فهرست فعلی این کشورهاست. از کنار هم گذاشتن این دو مقرره، نتیجه برای متقاضی دارای تابعیت ایرانی روشن است: مسیر عادی درخواست جدید اقامت استارتاپی، با همین تابعیت، در دسترس نیست.
بنابراین اگر راهنمایی قدیمی فقط درباره نوآوری ایده، معرفی تیم و مدارک مالی توضیح می‌دهد، هنوز پاسخ سؤال اصلی شما را نداده است. تاریخ انتشار راهنما و متن قانونی که به آن تکیه کرده، اهمیت دارد.
اول بپرسید قرار است دقیقاً بر اساس کدام ماده و کدام نوع اقامت درخواست بدهید. «اقامت از راه شرکت» توضیح کافی نیست. ثبت یک کسب‌وکار، عضویت در هیئت‌مدیره و اقامت استارتاپی را نباید در یک عنوان کلی خلاصه کرد.
دوم، روشن کنید پاسخ درباره چه کسی است. یک ایرانی که فقط تابعیت ایران را دارد، لزوماً وضعیت یکسانی با فرد دارای تابعیت دوم ندارد. حتی در یک تیم مشترک، باید شرایط هر عضو جداگانه بررسی شود. مجاز بودن درخواست یک نفر، جواب پرونده بقیه نیست.
سوم، بخواهید هزینه‌ها مرحله‌به‌مرحله نوشته شوند. مشخص باشد پول برای ثبت شرکت است، حسابداری است، ترجمه است یا آماده‌سازی درخواست اقامت. این کار کمک می‌کند بدانید برای چه خدمتی پول می‌دهید و اگر مرحله اقامت قابل انجام نباشد، چه تعهدهایی باقی می‌ماند.
دو نفر را در نظر بگیرید که روی یک نرم‌افزار کار می‌کنند. محصول و سهم هر دو مشخص است، اما تابعیتشان فرق دارد. پیشنهاد ثبت شرکت مشترک، به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که هر دو می‌توانند از مسیر استارتاپی اقامت بگیرند. بهتر است قبل از اجاره دفتر یا تعهد مالی بلندمدت، وضعیت درخواست هر نفر روشن شود.
اگر از قبل پرونده دارید
رسید ثبت درخواست، تاریخ تحویل مدارک و تصمیم اداره مهاجرت را کنار هم بگذارید. پرونده قدیمی یا تمدید اقامت را صرفاً با خواندن خبر مربوط به درخواست جدید قضاوت نکنید. سؤال را با اشاره به مرحله پرونده و تاریخ‌های خودتان، به‌صورت مکتوب از اداره مهاجرت لتونی، PMLP، بپرسید.
برای بررسی اولیه هم لازم نیست مدارک شخصی‌تان را در گروه‌ها یا بخش نظرات منتشر کنید. می‌توانید سؤال حقوقی را روشن و کوتاه مطرح کنید و مدارک لازم را فقط از راه رسمی ارائه دهید.
به نظر من، ترتیب منطقی تصمیم همین است: اول روشن شدن امکان درخواست، بعد بررسی تناسب پروژه و در نهایت پرداخت هزینه‌های اجرا. اگر قدم اول جواب نداشته باشد، یک بیزینس‌پلن مفصل‌تر هم آن جای خالی را پر نمی‌کند.
