🔹 تأملی پیرامون صداوسیمای نبوی در زمانۀ حرب
🖋️ امیر سعادتی؛ نویسنده
1️⃣ اذان: اذان، دعوت به محراب است برای جهاد اکبر و راز اینکه خمینی کبیر گفت «الله‌اکبر» بالاترین فریادهاست، همین است. مسلمان دائم در جنگ است، چه با دشمن درونی و نفس خودش در جهاد اکبر که قضا نمی‌شود و چه با دشمن و حرب بیرونی در جهاد اصغر که در این دوران با توجه به توحش افسارگسیخته و توسعه‌طلبانۀ تمدن غربی به همۀ حوزه‌های زندگی اجتماعی ما گسترش یافته است. جالب اینکه رسول خدا در صدر اسلام برای دعوت به جنگ و دفاع هم از اذان استفاده می‌کردند؛ بنابراین می‌توان گفت اذان، رسانۀ دعوت توأمان به حرب و محراب است. نوعی دعوت به ستیز با نفوذ شیطان در خویشتن و جهان.
2️⃣ مؤذن: اهمیت اذان، این اولین و مهم‌ترین تکس رسانه‌ای دین مبین اسلام فقط منحصر در «متن» نیست، بلکه «انسان» اجرا‌کنندۀ آن نیز مهم است. مدال اولین مؤذن اسلام بر سینۀ یکی از مهم‌ترین اصحاب رسول خدا یعنی «بلال حبشی» می‌درخشد که متأسفانه آن‌طور که لایق اوست تئوریک نشده است. بایسته است شخصیت بلال یکی از پایه‌های اصلی نظریه‌پردازی برای «رسانۀ دینی» قرار گیرد.
3️⃣ بلال: اما بلال، اولین انسان‌رسانۀ غیرمعصوم در جهان اسلام که بود؟ پاسخ به این سؤال همان‌قدر که بدیهی به نظر می‌رسد پیچیده و پارادوکسیکال است. بلال یک بردۀ «سیاه‌چرده» بود که «لکنت زبان» داشت و «شین» را «سین» تلفظ می‌کرد! بنابراین به‌حساب اشراف و بزرگان مدینه احتمالاً بلال نه «سیما»ی جذابی داشت و نه «صدا»ی ویژه‌ای. تا جایی که بعدها با رشد اسلام، اصحاب به پیامبر پیشنهاد کردند او را عزل نموده و شخصی «صحیح القرائه» را نصب نماید. نقل شده حضرت ابتدا قبول نمودند اما جبرئیل امین نازل شد و گفت: یا محمد! خدا می‌فرماید «أسهد» بلال برای من همان «أشهد» است؛ و این‌گونه خداوند نیز بر تمدید مؤذنیِ بلال مهر تأیید زد.
4️⃣ ساعت و قبله‌نما: سیمای جذاب خیلی مهم است، صدای زیبا خیلی مهم است و باید برای رسیدن به همۀ این‌ها تلاش کرد و روزبه‌روز پیشرفت داشت؛ اما قبل از این‌ها مهم‌ترین رسالت رسانه «جهت‌گیری» و «زمان‌سنجی» است و این هر دو اتفاقاً اموری سیاسی و وابسته به هدف‌گذاری و وقت‌شناسی است. شبیه موضوع «شرایط زمان و مکان» در فقه. رسانه باید از وابستگی به اصحاب زر و زور و تزویر خالی باشد تا بتواند زمان‌سنج و مکان‌سنجِ خود را با ساعت و قبله‌نمای پیامبر و ولی خدا تنظیم و میزان کند. مؤذنی که همه را دعوت به قبله می‌کند، ساعت و قبله‌نمای خودش باید درست کار کند؛ بنابراین انتخاب بلال قبل از هر چیز برای «رسول» یک «انتخاب سیاسی» است؛ و این است که حتی سیاهی چهره و لکنت زبان او را نمادین و معنادار می‌کند.
5️⃣ تاب‌آوریِ بلال: پس از فتح مکّه، بلال به دستور پیامبر در بالای کعبه ایستاد و اذان گفت و در حالی که مشرکان به او سنگ می‌زدند به اذان گفتن ادامه داد. این صحنه از میزانسن‌های بی‌نظیر صدر اسلام است. به نظرتان اگر بچۀ خوشگل و خوش‌صدای یکی از اشراف یا سرداران مدینه در این لحظۀ نمادین بالای کعبه بود به اذان گفتن ادامه می‌داد؟ برای بلالی که سختی شلاق‌های اربابش «اُمیه» و سنگینی تخته‌سنگ‌های داغ روی سینه را تحمل کرده این سنگ‌پرانی‌ها چیزی نیست؛ بنابراین با خود «بلال‌بودنِ بلال» و با خود «انتخابِ بلال» نیم‌بیش‌تر مسیر حرکت رسانه‌ای پیامبر خدا طی شده است.
6️⃣ اذان در مدینه، پیام به مکه: نکتۀ مهم دیگر دربارۀ انتخاب بلال، پیامی است که به کفار و مشرکان مکه صادر می‌شود. پیام مؤذنی بلال فقط نباید برای درون مدینه تحلیل شود. دوباره شکوه این صحنه را بنگرید: بردۀ سیاه «اُمیه» که روزگاری زیر ضربات تازیانۀ او در حالی که تخته‌سنگ بزرگی روی سینه‌اش گذاشته بودند «أحد... أحد» می‌گفت حالا مؤذن مدینة‌النبی است و با فتح مکه، روی پشت‌بام کعبه (بُت‌کدۀ سابق لات و هبل و عزی) و بر فراز «حجرالأسود» الله‌اکبر می‌گوید.
7️⃣ اذانِ جنگ: به امروز بیاییم. گرچه که همۀ اذان‌ها دعوت به حرب در محراب است، ولی سیاسی‌ترین اذان، اذان جنگ با کفار است. حالا اذان جنگ را که بگوید؟ مدیریت رسانۀ زمانۀ جنگ با که باشد؟
🔸 اگر این روزها برخی از کارگزاران گلوبالیست ایرانی و مدعیان دروغین سازندگی از مدینۀ جمهوری اسلامی به مشرکان مکۀ لیبرالیسم جهانی دائم «نخ» می‌دهند، با در اختیار گرفتن صداوسیما به آن‌ها «طناب» خواهند داد.
🔸 راز مؤذنی بلال در بلال‌بودن اوست، نه سفیدی سیما یا رسایی صدایش. بلال اهل لابی سیاسی و اقتصادی نبود، ساکن سعادت‌آباد مدینه نبود، نسبت تجاری و سیاسی با اشراف مکه نداشت. اینکه کاخ‌نشین‌های ولنجک جمهوری اسلامی طمع در مظهر تام و تمام و ملّی رسانه کرده‌اند، باید ما را به فکر وادارد. اذان جنگ را باید بلال‌های جامعه بگویند. رسانۀ جمهوری اسلامی باید بلندگوی صدای کوخ‌نشین‌ها و طبقات سختی‌کشیده‌ای باشد که لکنت دارند، خصوصاً در زمانۀ جنگ.
🔸 شاید حکمت اینکه پیامبر در صدر اسلام گفت: بلال باید مؤذن باشد در این باشد که ما در آخرالزمان یاد بگیریم مؤذن باید «بلال» باشد./ مجله سوره
#رسانه_شدن_رسانه
