
من در زندگی جادوهای بسیاری داشتهام. جادوهایی که به اشیاء یا شرایط زندگیام مربوط میشدند. بزرگترین جادوی زندگیام این بود که میتوانستم تغییر هویت بدهم. البته هر تغییر هویتی، مستلزم تغییر جغرافیا بود. هربار که مامان شروع میکرد به جمع کردن لوازم خانه و چیدنش در کارتنها، هر زمان که بابا چادرشبهای رنگارنگ محلی را وسط هال پهن میکرد تا لحافتشکها را رویش بچیند و بعد چهارگوشهاش را گره بزند، من درون تخیلم به شهر جدید فکر میکردم. به مدرسهی جدید و دوستان جدید. به اینکه چند روز بعد قرار است برای دوستان تازهام چه نقشهایی ایفا کنم. خودم را با چه هویتی نشانشان بدهم. این جادویی بود که من خیلی زود در سن پایین یاد گرفته بودم و تا حالا هم که در آستانهی سی و شش سالگی هستم ادامه دارد. مثلاً یک کلاه سیلندری مشکی با روبان بنفش داشته باشم، به رسم شعبدهبازها. و ترجیحاً کت و شلواری تن کنم که پشتش کمی دنباله داشته باشد. وقتی یک خانم زیبا را ملاقات میکنم کلاه بلندم را از سر بردارم، کمی تعظیم کنم و بگویم: «وقت بهخیر خانم جوان» و او لبخند بزند. قند توی دلش آب بشود و یک جملهای هم بگوید که نشان از هوش سرشارش باشد.
آن سال تازه به رشت آمده بودیم. کلاس سوم ابتدایی بودم. بابا خانهای در شهرک حمیدیان اجاره کرده بود و مدرسهام، مدرسهی میرزاکوچک، در محلهی رشتیان بود. آن سالها وقتی به روستای بابا میرفتیم بچهها کفشهای لاستیکی مشکی میپوشیدند که بهش میگفتند «گولُش» فارسیاش که میکنند میشود «گالِش.» من به همان رسمالخط کودکی مینویسم چرا که با گولُش خاطره دارم نه با گالِش. آن کفشهای لاستیکی خیلی سبک بودند، چسبِ پا میشدند و آدم حس میکرد گولش بخشی از بدن است نه جدا از آن. البته مشکلاتی هم داشتند. در تابستان که آفتاب بهشان میخورد به شدت داغ میکردند و پاهایمان درونش میسوخت یا خیسِ عرق میشد. خیلی زود هم کف لاستیکیشان سوراخ میشد یا پشت پاشنهاش جِر میخورد. قیمتش توی روستا آنقدر ارزان بود که میشد با پول توجیبی چند روز یکی خرید.

در رشت بین بچهها چنین چیزی مرسوم نبود. هیچ کدام از دوستان جدید مدرسهام چنین پاپوشی ندیده بودند. در اولین زنگ ورزش که همه داشتند لباس عوض میکردند و بند کتانیهای خوشرنگ و زیبایشان را گره میزدند، من جوراب سفیدم را کشیدم روی شلوارم و گولشهای لاستیکی مشکیام را از کیف بیرون آوردم و پوشیدم. نیازی به بستن بند نبود. کیپ پاهایم شد و در چشم به هم زدنی همکلاسیها دور پاهایم جمع شدند. «این دیگه چیه؟» «کفش ورزشیه؟» «چرا بند نداره؟» «از کجا خریدیش؟» «خیلی گرونه؟» «یعنی میشه باهاش فوتبال بازی کرد؟» و ... همینطور پرسش پشت پرسش. وقتش بود که هویت جدیدم را افشا کنم. برای افشای یک هویت خاص نباید خیلی حرف زد، باید ساکت ماند و نشان داد. پس در مقابل تمام پرسشها لبخند زدم و دویدم سمت راهرو. گولشها آنچنان کیپ پاهایم بودند که حسشان نمیکردم. انگاری پاهایم کمی ضخیم و نرم شده بودند. انگار یک جفت پای بدون ضربه و نرم قرض گرفته بودم. پلههای عریض مدرسه را دوتایکی پریدم پایین. گولشهای جادویی من قدرت پرواز داشتند. دور حیاط برای خودم میدویدم تا معلم ورزش برسد و یارکشی کنیم. دوستان همکلاسیام را میدیدم که همچنان محو گولشهای سیاه و نو من بودند. داشتم لذت میبردم از چیزی که فقط خودم داشتمش و آنها نمیتوانستند ردّش را در کتانیفروشیهای شیک رشت بزنند. این حسهای ناب به من قدرت میداد. قدرتِ یک جادوگر یا شعبدهباز. شعبدهبازی دبستانی بدون کلاه سیلندری با سری کچل. چون بابا همیشه عادت داشت موهای من و برادرم را با ماشین صفر از ته بزند. ترکیبم با سری سفید و کچل، چشمهای سبز و گولشهای مشکی گرچه شاید جادویی به نظر نرسد اما خب میتوانست توجه همکلاسیهای جدیدم را جلب کند و این همانی بود که میخواستم. معلم ورزش آمد و یارکشی انجام شد. توپ دولایهی لاکی را وسط انداختند و بازی شروع شد. بادپا بودم و میتوانستم بین آنهمه دانشآموز که مرا نمیشناختند یک جادوگرِ فوتبالیست باشم. مهم نبود در گذشته چهطور فوتبال بازی میکردم. مهم فقط این بود که اینجا، در مدرسه میرزاکوچک رشت، در محله رشتیان، جوری بدوم و توپها را شوت کنم که حساب کار دست همهشان بیاید. شگفتانگیز بود که من ستاره میدان بودم. با پاهای جدیدم دریبل میکردم، و آنچنان دقیق شوت میزدم که هر تیمی فقط چند دقیقه جلوی ما دوام میآورد. من آن روز با گولشهای لاستیکیام جادو کردم. خستگی ناپذیر بودم و عطش بردن در من لحظهای فروکش نمیکرد.
زنگ تفریح را زدند. رفتیم طبقه بالا تا لباسهایمان را عوض کنیم. چندتا از همکلاسیها دورم جمع شده بودند. خیلی جدی و مصمم اینبار بدون پرسش میخواستند من برایشان گولش بخرم. کلی پول روی هم گذاشته بودند و میگفتند هرچهقدر بخواهی میدهیم فقط برای ما هم یکی از اینها بخر. شاید گمان میکردند با گولشهای لاستیکی میتوانند جادو کنند. این بود، اما هویت جادویی را هیچکدام نمیتوانستند با یک جفت گولش ارزان کسب کنند. آن هویت مال من بود حتی اگر برای همهشان یک جفت گولش میخریدم. گولشهای جادویی با دو سه هفته بازی کردن سوراخ میشدند، اما هویت جادویی هیچوقت سوراخ نمیشود.
اسماعیل سالاری