
باتومها را که میچرخانند، چشمهایم در مردمک دیدگانِ پستشان قفل میشود. در میدان ولیعصر یا هر میدان لعنتی این شهر خونمرده، در چهار راه ولیعصر یا هر چهار راهِ کوفتیِ این شهر سیاه، شعر بیخوابیِ محمد مختاری را زمزمه میکنم. درست چشم در چشم اجیرشدهها. درست رو در روی گارد ویژه زمزمه میکنم:
«چه فرق میکرد زندانی در چشمانداز باشد
یا دانشگاهی؟
اگر که رویا تنها احتلامی بود بازیگوشانه
تشنج پوستم را که میشنوم
سوزنسوزن که میشود کفِ پا
علامت این است که چیزی خراب میشود
دمی که یک کلمه هم زیادیست
درخت و سنگ و سار و سنگسار و دارسایه دستیست که میپندارد
دنیا را باید از چیزهایی پاک کرد
چقدر باید در این دو متر جا ماند تا تحلیلِ جسم حدِ زبان را رعایت کند؟
چه تازیانه کفِ پا خورده باشد
چه از فشارِ خونی موروث در رنج بوده باشی
قرار جایش را میسپارد به بیقراریکه وقت و بیوقت
سایه به سایه
رگ به رگ
دنبالت کرده است تا این خواب.
تظاهراتِ تورم را طی میکنم در گذر دلالان
سر چهار راه صدای درشت میپرسد
ویدئو مخربتر است یا بمب اتم؟...»
عجیب سالهایی بود. با پارسا آزادِ پاریسی رفته بودیم مزار شاملو در امامزاده طاهرِ کرج. پارسا شال انداخته بود دورِ گردنش و چشمانِ کوردش بالای شال همان ترانهای را پی میگرفت که من داشتم بلند بلند زمزمه میکردم. پارسا گفت هفدهبار سنگ قبرش را خراب کردهاند. نمیدانم چرا در ذهنم تصویرها ترکیب میشوند، اما باز هم مزارِ شاملوست. اینبار خلوت نیست. جمعیت موج میزند. نیروی انتظامی و لباسشخصیها درهای ورودی امامزاده طاهر را بستهاند و جمعیت بسیاری داخل مانده. انجمن نویسندگان ایران نمایندگانی فرستاده بود که مجوز داشتند. دور تا دور باتوم بهدست و اسلحه به شانه، محاصره بودیم. عکاسی داشت از بین جمعیت تصویر میگرفت که چندنفر ریختند سرش. ما دویدیم و حلقه زدیم و نگذاشتیم دوربینش را که همهی زندگیاش بود ضبط کنند. ترساندیمشان و عقب کشیدند. همان عقب ماندند و از جمعیت فیلم و عکس گرفتند. برای پروندهسازی روی قلهی قاف هم حاضر میشوند.
یکسری کتاب و جزوه و لوازم شخصی از مسئول انجمن نویسندگان گروگان گرفته بودند تا از پشت بلندگو به جمعیت بگوید متفرق شوند. او هم همان کاری را کرد که اینها خواسته بودند اما موقع رفتن، در اتوبان کرج_تهران تعقیبشان کردند و همه را به بازداشتگاه بردند.
به هر کجای شهر که میروم چشمهایشان را میبینم. در کوچه و خیابان و میدان و حتی قبرستان ظهیرالدوله، بالای قبر «رهی» که مینشینم سایهی باتوم بالای سرم میافتد. کنار قبر «فروغ» که مینشینم سیاهی شومشان از کنارم میگذرد.
سمیه تردید داشت. گفتم جایی میبرمت که پنهان است، مثل باغ اسرارآمیز، مانندِ رویا. پنهانی رفته بودیم خانهی قدیمی «صادق هدایت» اما بیرون باغ اسرارآمیز هم بودند. گوشیام را گرفتند و عکسها را پاک کردند. دیگر جایی نمانده که پا درونش نگذاشته باشند. صدایشان را درون خوابهایم میشنوم. آدم در بیداری کابوس میبیند. آدم با دو چشمِ سبزِ باز درونِ قبر دفن میشود. همینها را هم که مینویسم میخوانند. این تودهی سیاهِ بزرگ تنها اشتراک ماست.
اسماعیل سالاری