
🖋️ پژمان کریمی؛ تهیهکننده، مجری و کارشناس فرهنگی
🔸 «امپریالیسم رسانهای» دانش - واژه غریبی نیست؛ اما شناخته شده هم نیست. این دانش – واژه، کلید فهم رفتار و تکاپوی رسانهای غرب است. چرا؟... «یوهان گالتونگ» و «مری روگ» دو پژوهشگر عرصه ارتباطات به شمار میآیند که در مطالعات خود درنگی بر ارزشهای خبری داشتهاند. بنا به تعریفی؛ ارزشهای خبری را میتوان معیارها و شاخصها و یا آن چیزی تعریف کرد که اصحاب خبر را قادر میسازد برپایه آن دست به انتخاب خبر بزنند. دقیقتر اینکه؛ ارزشهای خبری در واقع الگوهای «تنظیم و انتخاب» خبر شمار میآید.
🔸 دو پژوهشگر یادشده، ۱۲ ارزش خبری را مطرح میکنند و از میان آنها چهار ارزش را مختص اهالی رسانه در حوزه جغرافیای غرب توصیف میسازند. «ارجاع با تمثل به ملل برگزیده»، «ارجاع به اشخاص برگزیده»، «شخصیتسازی» و «منفیگرایی» چهار - بهاصطلاح- ارزشی است که غربیها ملاک خود در ساخت و پرداخت و انتخاب خبر قرار دادهاند. دقیقاً مصالحی که بنای «امپریالیسم رسانهای» را شکل میدهد. در این مجال و بنا به حرف اصلی، بر- بهاصطلاح- ارزش دوازدهم درنگ میکنیم!
🔸 بنا به قول مشهور؛ استکباریون پیشتر، کشورهای جهان را به سه دسته تقسیم کردهاند: «توسعهیافته، در حال توسعه و توسعهنیافته» شاخص این تقسیم نیز، نه توسعهیافتگی فرهنگی و علمی و صنعتی و سیاسی و اقتصادی که در واقع میزان همخوانی کشورها یا ملتها، با بهاصطلاح ارزشهای سیاسی و فرهنگی و اقتصادی غربی است و لاغیر! به زبان ساده و بهطور خیلی فشرده؛ روزنامهنگار یا اهل رسانه غربی، وقتی - بهاصطلاح - ارزش منفیگرایی را معیار و شاقول کار خود قرار میدهد؛ وقتی به رویدادهای کشورهای در حال توسعه یا توسعهنیافته رو میکند و ملتهای آن کشورها را بهطور خاص مخاطب فرض میکند؛ چشم بر اخبار توسعه کشور هدف میبندد. برای او مهم نیست که یک سد ساخته شده است، فرودگاهی احداث شده است، روستایی از برق برخوردار شده است، نرخ بیسوادی کاهش یافته است، شمارگان مطبوعات و کتاب افزایش نشان میدهد و... مهم این است که مشکلات و نابسامانیها و آمار جرائم و نرخ بیکاری و نرخ طلاق و... برجسته شود و «هدف انعکاس و تواتر خبری» قرار گیرد. هدف اما چیست؟... ملتی که همواره خود را محکوم به سقوط و انحطاط بداند، ملتی که باور کند استعدادی برای برداشتن گامهای بلند و رو به جلو ندارد، ملتی که احساس کند در برابر ملتهای برگزیده (از نگاه امپریالیسم رسانهای) هیچ است و متقید به خواری و بردگی است، ملتی که تصور کند همه مشکلات و نقصانها و بحرانها از آن اوست... چگونه میتواند خود را و استعدادهای خود را باور کند، بیدار شود، در دامنه آگاهی قدم بردارد، کشف کند و بسازد و در برابر زور و ستم بایستد و...؟
🔸 «امپریالیسم رسانهای» نهتنها اخبار توسعه کشورها را یا بهتر بگوییم استعدادها و ظرفیتها و داشتهها و دستاوردها و حقوق ملتهای هدف را سانسور و انکار و پایمال میکند بلکه بهموازات آن، رویدادها و اخبار توسعه خود را برجسته و برجستهتر میسازد و گاه نیز- حرفهای یا ناشیانه- «جعل» میکند تا مبادا ذهن مخاطب هدف، از تصاویر و گزارههای بر ساخته غربی دور بماند! «سانسور و انکار» امروزه چنان وقیحانه دنبال میشود که علناً با وجود شعار پرهیاهوی «آزادی بیان و قلم» صدای مخالفت با تفرعن غربی با ادعای «مبارزه با خشونت و بنیادگرایی» خاموش میشود.
🔸 چنین است که خروجی ارزشهای خبری غربی و محصول «امپریالیسم رسانهای»، ندیدن جنایات صهیونیستها در سرزمین اشغالی فلسطین، چشم بستن به سرکوب مخالفان سرمایهداری، غفلت از فاجعه اهانت و تحقیر زنان در فرانسه و دیگر کشورهای اروپایی، بیاعتنایی به موضوع رشد جرائم سازمانیافته در آمریکا و ناامنی در سطح مدارس این کشور، حمایت از تکفیریهای درندهخو، توجیه جنایات سعودی و... است.
🔸 چنین است که در سطح فضای مجازی تصویر قهرمان مبارزه با تروریسم -سپهبد شهید قاسم سلیمانی- حذف میشود تا نماد مقاومت و مبارزه با استکبار از یادها زدوده گردد. در نمونهای از اعمال سانسور بدست عاملان و اهالی امپریالیسم خبری؛ باید به حذف اعتراض به جنایات انگلیس در اسکاتلند اشاره کرد. متاپلتفرم و فیسبوک و اینستاگرام ژانویه، صفحات و مطالب منتقدان دولت انگلیس را حذف کردند. در این میان و در این «جنگ خبر و رسانه» با نظر به کشورمان، بدیهی است یگانه راه تقابل معطوف به تفوق، جهاد رسانهای است. تعدد و تکثیر رسانههای متعهد و انقلابی، تجمیع و همصدایی فعالان رسانهای، همافزایی رسانهای، تولید و انتشار و تواتر بیوقفه اخبار توسعه، حضور پررنگ در فضای مجازی، «تک و پاتک رسانهای» نسبت به «اخبار منفی» و ترویج اطلاعرسانی بهموقع و نقد منصفانه از احوالات جامعه، «ترویج سبک زندگی اسلامی و ایرانی» بیشک دشمن را در زمین رسانهای خود زمینگیر میکند. فراموش نکنیم که جهاد رسانهای بخشی از مکتب و گفتمان مقاومت است چراکه عرصههای جهاد - چنانکه خواندید و میدانیم- تنها محصور به یک عرصه نیست. باور این واقعیت خود گامی بلند در مسیر جهاد و تقابل است.
📝 هفتهنامه صداوسیما، شماره ۱۳۳۱، سال ۱۴۰۰
#نقش_آوردگاهی_صداوسیما
#نقد_غرب_و_هجو_غربزدگی