نویسنده: پدرام نوروزی | Pedram Noroozi
منابع انسانی را نمیتوان صرفاً مجموعهای از فرآیندهای اداری، استخدام، ثبت اطلاعات کارکنان و پیگیری امور پرسنلی دانست. منابع انسانی زمانی میتواند نقش مؤثرتری در سازمان ایفا کند که علاوه بر شناخت افراد، درک درستی از کسبوکار، فرآیندهای عملیاتی و چالشهای واقعی سازمان داشته باشد.
تجربه من در دو حوزه پشتیبانی فروش و منابع انسانی، باعث شده است به ارتباط میان این دو حوزه با نگاه دقیقتری فکر کنم. این مسیر حرفهای به من نشان داده است که شناخت عملیات کسبوکار میتواند به متخصص منابع انسانی کمک کند تا مسائل را واقعبینانهتر تحلیل کند و تصمیمهای مؤثرتری بگیرد.
در این مقاله، به این موضوع میپردازم که چرا شناخت کسبوکار برای متخصصان منابع انسانی اهمیت دارد و چگونه تجربه در واحدهای عملیاتی میتواند کیفیت تصمیمگیریهای منابع انسانی را بهبود دهد.
هر سازمان برای رسیدن به اهداف خود به مجموعهای از فرآیندهای هماهنگ نیاز دارد. فروش، خدمات مشتریان، عملیات، پشتیبانی و منابع انسانی، هرکدام بخشی از این زنجیره هستند.
اگر متخصص منابع انسانی بدون شناخت این فرآیندها تصمیمگیری کند، ممکن است مسئله را صرفاً از زاویه نیروی انسانی ببیند؛ درحالیکه ریشه مشکل میتواند در طراحی فرآیندها، شیوه مدیریت، حجم کار یا هماهنگی میان واحدها باشد.
برای مثال، اگر عملکرد یک تیم فروش کاهش پیدا کند، اولین پاسخ لزوماً برگزاری دوره آموزشی یا جایگزینکردن کارکنان نیست. پیش از هر اقدامی باید عواملی مانند کیفیت آموزش، شرایط بازار، اهداف تعیینشده، ابزارهای کاری، سبک مدیریت و مهارتهای کارکنان بررسی شوند.
شناخت کسبوکار کمک میکند بهجای واکنش سریع به نشانهها، مسئله اصلی را بهتر شناسایی کنیم.
فعالیت در واحدهای عملیاتی به فرد کمک میکند با محدودیتها، فشارهای کاری، وابستگی فرآیندها و انتظارات مشتریان آشنا شود.
برای من، تجربه فعالیت در حوزه پشتیبانی فروش پیش از ورود به منابع انسانی، فرصتی بود تا اهمیت هماهنگی میان واحدها و تأثیر فرآیندهای اجرایی بر عملکرد کسبوکار را بهتر درک کنم.
این تجربه یک نکته مهم را پررنگتر کرد: راهکار منابع انسانی زمانی اثربخشتر خواهد بود که با شرایط واقعی محیط کار تناسب داشته باشد.
برای نمونه، طراحی یک برنامه آموزشی برای کارکنان فروش باید با توجه به نیازهای واقعی شغل، زمان در دسترس کارکنان، شرایط فروشگاه و مهارتهایی انجام شود که بر کیفیت تعامل با مشتری اثر میگذارند.
به همین ترتیب، برنامههای انگیزشی یا طرحهای ارزیابی عملکرد زمانی ارزش بیشتری دارند که بتوانند به بهبود رفتارها و نتایج مورد انتظار سازمان کمک کنند.
یکی از حوزههای مهم منابع انسانی، جذب و انتخاب کارکنان است. اما انتخاب فرد مناسب صرفاً به بررسی رزومه یا برگزاری مصاحبه محدود نمیشود.
برای جذب مؤثر، باید بدانیم فرد قرار است در چه محیطی فعالیت کند، با چه چالشهایی روبهرو شود، چه مهارتهایی نیاز دارد و موفقیت او چگونه ارزیابی خواهد شد.
در استخدام یک مشاور فروش، برای مثال، آشنایی با محصول بهتنهایی کافی نیست. توانایی برقراری ارتباط، شناخت نیاز مشتری، پیگیری، مسئولیتپذیری و همکاری با اعضای تیم نیز میتوانند اهمیت زیادی داشته باشند.
هرچه شناخت ما از شغل و شرایط واقعی آن دقیقتر باشد، امکان تعریف شایستگیهای موردنیاز و طراحی فرآیند انتخاب متناسب با آن بیشتر خواهد شد.
بنابراین، ارتباط نزدیک میان منابع انسانی، مدیران عملیاتی و مدیران مستقیم، یکی از عوامل مهم در بهبود کیفیت جذب است.
ماندگاری کارکنان یکی از موضوعات مهم مدیریت سرمایه انسانی است. بااینحال، برای بررسی دلایل خروج کارکنان نباید تنها به یک عامل یا یک برداشت کلی اکتفا کرد.
فرصت رشد، کیفیت رابطه با مدیر مستقیم، تناسب انتظارات با واقعیت شغل، شرایط کاری، احساس ارزشمندی و فرصتهای پیشرفت میتوانند در تجربه کاری افراد نقش داشته باشند.
شناخت کسبوکار به متخصص منابع انسانی کمک میکند این عوامل را در بستر واقعی هر شغل بررسی کند.
برای مثال، اگر کارکنان یک واحد با نرخ خروج بالاتری مواجه باشند، لازم است اطلاعات مربوط به سابقه خدمت، شرایط کاری، گفتوگوهای خروج، بازخورد کارکنان و تفاوتهای مدیریتی بررسی شود. سپس میتوان اقداماتی متناسب با دلایل شناساییشده طراحی کرد.
در چنین شرایطی، نگهداشت نیروی انسانی از مجموعهای از پیامهای انگیزشی فراتر میرود و به فرآیندی برای شناخت مسائل و بهبود تجربه کارکنان تبدیل میشود.
گزارشهای منابع انسانی میتوانند اطلاعات مهمی درباره وضعیت کارکنان، جذب، خروج، آموزش، عملکرد و سایر شاخصها ارائه دهند. اما صرف تهیه گزارش، به معنای حل مسئله نیست.
ارزش واقعی تحلیل زمانی مشخص میشود که بتوانیم از دادهها برای پاسخ به پرسشهای مشخص استفاده کنیم:
کدام فرآیند نیازمند بهبود است؟
چه عواملی ممکن است در بروز مسئله نقش داشته باشند؟
کدام گروه از کارکنان به حمایت یا آموزش بیشتری نیاز دارند؟
چگونه میتوان نتیجه اقدامات اصلاحی را ارزیابی کرد؟
برای پاسخدادن به این پرسشها، باید دادهها را در کنار شناخت محیط کار و گفتوگو با افراد مرتبط بررسی کرد.
البته همبستگی میان دو شاخص لزوماً به معنای رابطه علت و معلولی نیست. تحلیل مناسب باید با بررسی شواهد، شناخت محدودیتهای اطلاعات و ارزیابی نتایج همراه باشد.
برای افزایش اثربخشی منابع انسانی، توانایی برقراری ارتباط با مدیران سایر واحدها اهمیت زیادی دارد.
وقتی متخصص منابع انسانی بتواند مسئله را در قالب نیاز کسبوکار توضیح دهد، ارتباط میان اقدامات منابع انسانی و اهداف سازمان روشنتر میشود.
برای مثال، بهجای اینکه صرفاً از ضرورت اجرای یک دوره آموزشی صحبت کنیم، میتوانیم نیاز مهارتی مشخص، شکاف موجود، پیامدهای احتمالی و شاخصهای ارزیابی نتیجه را توضیح دهیم.
این رویکرد به معنای نادیدهگرفتن نیازهای کارکنان نیست؛ بلکه به معنای ایجاد ارتباط میان توسعه افراد و موفقیت سازمان است.
منابع انسانی اثربخش باید بتواند میان منافع سازمان، نیازهای کارکنان و الزامات محیط کار تعادل برقرار کند.
مسیر حرفهای من از پشتیبانی فروش به منابع انسانی، باعث شده است بیش از گذشته به اهمیت ارتباط میان شناخت کسبوکار و مدیریت سرمایه انسانی توجه کنم.
به باور من، متخصص منابع انسانی برای اثرگذاری بیشتر باید هم به افراد و تجربه کاری آنها توجه داشته باشد و هم فرآیندها، اهداف و محدودیتهای کسبوکار را بشناسد.
این نگاه میتواند به تعریف دقیقتر مسائل، طراحی راهکارهای واقعبینانهتر و ارزیابی بهتر نتایج کمک کند.
منابع انسانی زمانی ارزش بیشتری خلق میکند که شناخت انسانها را با شناخت کسبوکار پیوند دهد.
پدرام نوروزی (Pedram Norouzi)، متخصص منابع انسانی با چهار سال تجربه حرفهای در حوزههای پشتیبانی فروش و منابع انسانی در گروه صنعتی انتخاب است. حوزههای موردعلاقه او شامل جذب و انتخاب، نگهداشت سرمایه انسانی، ارزیابی شایستگی، توسعه کارکنان و اثربخشی سازمانی است.