
یادداشتی کوتاه بر رمان "حصار و سگهای پدرم" از شیرزاد حسن
میتوانم بگویم رمان "حصار و سگهای پدرم" هم شگفتزدهام کرد و هم دری بزرگ به روی ادبیات داستانی کوردستان برایم گشود. از ترجمهی درخور مریوان حلبچهای نیز نباید غافل بود.
نوشتهاند این رمان نقطهی عطفی در داستاننویسی کوردستان بوده است. اما چرا؟
از سویی ما در این رمان با یک دنیای دیستوپیایی(ویرانشهر) مواجه هستیم که ویژگی داستانهای علمی_تخیلیای است که نقب به آینده میزنند. اما این رمان نه علمی است و نه به آینده سفر میکند. برعکس، این رمان به سنت میزند و ارتباط با طبیعت وحشی را به شکل شخصیتهای حیوانی زنده میکند.
مکان این رمان ناکجاآبادی است که با دیوارهای بلند و پشتبهپشت محصور شده است. مردی که در این داستان پدر نامیده میشود، مانند حاکمی خودکامه تمام فرزندان و زنان خود را در میان اینهمه حصار زندانی کرده و آنها را از جهان بیرون از حصار میترساند. جز پدر کسی بیرون حصار را ندیده است و او هربار با زنی جدید وارد پادآرمانشهر خود میشود و همه را به بردگی میگیرد. اون آنقدر زن و بچه دارد که دیگر نامهایشان را بهیاد نمیآورد. او به تنهایی جمعیتی بزرگ بهوجود آورده است تا بتواند بر آنها حکومت کند. پارانویای پدر چنان است که میخواهد حتی در رویاهای زنها و فرزندانش نفوذ پیدا کند تا مبادا لذتی نصیبشان شود.
داستان با نظرگاه اولشخص نوشته شده و راوی داستان بزرگترین پسر این پدر است که انگ بیغیرتی تمام خانواده بر شانهی اوست. همه میخواهند پسر ارشد کاری کند و تا از شر پدر خلاص شوند و به آرزوها و رویاهایشان برسند. تا حصارها را بشکنند و آزاد شوند. تا بتوانند به دختران و پسران بیرون از حصار عشق بورزند و ازدواج کنند. اما پسر ارشد سرنوشتی شگفت دارد. او تبدیل به سهرابِ مغمومی میشود که خون رستم هیچگاه از دستانش پاک نمیشود. پشت دیستوپیا چیست؟ شیرزاد حسن در این رمان به ما نشان میدهد اگر دیستوپیا را نابود کنیم، با ویرانهی بزرگتری مواجه خواهیم بود. آیا سنت در ذهن و ناخودآگاه ما آنچنان عمیق و ریشهدار است که هیچگاه از دستش خلاص نخواهیم شد؟ آیا پس از پدرکشی، از وحشت سگهای وحشی، به مقبرهی پدر بازخواهیم گشت؟
اسماعیل سالاری