
دکتر سعید مقدسی
مشاور و مربی کسب وکار
اثر:
آیا تاکنون به این موضوع اندیشیده اید که چرا همه مشوقین تیم های ورزشی جذاب به نظر می رسند؟ همانطور که می دانید مشوقین ورزشی با انجام حرکات موزون نمایشی و ورزشی، موجب تهییج هوادارن تیم ها می شوند.پشت این جذبه ظاهری می تواند ساعت ها تمرین ورزشی و نمایشی بوده باشد و یا این جذابیت می تواند مربوط به اثر تشویق کننده (Cheerleader Effect) باشد. این اثر یک تعصب شناختی[2]است که موجب می شود تا افراد، هنگامی که در گروه قرار دارند نسبت به زمانیکه تنها هستند ، جذاب تر به نظر برسند.واژه اثر تشویق کننده ، اولین بار در سریال تلویزیونی ملاقات با مادر[3] توسط هنرپیشه نقش اصلی آن، بارنی استینسون[4] عنوان شد؛ جایی که در آن این هنرپیشه می گوید: " اثر تشویق کننده هنگامی است که گروهی از بانوان، زیبا به نظر می رسند، اما فقط هنگامیکه در گروه هستند ولی زمانیکه تنها هستند ، بیشتر شبیه سگ های سورتمه می باشند!".

از دیدگاه روانشناسی
این اثر توسط محققینی چون درو واکر[5] و ادوارد وول[6] در سال 2013 و نیز وَن اَش[7]در سال 2015 مورد بررسی و تایید قرار گرفته است.اثر تشویق کننده نتیجه اثرمقابل سه پدیده شناختی است.هنگام مشاهده مجموعه ای از آیتم ها :
1-سیستم بینایی به طور خودکار میانگینی از اشیایی که می بیند را محاسبه می کند.
2-هر یک از آیتم ها در این شرایط ، بیشتر شبیه به یکدیگر یه نظر می رسند.
3-میانگین چهره های دیده شده جذاب به نظر می رسد.
?به عبارت دیگر چهره هریک از افراد جذاب تر از آنچه که به تنهایی هستند، به نظر می رسد چراکه بیشتر شبیه به میانگین چهره هایی است که در جمع وجود دارد. واکر و وول در سال 2013 این اثر را با آزمایشی بر روی چهره ها به صورت گروهی و مجزا انجام دادند و نتیجه آزمایش با اثر تشویق کننده همخوانی داشت.وَن اوش و همکارانش در 2015 این نظریه را به این شرح تکمیل کردند: افراد معمولا بصورت انتخابی به سمت جذاب ترین افراد گروه جذب می شوند و جذابیت آنها تاثیر بسزایی بر ارزیابی گروه دارد.
بدون شک اثر تشویق کننده بر روی گروه هایی که همه افراد آن ویژگی های ظاهری مشابهی دارند صدق نمی کند؛ چراکه همانطور که اشاره شد ، سیستم بصری انسان، میانگینی از آنچه می بیند را محاسبه می کند.
از دیدگاه بازاریابی
در این که بازاریابان همیشه سعی می کنند تا محصولاتشان را با افراد خوش سیما و جذاب مرتبط کنند، شکی وجود ندارد.به همین خاطر است که افراد خوش سیما و مُدل های زیبایی در آگهی های تجاری ادکلن ها و نیز تبلیغ خودرو ها ،دیده می شوند.هنگامی که ما چهره های جذاب را می بینیم، مغز ما انرژی مضاعفی می گیرد.بدون اینکه بخواهیم وارد بحث های عمیق علمی عصب شناسی شویم؛ ایده اولیه این است که دیدن چهره های خوب و جذاب موجب ترشح هورمون های بیوشیمیایی در سلول های عصبی مغز شده و سیستم پاداش دهی مغز فعال می شود.

به این هورمون های بیوشیمیایی آزاد شده،گیرنده های MOR[8] اطلاق می شود که بخش بسیار مهمی از سیستم بیوشیمی پاداش بدن می باشد.آنها نقش مهمی در دلبستگی و پیوندهای عاطفی انسان بازی می کنند.قرارگرفتن یک فرد خوش سیما در تبلیغ یک خودرو چیزی بیشتر از شرطی شدن کلاسیک[9]است.شما ماشین و چهره جذاب را می بینید و مغز شما پاداش دریافت می کند.شما این تصویر را بارها می بینید تا ذهن شمادر نهایت بطور ناخودآگاه ماشین را با زیبایی و جذابیت پیوند می دهد.در نهایت شما به نقطه ای می رسید که با آزاد شدن MOR ها، ذهن شما حتی با دیدن ماشین بدون آنکه شخص زیبا رویی در کنار آن قرار گرفته باشد، آن ماشین را زیبا تلقی می کنید. بازاریابان مدت هاست به این باور رسیده اند که انسان ها مخلوقات کاملی نیستند و به همین دلیل همواره بر اساس دلایل منطقی تصمیم نمی گیرند چراکه احساسات و خواسته هایشان نیز بر رفتار ایشان تاثیر می گذارد.
لذا برای فروش یک محصول می بایستی آن را به جذابیت و زیبایی پیوند دهید و این همان جایی است که می توانید از اثر تشویق کننده بهره مند شوید.هرچه افراد بیشتری را در کنار هم قرار دهید، آنها جذاب تر به نظر خواهند رسید و همانطور که تحقیق وَن اَش نشان داد؛ حتی قراردادن یک تصویر جذاب در جلوی تبلیغ شما، کافی است تا بقیه آیتم ها در آن زیبا و جذاب به نظر برسد.هرچه مُدل های بکارگرفته در تصویر تبلیغ شما زیباتر باشند، محصول و تبلیغ شما در آن زیباتر و جذاب تر نشان داده می شود.
[1] Cheerleader Effect
[2] Cognitive Bias
[3] How I met your mother
[4] Barney Stinson
[5] Drew Walker
[6] Edward Vul
[7] Van Osch
[8] μ-opioid receptors
[9] شرطیشدن کلاسیک(نامهای دیگر:شرطیشدن واکنشی) یک نوع یادگیری همخوان یا تداعی است. در شرطیشدن کلاسیک جانور یادمیگیرد که بین یک محرک بیاثر، با یک پاداش یا تنبیه کردن ارتباط برقرار کند.