ویرگول
ورودثبت نام
smn.ghadami
smn.ghadami
smn.ghadami
smn.ghadami
خواندن ۷ دقیقه·۷ سال پیش

کم خونی یا آنمی


بیماری شایعی است که در آن گلبول های قرمز و یا هموگلوبین کافی در خون وجود ندارد. هموگلوبین موجود در گلبول های قرمز باعث اتصال اکسیژن به گلبول قرمز شده و ازطریق مویرگ ها به بافت های مختلف بدن می رود.

اندازه گلبول قرمز بر پایه میزان حجم گلبولهای قرمز (MCV) بیان می شود که بر همین اساس می توان انواع آنمی را تقسیم بندی نمود:

کم خونی میکروسیتیک : اگر گلبولها کوچکتر از اندازه طبیعی باشند (کمتراز ۸۰)

کم خونی نورموسیتیک: اگر اندازه طبیعی داشته باشند  (۱۰۰-۸۰)

کم خونی ماکروسیتیک: چنانچه بزرگتر از اندازه طبیعی باشند ( بیش از ۱۰۰)

کم خونی میکروسیتیک :

این نوع کم خونی نتیجه کمبود هموگلوبین است که می تواند چند دلیل داشته باشد از جمله کم خونی فقر آهن، کم خونی وابسته به بیماری مزمن مثل آرتریت روماتویید، تالاسمی و یا کم خونی سیدروبلاستیک اکتسابی (مسمومیت با سرب).

کم خونی نورموسیتیک:

در این نوع کم خونی هموگلوبین کاهش یافته ولی اندازه گلبولهای قرمز طبیعی است و علل آن عبارتند از: خونریزی شدید، کم خونی وابسته به بیماری مزمن، کم خونی آپلاستیک  )نارسائی مغز استخوان(، کم خونی همولیتیک، کم خونی ماکروسیتیک.

کم خونی آپلاستیک (سرطان خون) به دلیل کمبود یا فقدان گلبول های قرمز خون در بدن ایجاد می شود. بیمار مبتلا علایمی همچون بی حالی و سنگینی، رنگ پریدگی، لکه های خونریزی زیرپوستی، خونریزی، تشدید ضربان قلب، عفونت و نارسایی قلبی وابسته به تراکم را پیدا میکند.

کم خونی مگالوبلاستیک:

شایعترین نوع کم خونی ماکروسیتیک است که به کمبود ویتامین B12 یا اسید فولیک یا هردو مربوط میشود که می تواند به سوء تغذیه یا سوءهاضمه مربوط باشد. کمبود فولات عوارض عصبی ایجاد نمی کند ولی کمبود ویتامینB12، چنین می کند.

کم خونی  پرنیسیوزنوعی کم خونی مگالوبلاستیک است که در نتیجه ی یک واکنش اتوایمیون (سیستم دفاعی بدن علیه سلولهای خودی ) برعلیه سلولهای دیواره معده می باشد. سلولهای دیواره معده فاکتورداخلی را ترشح می کنند که برای جذب ویتامین B12 غذا وجود آن لازم است. بنابراین تخریب سلولهای دیواره معده منجر به کمبود فاکتور داخلی و در نتیجه جذب ویتامین B12 کاهش می یابد.

کم خونی فانکونی (Fancono anemia):

یک اختلال ژنتیکی (ژن مغلوب) با شیوع 1 در هر 350000 تولد است که درجنوب آفریقا شایع تر می باشد. این بیماری د ر نتیجه ی نقص در گروهی از پروتئین‌ های مسئول در ترمیم DNA ایجاد میگردد و نهایتا منجر به سرطان (لوکمی میلوژنوس حاد) و در ۹۰ درصد موارد نارسایی مغز استخوان می شود. برای به ارث بردن آنمی فانکونی، فرد می بایست یک کپی از ژن غیر طبیعی از هر والد گرفته باشد.

اکثر افراد مبتلا به کم خونی فانکونی این نوع علائم را دارند :

قلب ، شش ها و مجرای گوارشی غیر طبیعی، مشکلات استخوان (بویژه مفاصل ران، ستون فقرات یا دنده ها) که می توانند باعث انحنای ستون فقرات (اسکولیوز) شوند. تغییراتی در رنگ پوست ، مثل وجود نواحی تیره بر روی تنه، گردن و کشاله ران، نا شنوایی در رابطه با غیرطبیعی شدن گوش، مشکلات چشم یا پلک، ناهنجاری کلیه (فقدان، هیپوپلازی یا دارای کلیه نعل اسبی) ، مشکلاتی در بازوها و دست ها مثل فقدان انگشت شست ، وجود انگشت اضافی یا بد شکل( بسیار شایع)، وجود استخوان کوچک یا از دست دادن استخوان در ساعد، کوتاه قدی (نتیجه ترشح غیرنرمال هورمون رشد)، ناهنجاریهای سر(میکروفتالمی، میکروسفالی)، ناهنجاری در دستگاه تناسلی در پسران (هیپوسپادیاس، بیضه کوچک) و دیگرعلائم احتمالی شامل ناتوانی در یادگیری، وزن پایین و عقب ماندگی ذهنی (ده درصد موارد)می باشد.حدود 30 درصد از بیماران هیچ یافته ی غیر طبیعی در معاینه ندارند.

تست های رایج برای آنمی فانکونی عبارتند ازبافت برداری از مغزاستخوان، شمارش خون کامل (CBC)، تست های تکاملی، بررسی های اشعه X و دیگر بررسی های تصویر برداری (سی تی اسکن)، تست شنوایی و سونوگرافی کلیه ها و اضافه کردن دارو به یک نمونه خون برای بررسی آسیب به کروموزوم ها.

تشخیص قطعی آنمی فانکونی با بررسی شکستهای کروموزومی (Chromosomal-breakage) در کاریوتایپ بیمار تایید میشود که با تهیه ی کاریوتایپ از خون محیطی بیمار ممکن است. میزان شکسته شدن کروموزومها به طورخودبه خودی یا با مواد کلاستوژنیک مثل دی اپوکسی بوتان (DEB) و یا میتومایسین C بررسی و سنجش میگردد.

بررسی چرخه سلولی لنفوسیتهای موجود در خون محیطی:

بررسی شکستهای القا شده توسط موادی مانند میتومایسینC  تست کلیدی و مهم در تشخیص آنمی فانکونی می باشد. در برخی از آزمایشگاه ها بررسی کینتیکی چرخه ی سلولی به جای شکستهای کروموزومی به جهت تشخیص این بیماری به کار میرود. سلولهای نرمالی که فاقد آسیب در DNA خود باشند به راحتی مراحل مختلف چرخه سلولی را پشت سر میگذارند اما سلولهای دارای هرگونه آسیب DNA  در فاز  G2 چرخه سلولی متوقف میشوند تا آسیبهای وارده را ترمیم نمایند و سپس وارد فاز متافاز میشوند. درصد بالایی (بیشتر از 40 درصد) از سلولهای بیماران فانکونی به دلیل اینکه دارای شکست در DNA خود میباشند در فاز  G2 متوقف میشوند که در مقایسه با افراد سالم قابل محسوس میباشد. از روش فلوسایتومتری جهت بررسی پیشرفت سلول در طی چرخه ی سلولی استفاده میشود. در برخی از آزمایشگاهها هر دو روش فلوسایتومتری و روش بررسی شکستهای کروموزومی به کار می رود. درصورت مثبت بودن جواب آزمایش بیمار به همراه اعضای خانواده ی خود به مشاور ژنتیک مراجعه میکند و پزشک با بررسی نتایج حاصل از تستهای مولکولی به شناسایی موتاسیون هایی که منجر به رخداد این بیماری شده اند می پردازد.

برخی از بیماران مبتلا به آنمی فانکونی(حدودا 10 تا 20 درصد) در طی بررسی شکست های کروموزومی حالت موزاییسم دارند. به این معنی که در خون محیطی این افراد دو دسته لنفوسیت وجود دارد. گروهی از لنوسیتها قادر به ترمیم شکستهای  DNA  هستند در حالی که گروه دیگر از لنفوسیتها قادر به ترمیم شکستهای DNA خود نمی باشند. تشخیص موزاییسم در بیماران فانکونی با ارسال نمونه ی پوست به آزمایشگاه سیتوژنتیک و بررسی شکستهای کروموزومی بر روی سلولهای فیبروبلاست پوستی امکان پذیر است. درصورت مثبت بودن شکستهای کروموزومی در سلولهای فیبروبلاست پوستی میتوان آنمی فانکونی از نوع موزاییسم را تایید نمود. تست موزاییسم باید در مورد بیمارانی انجام شود که نتایج مربوط به شکستهای کروموزومی در سلولهای خونی آنها منفی است ولی شواهد بالینی بیمار حاکی از ابتلا فرد به آنمی فانکونی می باشد.

بیماران مبتلا به تغییرات سلولی خونی خفیف تا شدید که نیازی به ترانسفوزیون ندارند ممکن است تنها به چکاپ های منظم ، بررسی شمارش خونی و آزمایش سالانه مغزاستخوان نیاز داشته باشند. در این موارد با دقت بیمار را از نظر سرطان (معمولا سرطان خون یا لنفوم) بررسی خواهند کرد. داروهایی مثل فاکتورهای رشد مانند اریتروپویتین، G-CSFو (GM-CSF) می توانند شمارش خون را برای مدت زمان کوتاه بهبود بخشند. پیوند مغزاستخوان می تواند مشکلات شمارش خون کم خونی فانکونی را معالجه نماید اما به کاربردن اشعه و سیکلوفسفامید به جهت حفظ پیوند احتمال ایجاد بدخیمی در آنان را افزایش میدهد. هورمون درمانی همراه با دوزهای پایین استروئیدها (مثل هیدروکورتیزون یا پردنیزون) برای افرادی تجویز می شود که دهنده مغز استخوان ندارند. بیشتر بیماران به هورمون درمانی پاسخ می دهند. اما زمانیکه داروها متوقف می شوند هر فردی دارای اختلال بدتری می شود. در اکثر موارد، این داروها سرانجام کار را متوقف می سازند. درمان های دیگر احتمالاٌ شامل مصرف آنتی بیوتیک ها (احتمالاٌ بصورت رگی) برای درمان تعداد پایین سلول های خون و عفونت ها وهمچنین تزریق خون می باشد. میانگین بقای مورد انتظار برای این بیماران سن 16 سالگی میباشد و تنها 25 درصد از آنان بعد از 25 سالگی زنده می مانند. این بیماری معمولاٌ در کودکان بین ۲ و ۱۵ سال (میانگین 7 سال) تشخیص داده می شود. هر فرد بیماری می تواند طول عمری داشته باشد که کاملاٌ متفاوت از این میانگین است. یافته های تحقیقاتی به افزایش طول عمر و بهبود نتیجه پیوند مغز استخوان منجر شده است. درحالیکه با افزایش عمر، این بیماران بیشتر در معرض خطر پیشرفت انواع دیگر تومورها قرار می گیرند. افراد مبتلا به آنمی فانکونی باید از مواد سرطان زا ( کارسینوژن ها) اجتناب نمایند. این بیماری میتواند کم خونی آپلاستیک و تعداد موارد غیرطبیعی دیگر را سبب شود. خانواده هایی با این وضعیت می توانند برای شناخت بهتر بیماری خود ، مشاوره ژنتیک داشته باشند. واکسیناسیون می تواند مانع بروز مشکلات خاص مثل عفونت های ذات الریه پنوموکوکسی، هپاتیت و آبله مرغان شود. تعداد گلبولهای سفید، سلولهای قرمز خون و پلاکت بیماران مبتلا به کم خونی فانکونی نسبت به میزان طبیعی کمتر می باشند که به ترتیب منجر به عفونت، خستگی و خونریزی در این بیماران میشود.

لازم به ذکر است کم خونی فانکونی ، با سندورم فانکونی که یک اختلال کلیوی نادر است، تفاوت دارد و در کاریوتایپ بیمار مبتلا به آنمی فانکونی هیچ نشانه ای از این بیماری مشاهده نمی شود و حتما باید نمونه ی بیمار تحت تاثیر میتومایسین یا سایر مواد القا کننده ی شکست کروموزومی قرار گیرد و سپس کاریوتایپ بررسی شود...

۰
۰
smn.ghadami
smn.ghadami
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید