
🖋️ امیرحسین کرکوندی؛ نویسنده و روزنامهنگار
🔸 وحدت ساحات در میدان، اتفاق مهمی است که در #جنگ_تحمیلی_سوم رخ داد. اتفاقی که معادلهای جدید را برای دشمن رقم زده و آن هم پافشاری آن برای ایجاد آتشبس در تمام جبهه مقاومت است. معادلهای که در سطح سیاسی نیاز به تثبیت دارد و مهمتر از آن، نیازمند روایت برای مردم است. پس از جنگ تحمیلی سوم، آنچنان حمایت از مردم ایران در دنیا بالا رفت که حتی رسانههایی چون بیبیسی نیز به برتری ایران در جنگ روایتها اذعان کردند. اما در چنین شرایطی، همچنان گروهی موسوم به غربگرا در داخل، از «تنهایی استراتژیک ایران» سخن میگویند و بر اساس همین تصویر نادرست، نسخههایی ارائه میدهند که عملاً در جهت کاهش این نفوذ و اثرگذاری است.
🔸 در روزهایی که کشور درگیر جنگ تحمیلی سوم است، صحنههای پرشور حضور مردم ایران در خیابانها و میادین، بهدرستی به یکی از محورهای اصلی روایت رسانهای تبدیل شده است. صداوسیما در این زمینه توانسته تصویر قابل قبولی از انسجام داخلی ارائه دهد؛ تصویری که در تقویت روحیه عمومی و نمایش اقتدار ملی نقش مهمی داشته است. اما این تنها نیمی از واقعیت است.
🔸 نیم دیگر که در سطحی راهبردی حتی مهمتر است، «امتداد این میدان در خارج از مرزها» است؛ جایی که یک همبستگی کمنظیر در جهان اسلام و حتی فراتر از آن شکل گرفته، اما هنوز به یک روایت منسجم، مستمر و الهامبخش تبدیل نشده است.
🔸 واقعیت این است که امروز با یک «جبهه بههمپیوسته» مواجهیم، نه مجموعهای از واکنشهای پراکنده. از خیابانهای بغداد تا بیروت، از کشمیر تا صنعا، از کمکهای مردمی تا حضور میدانی نیروهای مقاومت، یک تصویر بزرگ در حال شکلگیری است: شکلگیری یک همسرنوشتی واقعی. اما این تصویر بزرگ، در قاب رسانه، اغلب به قطعات کوچک و جدا از هم تقلیل پیدا میکند.
🔹 خلأ اصلی؛ نداشتن «تصویر کلان»
🔸 وقتی کمکهای مردم عراق، ایثار مادران کشمیری، یا حتی تقدیم شهدا از عراق و پاکستان و لبنان، صرفاً در حد خبر باقی میماند، مخاطب هرگز به درک عمق ماجرا نمیرسد. وقتی عملیاتهای نیروهای مقاومت در لبنان و عراق، بهصورت مقطعی و جداگانه روایت میشود، ذهن مخاطب قادر به دیدن «راهبرد مشترک» نیست. وقتی پیامهای رهبران مقاومت، بدون تبیین و امتداد رسانهای بازتاب مییابد، کارکرد الهامبخش آنها از بین میرود.
🔸 امروز دیگر صرف اطلاعرسانی اینکه فلان تجمع در بهمان کشور برای حمایت از ایران برگزار شده است، ارزش خبری از خودش را به علت تکرار و تداوم این راهپیماییها از دست داده. به همین علت دیگر صرف خبری ماجرا راهگشا نیست بلکه هر یک از این رخدادها میتواند نقطه شروعی برای آشنایی و روایت امت مقاومت برای مردم ایران باشد. اینکار میتواند از آشنایی با رهبران و تاریخچه مقاومت شروع شود و با بحثهای عمیقتری نیز ادامه پیدا کند. وقتی که همچنان سخنرانی رهبران مقاومت تنها در حد چند خط خبر در بخشهای خبری تکرار میشود یا نشان داده نمیشود که چگونه ملتها از کلمبیا تا اسپانیا و فنلاند چگونه بیدار شده و در مقابل نظم آمریکایی ایستاده و به قدرت ایران اعتراف میکنند، طبیعی است که روایت غربزدگان بتواند با کنار هم گذاشتن همین خلأها، تصویری معکوس بسازد: تصویری از انزوا، پراکندگی و تنهایی. در حالی که واقعیت، دقیقاً برعکس است.
🔸 مسئله فقط کمکاری در پوشش نیست؛ بلکه فقدان یک «منطق روایتسازی» است. روایت امت مقاومت، نیازمند یک انسجام معنایی در کل تولیدات رسانهای است. یعنی مخاطب باید در هر برنامه تلویزیونی چه سیاسی، چه فرهنگی، چه اجتماعی ردپای یک حقیقت واحد را ببیند: اینکه آنچه در جریان است، یک پروژه بزرگ تاریخی و فراملی است، نه مجموعهای از رخدادهای مقطعی.
🔸 یک خلأ مهم دیگر نیز وجود دارد: استفاده نکردن از زبان هنر و روایتهای غیرخبری. تا زمانی که این واقعیتها صرفاً در قالب گزارش و خبر باقی بماند، به یک «باور عمومی» تبدیل نمیشود. روایت، زمانی اثرگذار میشود که به تصویر، داستان، موسیقی و تجربه زیسته تبدیل شود. از سوی دیگر، باید به پیامدهای این خلأ نیز توجه کرد. اگر این واقعیت بزرگ روایت نشود، نهتنها بخشی از افکار عمومی داخل کشور دچار خطای ادراکی میشود، بلکه این سرمایه اجتماعی منطقهای نیز بهتدریج فرسوده خواهد شد. هر پیوندی، برای ماندگاری، نیازمند دیده شدن است.
🔸 در روزگاری که برخی هنوز از «تنهایی استراتژیک» سخن میگویند، بازنمایی دقیق این همبستگی، میتواند باطلالسحر این روایت باشد. امروز دیگر پاسخ بسیاری از این ادعاها، نه در سطح تحلیل، بلکه در کف خیابانهای منطقه و حتی جهان داده میشود. اما این پاسخ، تا زمانی که به یک روایت منسجم تبدیل نشود، اثرگذاری کامل خود را نخواهد داشت.
🔸 درنهایت باید پذیرفت که جنگها، فقط در میدان تعیین تکلیف نمیشوند. آنچه معادلات را تثبیت میکند، «روایت» است. اگر وحدت ساحات در میدان شکل گرفته، اکنون نوبت آن است که این وحدت در ذهنها نیز تثبیت شود.
🔸 امروز صداوسیما در برابر یک مسئولیت تاریخی قرار دارد: ساختن روایت یک جبهه واحد. جبههای که از تهران تا بغداد، از کشمیر تا بیروت و حتی در برخی شهرهای کشورهای غربی امتداد یافته است. اگر این روایت بهدرستی شکل بگیرد، نهتنها تصویر «تنهایی استراتژیک ایران» فرو میریزد، بلکه یک آگاهی مشترک و یک پیوند پایدار میان ملتها شکل خواهد گرفت. پیوندی که بیش از پیش میتواند ظرفیت تمدنی ایران را آزاد کرده و به الهامبخشی به دنیا نزدیک کند. این همان نقطهای است که میتواند معادلات آینده را تغییر دهد؛ نه فقط در میدان، بلکه در ذهنها.
#نقد_غرب_و_هجو_غربزدگی
#هویت_جهانی_امتی